Казната од 500.000 евра за EAA во Луксембург и зошто регулаторот не може да ја изрече
Казната од 500.000 евра, односно до 1.000.000 евра при повторен прекршок, е една од највисоките казни за непристапност во ЕУ. Но тоа е кривична парична казна што може да ја изрече само суд. Луксембуршкиот регулатор воопшто не може да ве казни затоа што услугата ви е непристапна: неговите овластувања одат до 15.000 евра, и тоа само ако му ја попречувате работата.
Накратко
Луксембуршкиот закон со кој се пренесува Европскиот акт за пристапност (European Accessibility Act, EAA), Loi du 8 mars 2023, ги дели санкциите на два дела и токму во таа поделба е суштината. Член 33 предвидува кривична парична казна од 251 до 500.000 евра за повреда на самите обврски за пристапност, односно од 500 до 1.000.000 евра при повраток, а ја изрекуваат кривичните судови. Член 32 му дава на регулаторот, агенцијата OSAPS основана специјално за оваа намена, право да изрекува управни глоби од 250 до 15.000 евра, но само ако одбиете да доставите документи, го попречувате надзорот или не постапите по неговите одлуки. Непристапноста ја нема на списокот за кој OSAPS може да изрече глоба. Она што OSAPS може директно да го направи е да ви го забрани или ограничи производот или услугата на луксембуршкиот пазар, дури и привремено додека трае проверката. Досега не се објавени санкции ниту по едниот ниту по другиот пат.
Една од највисоките горни граници, во еден од најмалите пазари
Луксембург е на врвот или близу врвот на повеќето табели со казни за EAA и, за разлика од Холандија или Франција, бројката издржува проверка: 500.000 евра е точен износ. Но две работи околу неа редовно се пропуштаат, а двете менуваат што значи таа за една компанија.
Казната е кривична, а не управна. Повеќето држави членки го спроведуваат EAA преку регулатор што изрекува управни глоби. Луксембург високиот износ го стави во кривичната постапка, каде што се потребни обвинение и осудителна пресуда.
Регулаторот може да изрече само мал дел од тој износ, и тоа за нешто сосема друго. Ако ги прочитате членовите 32 и 33 еден до друг, ќе видите нешто необично: во Луксембург не постои управна глоба за тоа што не сте ги исполниле барањата за пристапност. Таа повреда е или кривично дело или не се казнува воопшто.
| Пат преку регулаторот (чл. 32) | Пат преку судот (чл. 33) | |
|---|---|---|
| Кој ја изрекува | OSAPS | Кривичните судови |
| За што се казнува | Одбивање да се достават документи, попречување на проверките, непостапување по одлуките на OSAPS | Повреда на самите обврски за пристапност |
| Прв прекршок | 250–15.000 € | 251–500.000 € |
| Повторен прекршок | – | 500–1.000.000 € (задолжително) |
И сето тоа во држава со околу 680.000 жители. Луксембург има едни од најстрогите казни во ЕУ и еден од најмалите пазари за потрошувачи.
Што вели законот
Одредбите ги цитираме во оригинал, на француски, а македонските преводи се наши.
Патот преку регулаторот, чл. 32:
„(1) L'OSAPS peut infliger une amende de 250 euros à 15 000 euros à tout opérateur économique qui : 1° refuse de fournir les documents et informations ou autres renseignements demandés dans le cadre de la surveillance du marché et dans le cadre de la conformité des services ; 2° fait obstacle à l'exercice de la surveillance du marché et de la conformité des services. (2) L'OSAPS peut infliger une amende de 250 euros à 15 000 euros à tout opérateur économique qui ne respecte pas ses décisions prises en vertu de l'article 24, paragraphe 2, et de l'article 25, paragraphe 3.“
Наш превод: „(1) OSAPS може да изрече глоба од 250 до 15.000 евра на секој економски оператор што: 1° одбива да ги достави документите, информациите или другите податоци побарани во рамките на надзорот над пазарот и проверката на усогласеноста на услугите; 2° го попречува надзорот над пазарот и проверката на усогласеноста на услугите. (2) OSAPS може да изрече глоба од 250 до 15.000 евра на секој економски оператор што не ги почитува неговите одлуки донесени според член 24 став 2 и член 25 став 3.“
– Loi du 8 mars 2023, чл. 32(1)–(2) (Legilux)
Обрнете внимание што недостасува. Двата става се однесуваат на вашето однесување кон регулаторот, а не кон корисниците со попреченост. Глобата се плаќа во рок од 30 дена од известувањето, дури и ако ја оспорите, а против одлуката може да поднесете recours en réformation (тужба за преиначување, во која судот одлучува и за суштината на предметот) до tribunal administratif (Управниот суд) во рок од три месеци (чл. 32(3)). Наплатата ја врши Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA, луксембуршката управа за регистрација, државен имот и ДДВ (чл. 32(4)).
