Skip to main contentOpen accessibility widget
Compliance

Kary EAA w Danii: ustawa nie podaje kwoty, grzywnę ustala sąd karny

Duńska ustawa nie podaje kwoty kary EAA. Wyjaśniamy powody na podstawie § 57.

Author avatar

Alen Velkov

Author

Denmark - EAA Fines

Dania nie ma kwoty kary EAA – bo wysokość grzywny ustala sąd karny

Kilka krajów nie podaje maksymalnej wysokości kary. Dania milczy jednak z innego powodu niż pozostałe: przewiduje nie otwartą karę administracyjną, lecz grzywnę w trybie karnym. Ustawa nie wymienia żadnej kwoty – i, jak sprawdziliśmy, nie robi tego także uzasadnienie, które ustawodawca opublikował razem z nią.

W skrócie

Duńska ustawa wdrażająca EAA (LOV nr 801 af 07/06/2022, zmieniona ustawą Lov nr. 637/2024) zawiera tylko jeden przepis karny – § 57. Przewiduje on za siedem rodzajów naruszeń karę „med bøde”, czyli grzywnę, i nigdzie nie podaje kwoty, progów ani górnej granicy. Bøde to kara w trybie karnym, więc jej wysokość ustalają sądy i praktyka prokuratury, a nie ustawa. Przepis wprost obejmuje firmy: § 57 przewiduje odpowiedzialność karną osób prawnych na zasadach z rozdziału 5 duńskiego kodeksu karnego. Przestrzegania przepisów pilnują cztery organy, przede wszystkim Sikkerhedsstyrelsen. Nie odnotowano dotąd żadnych spraw.


Najdokładniej sprawdzony „brak kwoty” w UE

Dania, Grecja, Malta i Finlandia nie określają stałej maksymalnej kary za naruszenie wymagań dostępności, a Hiszpania nie ma własnej (odsyła do ogólnej ustawy o prawach osób z niepełnosprawnościami). Te kraje często wrzuca się do jednego worka, choć nie powinno się tego robić – przyczyny są zupełnie różne. Hiszpania odsyła do odpowiedniej ustawy sektorowej. Finlandia stosuje wielokrotnie nakładaną grzywnę w celu przymuszenia, celowo pozbawioną górnej granicy. Grecja i Malta mają własną specyfikę, którą opisujemy w osobnych artykułach.

Przypadek Danii jest najprostszy i najlepiej udokumentowany. Cały przepis karny zaczyna się tak:

„Medmindre højere straf er forskyldt efter anden lovgivning, straffes med bøde den, der […]”

(Tłumaczenie własne: „Jeżeli czyn nie podlega surowszej karze na podstawie innych przepisów, karze grzywny podlega ten, kto […]”.)

– LOV nr 801, § 57 ust. 1 (stk. 1) (Retsinformation)

Dalej przepis wymienia siedem kategorii naruszeń: naruszenie wymagań dostępności i związanych z nimi zasad oceny zgodności oraz oznakowania CE, nieprzekazanie organowi informacji, naruszenie obowiązków producentów, importerów, dystrybutorów lub usługodawców, niewykonanie zadań objętych pełnomocnictwem upoważnionego przedstawiciela, uniemożliwianie organowi kontroli dostępu, niewykonanie decyzji organu (albo uchylanie się od jego kontroli) oraz bezprawne używanie oznakowania CE.

Na tym koniec. Do żadnego z tych naruszeń nie przypisano kwoty. Sprawdziliśmy wszystkie upoważnienia dla ministra zawarte w ustawie: każde dotyczy wdrożenia technicznego albo organizacji komisji rozpatrującej skargi i żadne nie pozwala ministrowi ustalić wysokości grzywny.

Ta luka jest celowa, a nie przypadkowa. Sięgnęliśmy do projektu ustawy w pierwotnym brzmieniu, w tym do bemærkninger, czyli uzasadnienia, w którym duński ustawodawca podpowiada sądom, jak stosować nowy przepis. W duńskich projektach ustaw zwykle podaje się zamierzony poziom grzywien (bødeniveau), jeśli ustawodawca chce go określić. W tym projekcie go nie ma. Uwagi ogólne (pkt 3.7.3) nie określają kwoty ani poziomu grzywny. Wymieniają za to czynniki, które sąd ma brać pod uwagę: zakres i charakter naruszenia, liczbę produktów lub usług oraz osób, których dotyczy, osiągniętą lub zamierzoną korzyść majątkową, a także wielkość firmy, jej profesjonalizm i współpracę z organem. Stwierdzają też, że grzywna ma odebrać wszelką zachętę ekonomiczną do łamania przepisów, wysokość pozostawiają w każdej sprawie sądom i wykluczają karę pozbawienia wolności.

