Tillgänglighetsdirektivet w Szwecji: opłata sankcyjna, o której mało kto pamięta (i vite)
Jakie kary za naruszenie Europejskiego aktu o dostępności przewiduje Szwecja? Opłatę sankcyjną z górną granicą 10 mln SEK oraz otwartą karę, płaconą „do skutku”, czyli do czasu zapewnienia zgodności. Wszystko na podstawie Lag (2023:254), szwedzkiej ustawy wdrażającej tillgänglighetsdirektivet.
W skrócie
Szwecja często trafia na listę krajów „bez stałej kary EAA”. To błąd. Szwedzka ustawa przewiduje opłatę sankcyjną (sanktionsavgift) od 10 000 SEK do 10 000 000 SEK, czyli mniej więcej od 900 € do 900 000 €, a obok niej osobną, otwartą karę (vite), którą można nakładać ponownie, dopóki problem nie zostanie usunięty. Przepisy obowiązują od 28 czerwca 2025 r., a nadzór sprawuje pięć organów.
Tillgänglighetsdirektivet: szwedzka ustawa i co z niej wynika
W Szwecji Europejski akt o dostępności nazywa się zwykle tillgänglighetsdirektivet („dyrektywa o dostępności”). Chodzi o dyrektywę (UE) 2019/882. Szwecja wdrożyła ją ustawą Lag (2023:254) om vissa produkters och tjänsters tillgänglighet, czyli ustawą o dostępności niektórych produktów i usług. Kto szuka hasła tillgänglighetsdirektivet lag, ma na myśli właśnie ten akt.
Od kiedy obowiązuje? (När träder tillgänglighetsdirektivet i kraft?) Wymogi dostępności obowiązują od 28 czerwca 2025 r.
Co oznacza w praktyce? (Vad innebär tillgänglighetsdirektivet?) Wymogi dostępności muszą spełniać określone produkty (np. komputery, smartfony, czytniki e-booków, terminale samoobsługowe i płatnicze) oraz określone usługi dla konsumentów (m.in. handel elektroniczny, konsumenckie usługi bankowe, łączność elektroniczna, e-booki i część usług transportu pasażerskiego). Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są z nich zwolnione.
Czy chodzi o WCAG? (Tillgänglighetsdirektivet WCAG) Ustawa nie wymienia WCAG z nazwy. Zgodność ocenia się według zharmonizowanej normy europejskiej EN 301 549, która w części dotyczącej stron internetowych i aplikacji opiera się na WCAG 2.1 na poziomie AA. W praktyce strona zgodna z WCAG 2.1 AA spełnia większość wymagań, które jej dotyczą.
Czy to ta sama ustawa co DOS-lagen? Nie. DOS-lagen (Lag 2018:1937 om tillgänglighet till digital offentlig service) dotyczy stron internetowych i aplikacji sektora publicznego. Firmy prywatne, które oferują produkty i usługi konsumenckie objęte przepisami, podlegają Lag (2023:254).
Kary w kilku zdaniach
Szwedzkie organy nadzoru mają do dyspozycji dwa różne narzędzia i warto je odróżniać.
Pierwsze to opłata sankcyjna (sanktionsavgift): jednorazowa kara pieniężna za naruszenie, ustalana w przedziale od 10 000 SEK do 10 000 000 SEK. Właśnie o niej zapomina większość zestawień, które wpisują Szwecję do rubryki „brak stałej kwoty”. Górna granica istnieje, tyle że wyrażono ją w koronach.
Drugie to vite, czyli kara warunkowa dołączana do nakazu usunięcia nieprawidłowości (zbliżona do polskiej grzywny w celu przymuszenia). Nie ma stałej wysokości: ustala ją organ, a zapłacić trzeba tylko wtedy, gdy nakaz zostanie zignorowany. Ponieważ można ją nakładać ponownie, działa jak otwarta presja w rodzaju „płać, dopóki nie dostosujesz”, niezależnie od opłaty sankcyjnej.
| Opłata sankcyjna (sanktionsavgift) | Kara warunkowa (vite) | |
|---|---|---|
| Czym jest | Jednorazowa kara za naruszenie | Kara dołączona do nakazu usunięcia nieprawidłowości |
| Wysokość | 10 000 – 10 000 000 SEK (≈ 900 – 900 000 €) | Ustalana przez organ indywidualnie w każdej sprawie |
| Kiedy trzeba zapłacić | Gdy organ wyda decyzję w sprawie naruszenia | Tylko po zignorowaniu nakazu |
| Podstawa prawna | Lag (2023:254), §§ 37–40 | Lag (2023:254), § 35 |
Co dokładnie mówi ustawa
Widełki opłaty sankcyjnej zapisano czarno na białym w § 39 Lag (2023:254):
„Sanktionsavgiften ska bestämmas till lägst 10 000 kronor och högst 10 000 000 kronor.”
(Tłumaczenie własne: „Opłatę sankcyjną ustala się w wysokości co najmniej 10 000 koron i najwyżej 10 000 000 koron”.)
– Lag (2023:254), § 39 (Riksdagen)
Podstawą dla vite jest osobny przepis, § 35:
„Ett beslut om föreläggande enligt 32–34 §§ får förenas med vite.”
(Tłumaczenie własne: „Decyzja o nakazie wydana na podstawie §§ 32–34 może zostać połączona z karą warunkową (vite)”.)