Патот преку судот, чл. 33:
„(1) À l'exception des cas visés à l'article 6, paragraphe 4, et à l'article 16, paragraphe 1er, est puni d'une amende de 251 euros à 500 000 euros tout opérateur économique qui contrevient aux dispositions de l'article 6, paragraphes 1er, 2, 3, 5, 6 et 7, et des articles 9, 11, 12, 13 et 15. Cette amende est proportionnée à l'étendue et la gravité de la non-conformité, du nombre d'unités de produits ou services non conformes et du nombre de personnes concernées.“
Наш превод: „(1) Освен во случаите од член 6 став 4 и член 16 став 1, со парична казна од 251 до 500.000 евра се казнува секој економски оператор што ги прекрши одредбите од член 6 ставови 1, 2, 3, 5, 6 и 7 и од членовите 9, 11, 12, 13 и 15. Казната е сразмерна на обемот и тежината на неусогласеноста, на бројот на неусогласени производи или услуги и на бројот на засегнатите лица.“
– Loi du 8 mars 2023, чл. 33(1)
Во првите зборови се наведени два исклучока и тие се важни. Кривичната казна не важи за случаите од чл. 6(4), општото изземање за микропретпријатијата што даваат услуги, ниту за случаите од чл. 16(1), кога се повикувате на суштинска промена или на непропорционално оптоварување. Ако едното или другото важи за вас, казната од 500.000 евра воопшто не доаѓа предвид.
Кога станува збор за повторен прекршок, законот не остава простор:
„(2) Tout opérateur économique ayant été condamné à une amende prévue au paragraphe 1er sera condamné à une amende de 500 euros à 1 000 000 euros à titre de récidive.“
Наш превод: „(2) Секој економски оператор што веќе бил осуден на парична казна од став 1 ќе биде осуден на парична казна од 500 до 1.000.000 евра поради повраток.“
– чл. 33(2)
Sera condamné („ќе биде осуден“), а не pourra être condamné („може да биде осуден“). Штом еднаш сте осудени, повисокиот распон е задолжителен; судот нема избор да не го примени.
А следнава одредба не ја најдовме во ниту еден друг од 27-те национални закони: осуда што важи и преку границата.
„(3) Les condamnations définitives prononcées dans un État membre de l'Union européenne sont prises en considération aux fins d'établissement de la récidive pour autant que les infractions ayant donné lieu à ces condamnations sont également punissables suivant les dispositions de la directive (UE) 2019/882 telle qu'elle a été transposée par l'État membre de l'Union européenne concerné.“
Наш превод: „(3) Правосилните осудителни пресуди донесени во држава членка на Европската унија се земаат предвид при утврдувањето повраток, под услов делата за кои се донесени да се казниви и според одредбите на Директивата (EU) 2019/882 како што ја пренела соодветната држава членка на Европската унија.“
– чл. 33(3)
Значи, осуда за непристапност каде било во ЕУ може веднаш да ве стави во луксембуршкиот распон до 1.000.000 евра. И на крајот, според чл. 33(4) судот може да нареди „la confiscation et la destruction des biens ayant servi à l'infraction ainsi que la confiscation des bénéfices illicites“, односно одземање и уништување на стоките употребени за делото и одземање на противправно стекнатата добивка.
Што може OSAPS да ви направи без суд
Ова е делот што навистина е важен за работењето, а не вклучува ниту една од двете казни. Член 28 му дава на OSAPS директна моќ врз вашиот пристап до пазарот, вклучително и привремена забрана додека проверката сè уште трае:
„1° interdit ou restreint la fourniture d'un service qui n'est pas conforme aux conditions prévues dans la présente loi, […] ; 2° interdit temporairement, pendant la période nécessaire aux différents contrôles, de fournir ou de proposer de fournir un service lorsqu'il existe des indices précis et convergents concernant leur non-conformité […]“
Наш превод: „1° забранува или ограничува давање услуга што не ги исполнува условите од овој закон, […]; 2° привремено забранува, за времето потребно за различните проверки, давање или нудење услуга кога постојат конкретни и меѓусебно усогласени индиции дека не е усогласена […]“
– чл. 28(2)
Соодветната одредба за производите, чл. 28(1), оди уште подалеку: предвидува и отповикување, повлекување од пазарот, преправка и уништување. Мерките се укинуваат штом OSAPS ќе потврди дека сте го решиле проблемот во рокот што го определил (чл. 28(4)), а може да се оспорат пред Управниот суд во рок од три месеци (чл. 28(5)).