Żadna kwota w euro przypisywana Danii nie ma więc oparcia ani w ustawie, ani w upoważnieniach do wydania przepisów wykonawczych, ani w materiałach legislacyjnych.

Dlaczego w Danii „brak kwoty” znaczy coś innego

Kluczowe jest słowo bøde. W prawie duńskim oznacza ono grzywnę w trybie karnym, a nie karę administracyjną. Wynikają z tego trzy rzeczy.

Wysokość grzywny ustala sąd. Nie organ nadzoru, który swobodnie wybiera kwotę z określonego przedziału, lecz sąd karny – albo prokurator, który wydaje bødeforelæg (propozycję dobrowolnego przyjęcia grzywny, która kończy sprawę bez procesu). Poziom grzywien ukształtują praktyka prokuratury i orzecznictwo, gdy pojawią się pierwsze sprawy. Oznacza to, że duńska „kwota” na razie nie istnieje w żadnej postaci – powstanie dopiero na podstawie precedensów.

Firmy ponoszą odpowiedzialność karną – wprost:

„Der kan pålægges selskaber m.v. (juridiske personer) strafansvar efter reglerne i straffelovens 5. kapitel.”

(Tłumaczenie własne: „Na spółki itp. (osoby prawne) można nałożyć odpowiedzialność karną zgodnie z przepisami rozdziału 5 kodeksu karnego”.)

– LOV nr 801, § 57 ust. 3 (stk. 3)

To konkretna podstawa ustawowa, a nie formalność. Stawia Danię obok Irlandii, Luksemburga i Cypru, czyli w grupie państw, w których naruszenie wymagań dostępności jest sprawą karną. Gdy o Danii mówi się tylko, że „nie ma stałej kary”, ten fakt całkowicie znika.

Ustawa nie zamyka górnej granicy. Medmindre højere straf er forskyldt efter anden lovgivning – jeżeli inne przepisy nie przewidują surowszej kary. Przepis wprost ustępuje każdej surowszej sankcji, jaką przewiduje duńskie prawo.

Kto pilnuje przestrzegania przepisów – i rozbieżność, którą trzeba wyjaśnić

Sama ustawa dzieli nadzór między cztery organy:

OrganZakres
Sikkerhedsstyrelsen (duński urząd ds. bezpieczeństwa technicznego)Organ podstawowy o zdecydowanie najszerszych kompetencjach: wszystkie produkty, a także dostęp do mediów audiowizualnych, bankowość, e-booki i handel elektroniczny
Energistyrelsen (duńska agencja ds. energii)Usługi łączności elektronicznej
Trafikstyrelsen (duński urząd ds. transportu)Transport lotniczy, autobusowy i kolejowy oraz terminale samoobsługowe w transporcie morskim
Søfartsstyrelsen (duński urząd ds. żeglugi morskiej)Pozostałe elementy transportu morskiego

Źródła wtórne – w tym organizacje branżowe – często wymieniają sześć organów, dodając Finanstilsynet dla bankowości i Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen dla ochrony konsumentów. Z samej ustawy wynika jednak, że bankowość nadzoruje Sikkerhedsstyrelsen, a nie organ nadzoru finansowego. Doradzając w sprawach duńskich, należy więc opierać się na podziale na cztery organy, który ma podstawę w tekście ustawy; wersję z sześcioma organami trzeba najpierw zweryfikować.

Osobna sprawa: źródła, które wskazują Erhvervsstyrelsen jako duński organ ds. dostępności, są w błędzie. Ten urząd w ogóle nie pojawia się w ustawie.

Pełny zakres

W przeciwieństwie do Belgii, która wprost wdrożyła dyrektywę tylko częściowo, Dania od początku objęła przepisami pełną listę usług z EAA – łączność elektroniczną, dostęp do mediów audiowizualnych, wszystkie cztery rodzaje transportu, konsumenckie usługi bankowe, e-booki, handel elektroniczny i komunikację z numerem alarmowym 112 – a także pełną listę produktów. Na papierze to jedno z najstaranniejszych wdrożeń w Unii.

