Ondertiteling voor doven en slechthorenden in Europa
Wordt de belangrijkste zin in uw video alleen uitgesproken, dan krijgt een groot deel van uw publiek die nooit mee.
In het kort
Ondertiteling voor doven en slechthorenden zet de gesproken tekst en belangrijke geluiden in een video om in tekst die gelijk loopt met het beeld. Een transcriptie geeft dezelfde inhoud als gewone tekst naast de videospeler. De WHO schat dat ongeveer 190 miljoen mensen in de Europese regio van de WHO, zo'n 1 op de 5, in meer of mindere mate slechthorend of doof zijn. In de EU gaf in 2025 11,4% van de mensen van 16 jaar en ouder aan matig of veel moeite te hebben met horen, en bij 75-plussers liep dat op tot 38,0% (Eurostat). WCAG 2.2 eist ondertiteling voor vooraf opgenomen video (succescriterium 1.2.2 Ondertitels voor doven en slechthorenden (vooraf opgenomen)) en voor live video (1.2.4 Ondertitels voor doven en slechthorenden (live)).
Wie heeft baat bij ondertiteling en transcripties?
- Doven. Voor veel Doven is gebarentaal de eerste taal en geschreven tekst een tweede taal. Ondertiteling is voor hen onmisbaar, en voor de belangrijkste content is een tolk gebarentaal de beste oplossing.
- Slechthorenden. De meeste mensen met gehoorverlies zijn niet volledig doof. Ze verstaan een deel van wat er gezegd wordt, maar missen woorden, vooral bij achtergrondmuziek, snelle sprekers of slecht geluid. Ondertiteling vult die gaten.
- Ouderen. Gehoorverlies komt op latere leeftijd veel vaker voor, zoals de cijfers hieronder laten zien.
- Mensen met auditieve verwerkingsproblemen of concentratieproblemen, en mensen die in een tweede taal kijken.
- Iedereen die zonder geluid kijkt, in de trein, in een open kantoortuin of naast een slapend kind.
Een transcriptie helpt daarnaast doofblinde gebruikers die met een brailleleesregel lezen, mensen met een trage verbinding en iedereen die de inhoud liever doorzoekt of snel doorleest dan bekijkt.
Hoeveel mensen in Europa hebben gehoorverlies?
Cijfers voor heel Europa:
- De WHO schat dat ongeveer 190 miljoen mensen in de Europese regio van de WHO in meer of mindere mate slechthorend of doof zijn, volgens de WHO 20% van de bevolking, oftewel 1 op de 5. Het gaat om een modelschatting waarin ook licht gehoorverlies meetelt.
- Wereldwijd hebben volgens de WHO 430 miljoen mensen (meer dan 5% van de wereldbevolking) revalidatie nodig vanwege invaliderend gehoorverlies, en de WHO verwacht dat in 2050 bijna 2,5 miljard mensen enige mate van gehoorverlies hebben.
- In de EU gaf in 2025 11,4% van de mensen van 16 jaar en ouder aan matig of veel moeite met horen te hebben, en 1,8% had veel moeite. Bron: Eurostat, EU-SILC 2025, zelfrapportage.
- Omgerekend naar de EU-bevolking van 16 jaar en ouder op 1 januari 2025 (381,6 miljoen) gaat het om zo'n 43 miljoen mensen met matig of veel moeite met horen en ongeveer 7 miljoen met veel moeite. Dat is onze eigen berekening op basis van Eurostat-gegevens, geen officiële telling.
Moeite met horen neemt sterk toe met de leeftijd (EU-27, 2025, matig of veel moeite):
| Leeftijdsgroep | Moeite met horen |
|---|---|
| 16 tot 64 jaar | 5,6% |
| 65 jaar en ouder | 27,5% |
| 75 jaar en ouder | 38,0% |
Bron: Eurostat, ilc_hch19, EU-SILC 2025.
Cijfers per land, EU-SILC 2025 (mensen van 16 jaar en ouder, zelfrapportage):
| Land | Matig of veel moeite met horen | Veel moeite met horen |
|---|---|---|
| EU-27 | 11,4% | 1,8% |
| Duitsland | 11,1% | 2,5% |
| Frankrijk | 11,5% | 1,9% |
| Italië | 7,4% | 1,2% |
| Spanje | 14,0% | 2,6% |
| Polen | 11,0% | 1,5% |
| Nederland | 18,7% | 1,4% |
| België | 9,0% | 1,1% |
| Oostenrijk | 13,3% | 1,3% |
| Zweden | 14,1% | 1,2% |
| Denemarken | 21,3% | 1,6% |
| Finland | 14,0% | 1,7% |
| Ierland | 7,8% | 1,5% |
| Portugal | 12,3% | 2,3% |
Bron: Eurostat, dataset ilc_hch19, 2025, geraadpleegd in november 2026. De antwoorden hangen deels af van hoe mensen de vragen opvatten. Lees verschillen tussen landen daarom met de nodige voorzichtigheid.