Уште три работи го прават надзорот во Луксембург невообичаено строг за држава со таква големина:
- Проверката што ќе ве фати ја плаќате вие. „En cas de constatation d'un manquement aux dispositions de la présente loi, les frais de surveillance du marché ou de la vérification de la conformité des services qui ont été à la base de cette constatation de non-conformité sont à charge du fabricant ou de son mandataire. Si le fabricant respectivement le mandataire n'est pas établi dans l'Union européenne, ces frais sont à charge de l'importateur dans l'Union européenne ou, à défaut, à charge du revendeur.“ Со други зборови: ако се утврди повреда на законот, трошоците за надзорот над пазарот или за проверката на усогласеноста на услугите, врз основа на кои е утврдена неусогласеноста, ги сноси производителот или неговиот овластен застапник, а ако ниту едниот не е основан во ЕУ, увозникот во ЕУ или, ако нема таков, препродавачот (чл. 30(5)).
- Службениците на OSAPS имаат статус на службени лица на судската полиција (officiers de police judiciaire). Според член 29, службениците од платните категории A и B го добиваат тој статус по посебна обука и заклетва пред tribunal d'arrondissement de Luxembourg (Окружниот суд во Луксембург), а за нив важи и членот 458 од Кривичниот законик за професионалната тајна. Според член 30, може да влезат во деловни простории „de jour et de nuit“ (дење и ноќе) ако постојат сериозни индиции за повреда. За претрес на дом е потребен налог од истражен судија (juge d'instruction), и тоа само меѓу 6:30 и 20:00 часот. Во деловите од продавницата што се слободно достапни за јавноста инспекторите не мора да го најават своето присуство кога ги проверуваат ознаките или критериумите за усогласеност што се гледаат со око (чл. 30(3)).
- Секој може да ве пријави. „Toute personne physique ou morale peut également signaler la non-conformité d'un produit à l'OSAPS“ (секое физичко или правно лице може да го пријави до OSAPS производот што не е усогласен) (чл. 22(1)), а истото правило за услугите го содржи чл. 25(2). Не само купувачите, туку и конкурентите, активистите, кој било. OSAPS може да отвори постапка и по сопствена иницијатива.
Регулатор создаден од нула
Повеќето држави членки го доверија EAA на некој постоечки орган. Луксембург основа нов. Office de la surveillance de l'accessibilité des produits et services (OSAPS), Службата за надзор над пристапноста на производите и услугите, постои само заради овој закон, е под надлежност на министерот задолжен за политиките за лицата со попреченост, а со неа раководи директор што го именува Големиот војвода на предлог на владата (чл. 3).
Според член 4, поголемиот дел од нејзините задачи немаат врска со казнување: проверува дали изземањата на кои се повикуваат компаниите се оправдани, дава упатства и алатки наменети специјално за микропретпријатијата, објавува примери на усогласени решенија, собира статистика изречно поврзана со член 31 од Конвенцијата на ОН за правата на лицата со попреченост и се консултира со Conseil supérieur des personnes handicapées (Високиот совет за лицата со попреченост). Мала агенција што пред сè советува, но има и полициски овластувања и може да ве исклучи од пазарот: токму таа комбинација, повеќе од бројката од 500.000 евра, е клучна за да се разбере Луксембург.
Два луксембуршки детаља што е добро да ги знаете
Документите може да ги доставите на англиски. Безбедносните упатства што одат со производот мора да бидат на најмалку еден од трите административни јазици на Луксембург, француски, германски или луксембуршки (чл. 9(7)), но документите со кои пред OSAPS, царината или полицијата ја докажувате усогласеноста може да бидат „dans au moins une des trois langues administratives […] ou en anglais“ (на најмалку еден од трите административни јазици […] или на англиски) (чл. 9(9) и 11(9)). Истото важи и за техничката документација на која се заснова изјавата за сообразност на ЕУ (чл. 18(2)). Дистрибутерите ја немаат таа можност за упатствата што ги пренесуваат понатаму (чл. 12(2)), што е важно ако сте последната алка во синџирот.