Obowiązują standardowe wyłączenia: mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są zwolnione, a przedsiębiorca, który otrzymał zewnętrzne finansowanie na poprawę dostępności, nie może powołać się na nieproporcjonalne obciążenie. To ta sama pułapka związana z dofinansowaniem, którą znajdziemy m.in. w Polsce i Luksemburgu.

Czy ktoś został już ukarany?

Nie odnotowano żadnych postępowań ani grzywien.

Dania należy jednak do rynków, na których pierwsza sprawa powinna być widoczna. Skoro sankcja ma charakter karny, egzekwowanie przepisów kończy się aktem oskarżenia albo przyjętym bødeforelæg, a nie wewnętrzną decyzją organu – a takie rozstrzygnięcia wychodzą na światło dzienne znacznie łatwiej niż ustalenia administracyjne np. w Portugalii czy Słowenii. Brak duńskich spraw jest więc mocniejszym dowodem bezczynności niż w większości rozdrobnionych systemów administracyjnych.

Co to oznacza dla firmy

Uczciwa odpowiedź w przypadku Danii jest niewygodna: nikt nie potrafi powiedzieć, ile kosztuje niezgodność – i właśnie o to chodzi. Nie ma górnej granicy, pod którą można planować, ani przedziału, w którym można się zmieścić. Pierwsza duńska grzywna za brak dostępności stanie się punktem odniesienia dla kolejnych, a do tego czasu jej wysokość zależy od tego, co sąd uzna za proporcjonalne przy przestępstwie popełnionym przez firmę.

  1. Traktuj Danię jako kwestię odpowiedzialności karnej, a nie pozycję w budżecie – podobnie jak Irlandię, choć duński § 57 przewiduje grzywnę, a nie karę pozbawienia wolności.
  2. Dokumentuj dobrą wiarę. Gdy nie ma taryfikatora, to datowane dowody prac nad dostępnością wpływają na to, jak sąd oceni wagę naruszenia.
  3. Zapewnij zgodność z EN 301 549 / WCAG 2.1 AA i współpracuj z Sikkerhedsstyrelsen, jeśli urząd się odezwie.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka kara za naruszenie EAA grozi w Danii?

Ustawa nie określa jej wysokości. § 57 przewiduje za siedem rodzajów naruszeń bøde, czyli grzywnę w trybie karnym, i nie podaje kwoty, progów ani górnej granicy. Nie robi tego także uzasadnienie projektu ustawy.

Kto w takim razie ustala wysokość grzywny?

Sądy – na podstawie praktyki prokuratury i orzecznictwa – albo prokurator, który proponuje firmie dobrowolne przyjęcie grzywny (bødeforelæg). W Danii nie nałożono jeszcze żadnej grzywny za brak dostępności, więc nie ma precedensu.

Czy to naprawdę kara w trybie karnym?

Tak. § 57 przewiduje też odpowiedzialność karną osób prawnych na zasadach z rozdziału 5 duńskiego kodeksu karnego, więc firmy są objęte przepisem bezpośrednio.

Kto pilnuje przestrzegania przepisów?

Zgodnie z ustawą cztery organy: Sikkerhedsstyrelsen (produkty, media audiowizualne, bankowość, e-booki, handel elektroniczny), Energistyrelsen (łączność elektroniczna), Trafikstyrelsen (transport lotniczy, autobusowy i kolejowy) i Søfartsstyrelsen (transport morski).

W internecie pojawia się kwota w euro dla Danii. Czy jest prawdziwa?

Nie. Żadnej kwoty nie ma ani w ustawie, ani w upoważnieniach do wydania przepisów wykonawczych, ani w uzasadnieniu projektu.


Powiązane artykuły

Share this post

You might also like

Two more articles worth reading while this topic is still fresh.

Panel dostępności z wynikiem zgodności i wyróżnionymi problemami WCAG.

Jaki wynik dostępności w procentach oznacza zgodność z przepisami?

Nie ma progu procentowego, który gwarantuje zgodność. Sprawdź, co się liczy.

Four WCAG principle icons displayed side by side on a light background: an eye for Perceivable, a keyboard for Operable, a speech bubble for Understandable, and a solid cube for Robust.

WCAG: kompletny przewodnik po zasadach, poziomach zgodności i standardach dostępności

WCAG w pigułce: cztery zasady, poziomy A, AA i AAA oraz kolejne wersje.