– Lag (2023:254), § 35
Ustawa wprost wyklucza przy tym podwójne karanie za to samo: zgodnie z § 38 opłaty sankcyjnej nie nakłada się, jeśli naruszenie jest objęte nakazem z zagrożeniem vite, a organ wystąpił już o zasądzenie tej kary (utdömande av vitet). Oba narzędzia są więc alternatywą, a nie podwójną sankcją.
Jak ustala się wysokość kary
Wzoru nie ma. W przedziale od 10 000 do 10 000 000 SEK organ ustala kwotę zgodnie z § 39: „Sanktionsavgiften får tas ut med ett belopp som bestäms med hänsyn till allvaret och omfattningen av åsidosättandet samt till omständigheterna i övrigt” (tłumaczenie własne: „Opłatę sankcyjną można pobrać w kwocie ustalonej z uwzględnieniem wagi i zakresu naruszenia oraz pozostałych okoliczności”). Jeżeli przemawiają za tym szczególne powody, opłatę można obniżyć – nawet do zera. Opłaty sankcyjnej nie można też nałożyć, jeśli od zakończenia naruszenia minęło więcej niż pięć lat (§ 37).
Po obecnym kursie daje to górną granicę około 900 000 € i dolną około 900 €. Rzetelny nagłówek brzmi więc „do ok. 900 000 €”, a nie „brak stałej kary”.
Kto pilnuje przestrzegania przepisów
Tu Szwecja rzeczywiście wyróżnia się na tle innych krajów: nie ma jednego organu odpowiedzialnego za dostępność. Nadzór nad ustawą dla sektora prywatnego jest podzielony między pięć instytucji według branż:
| Organ | Zakres |
|---|---|
| PTS (Post- och telestyrelsen) | Nadzór rynku nad wszystkimi produktami, a także usługi łączności elektronicznej, bankowe i handlu elektronicznego; koordynacja działań pozostałych organów |
| Mediemyndigheten | Usługi dostępu do mediów audiowizualnych (napisy, audiodeskrypcja) |
| MTM (Myndigheten för tillgängliga medier) | E-booki |
| Konsumentverket | Wybrane usługi transportu pasażerskiego |
| Transportstyrelsen | Wybrane usługi transportu pasażerskiego |
W praktyce najważniejszy jest PTS: odpowiada za wszystkie produkty i koordynuje sprawy, które dotyczą więcej niż jednego organu. Organ nadzoru może nakazać doprowadzenie produktu lub usługi do zgodności w wyznaczonym terminie, a jeśli firma tego nie zrobi – ograniczyć lub zakazać ich oferowania na rynku.
Co to oznacza dla firm
Dla firmy sprzedającej w Szwecji rzeczywistym ryzykiem nie jest dziś kara nałożona z zaskoczenia, lecz nakaz usunięcia barier w produkcie lub usłudze w wyznaczonym terminie. Jeśli firma go nie wykona, grozi jej opłata sankcyjna (do ok. 900 000 €) albo zakaz oferowania na rynku. Najlepiej zabezpiecza to samo, co w całej UE: zgodność z normą EN 301 549 / WCAG 2.1 AA i dokumentacja, która ją potwierdza. Szwedzkie organy nadzoru same publicznie stwierdziły, że automatyczne skanowanie nie wystarczy, by wykazać zgodność. Obroni się więc rzetelny audyt, a nie sam skaner.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Szwecja ma stałą karę za naruszenie EAA?
Tak. Opłata sankcyjna wynosi od 10 000 SEK do 10 000 000 SEK (ok. 900 € do 900 000 €) i wynika z § 39 Lag (2023:254). W internecie często błędnie podaje się, że Szwecja „nie ma stałej kary”.
Jak tillgänglighetsdirektivet nazywa się po angielsku?
European Accessibility Act (EAA), formalnie dyrektywa (UE) 2019/882. Po polsku: Europejski akt o dostępności. W Szwecji wdraża ją ustawa Lag (2023:254).
Od kiedy tillgänglighetsdirektivet obowiązuje w Szwecji?
Wymogi dostępności obowiązują od 28 czerwca 2025 r.
Kto nadzoruje przestrzeganie EAA w Szwecji?
Pięć organów, każdy w swojej branży: PTS, Mediemyndigheten, MTM, Konsumentverket i Transportstyrelsen. PTS odpowiada za wszystkie produkty i koordynuje działania pozostałych.
Czy w Szwecji konkurenci mogą pozwać firmę za brak dostępności, tak jak w Niemczech?
Nie. W Szwecji nie ma odpowiednika niemieckich wezwań do zaniechania naruszeń wysyłanych przez konkurentów (Abmahnung). Przestrzeganie przepisów egzekwują wyłącznie organy nadzoru.
Czy w Szwecji nałożono już jakieś kary za naruszenie EAA?
Na razie nie.
Powiązane artykuły
- ← Wróć do zestawienia Kary EAA według krajów – pełne porównanie 27 państw
- Przeczytaj ten artykuł po szwedzku
- Kary EAA w Niemczech – ryzyko pozwów ze strony konkurencji, którego w Szwecji nie ma
- Problem z dostępnością może leżeć na cudzej stronie – czego każdą firmę uczy szwedzki audyt sektora publicznego
- Jak sprawdziliśmy wszystkie 27 ustaw krajowych – nasza metoda doboru źródeł