Терминалите добиваат до дваесет години. Терминалите за самопослужување што законски се користеле пред законот да стапи во сила може да работат „jusqu'à la fin de leur durée de vie économiquement utile, cette période ne pouvant dépasser vingt ans après leur mise en service“ (до крајот на нивниот економски корисен век, но не подолго од дваесет години од пуштањето во употреба) (чл. 34(3)). Оваа можност ја нуди самата Директива, а Луксембург ја искористи целосно: банкомат или автомат за билети пуштен во употреба на почетокот на 2025 година може законски да остане непристапен до средината на 2040-тите. Затоа непристапен терминал во Луксембург сам по себе не докажува повреда. Општиот преоден рок за услугите е пократок: постојните производи со кои се даваат услуги и договорите склучени пред законот важат најдоцна до 28 јуни 2030 година (чл. 34(2)).
Дали законот веќе се применува?
Досега не се објавени санкции ниту по едниот ниту по другиот пат. OSAPS почна да работи заедно со законот на 28 јуни 2025 година и засега јавно се занимава со упатства, со потврдување на изземањата и со инспекции, а не со казни. А бидејќи казната од 500.000 евра е кривична, за прв случај во Луксембург е потребно обвинителството да го преземе предметот, што е побавно и бара повеќе отколку регулатор да изрече глоба.
Затоа реалниот ризик во блиска иднина не е бројката од насловот. Тоа е привремена забрана според чл. 28(2) додека OSAPS проверува, глоба до 15.000 евра ако не соработувате и сметка за тестирањето.
Што значи ова за вашата компанија
Не правете пресметки според 500.000 евра. Сметајте дека може да ви наложат да престанете да продавате, можеби уште пред да е утврдена повреда. Сценариото што ѝ се заканува на компанија во Луксембург изгледа вака: некој ве пријавува (тоа може да го направи секој), OSAPS отвора проверка, врз основа на конкретни и усогласени индиции привремено ја забранува услугата, ви ги наплаќа трошоците за тестирање и додава глоба до 15.000 евра ако сте ја попречувале проверката.
Затоа советите се невообичаено конкретни:
- Усогласете се со EN 301 549 / WCAG 2.1, ниво AA и чувајте ја документацијата за усогласеноста, ако сакате и на англиски.
- Соработувајте со OSAPS, бидејќи попречувањето е единственото за што може директно да ве казни.
- Ако сте микропретпријатие што дава услуги, прво проверете го чл. 6(4): Луксембург го применува целосното изземање од EAA без дополнителни услови, а чл. 33(1) изречно ги исклучува тие случаи од кривичната казна.
- Ако се повикувате на непропорционално оптоварување, имајте предвид дека според чл. 16(6) немате право на тоа ако сте добиле надворешни средства за подобрување на пристапноста, а според чл. 16(5) проценката мора да ја повторите кога услугата ќе се промени, кога OSAPS ќе побара и најмалку на секои пет години.
Често поставувани прашања
Колку изнесува казната за EAA во Луксембург?
Кривична парична казна од 251 до 500.000 евра, односно од 500 до 1.000.000 евра за повторен прекршок (чл. 33), што ја изрекуваат судовите. Одделно, OSAPS може да изрече управна глоба од 250 до 15.000 евра (чл. 32) за попречување или за непостапување по неговите одлуки.
Дали казната од 500.000 евра се удвојува при повторен прекршок?
Не баш. Повратокот ве префрла во друг распон, од 500 до 1.000.000 евра, наместо да се удвои првата казна. А според чл. 33(2) судот мора да ја изрече таа казна, не само што може.
Може ли регулаторот да ме казни со 500.000 евра за непристапна веб-страница?
Не. OSAPS може да изрече најмногу 15.000 евра и воопшто не може да ве казни за самата непристапност, туку само ако ја попречувате проверката или не постапите по неговите одлуки. Самата повреда е кривично прашање за судовите.
Дали осуда во друга држава членка на ЕУ може да ми влијае во Луксембург?
Може. Според чл. 33(3), правосилните осудителни пресуди од другите држави членки се земаат предвид при утврдувањето повраток, под услов делото да е казниво и според тамошниот закон со кој се пренесува EAA.
Што е најверојатно да се случи?
Забрана или ограничување на услугата во Луксембург, што може да се изрече привремено и додека проверките се во тек, плус трошоците за тестирањето во рамките на надзорот над пазарот.
Дали документите мора да бидат на француски?
Не. Документацијата за усогласеноста што ја доставувате до OSAPS, царината или полицијата може да биде на француски, германски, луксембуршки или англиски.
Поврзано
- ← Назад кон Казни за EAA по земји: целосна споредба на сите 27 држави
- Официјален текст: Loi du 8 mars 2023 (Legilux)
- Казни за EAA во Ирска: другиот кривичен систем, со затвор и одговорност на директорите
- Казна за EAA во Италија: каде што процентот од прометот ја надминува дури и луксембуршката горна граница