Waarom liggen de cijfers van de WHO en Eurostat zo ver uit elkaar? Ze meten verschillende dingen. De 190 miljoen van de WHO is een modelschatting van alle vormen van gehoorverlies in de hele Europese regio van de WHO, inclusief licht gehoorverlies dat mensen zelf misschien niet merken of melden. De 11,4% van Eurostat telt volwassenen in de EU die zelf aangeven matig of veel moeite met horen te hebben. Beide wijzen dezelfde kant op: gehoorverlies komt veel voor, en op oudere leeftijd heel veel.
Wat ontbrekende ondertiteling betekent voor mensen online
Video is inmiddels overal te vinden op commerciële websites: productdemo's, rondleidingen voor nieuwe gebruikers, webinars, promotiefilmpjes voor evenementen, uitlegvideo's van de klantenservice en socialemediaclips op landingspagina's. Veelvoorkomende drempels zijn:
- Helemaal geen ondertiteling. De video heeft gewoon geen tekstspoor.
- Automatische ondertiteling die nooit is gecontroleerd. Automatische spraakherkenning maakt fouten in namen, prijzen, adressen en vaktermen, precies de details die mensen nodig hebben.
- Ondertiteling die in het beeld is gebrand, met te weinig contrast of te klein om op een telefoon te lezen.
- Belangrijke informatie alleen in het geluid. De presentator zegt “de pendelbus vertrekt bij de oude haven”, maar dat staat nergens in de tekst op de pagina.
- Automatisch afspelen met geluid, zonder zichtbare knop om te pauzeren of het geluid uit te zetten. Dat is een probleem voor schermlezergebruikers en veel anderen, niet alleen voor mensen met gehoorverlies.
- Audio zonder transcriptie, zoals podcasts en opgenomen telefoonberichten.
- Livestreams zonder live-ondertiteling, waardoor doven en slechthorenden niet kunnen meedoen aan webinars en evenementen.
Probeer het zelf
In het gratis ondertitelingsvoorbeeld “Without a sound” van onze Accessibility Simulator bekijkt u een korte promotievideo voor een fictief concert. Uw opdracht: ontdek waar de gratis pendelbus vertrekt.
De video speelt bewust zonder geluid; in dit voorbeeld hoort u niets. De presentator zegt precies waar de pendelbus vertrekt, maar zonder geluid en zonder ondertiteling bereikt die zin u nooit. Kiest u Show the fix (toon de oplossing), dan verschijnt ondertiteling die gelijk loopt met de spraak, en komt er een volledige transcriptie onder de speler. De video blijft zonder geluid spelen: alleen de toegang tot de woorden verandert. U kunt op elk moment pauzeren en tussen de twee versies wisselen om ze te vergelijken.
Het voorbeeld laat één drempel in het ontwerp zien. Het geeft niet weer hoe iemand gehoorverlies ervaart, en gehoorverlies verschilt sterk van persoon tot persoon.
Zo maakt u video en audio op uw website toegankelijk
De succescriteria van WCAG 2.2 die er het vaakst bij komen kijken, staan tussen haakjes.
Ondertiteling
- Zet nauwkeurige, synchrone ondertiteling bij elke vooraf opgenomen video met spraak of betekenisvol geluid. (1.2.2 Ondertitels voor doven en slechthorenden (vooraf opgenomen), niveau A)
- Bied live-ondertiteling bij live video, zoals webinars en livestreams. (1.2.4 Ondertitels voor doven en slechthorenden (live), niveau AA)
- Vermeld wie er spreekt als dat niet vanzelf duidelijk is, en beschrijf belangrijke geluiden zoals [applaus] of [alarm].
- Gebruik ondertiteling die aan en uit kan (een apart ondertitelbestand, zoals WebVTT) in plaats van ondertitels in het beeld te branden. Dan kunnen gebruikers ze zelf aan- en uitzetten en de grootte aanpassen.
- Begint u met automatische ondertiteling, laat die dan altijd door een mens controleren en verbeteren, vooral namen, getallen en plaatsen.
Transcripties en alternatieven
- Zorg voor een transcriptie bij content met alleen geluid, zoals podcasts. (1.2.1 Louter-geluid en louter-videobeeld (vooraf opgenomen), niveau A)
- Publiceer bij elke video een volledige transcriptie, met namen van sprekers en belangrijke geluiden. Op het hoogste niveau is voor vooraf opgenomen video een volledig tekstalternatief verplicht dat ook de visuele informatie beschrijft. (1.2.8 Media-alternatief (vooraf opgenomen), niveau AAA)
- Is belangrijke informatie in een video alleen te zien, voeg dan audiodescriptie of een tekstalternatief toe, zodat blinde gebruikers die informatie ook krijgen. (1.2.3 Audiodescriptie of media-alternatief (vooraf opgenomen), niveau A; 1.2.5 Audiodescriptie (vooraf opgenomen), niveau AA)
Speler en pagina
- Speel geluid niet automatisch af. Speelt audio langer dan drie seconden automatisch, zorg dan voor een duidelijke manier om het te pauzeren of te stoppen of het volume te regelen. (1.4.2 Geluidsbediening, niveau A)
- Kies een mediaspeler waarvan alle knoppen, ook die voor de ondertiteling, met het toetsenbord en een schermlezer te bedienen zijn.
- Zet belangrijke gegevens als plaatsen, data, tijden en prijzen niet alleen in de video, maar ook in de tekst op de pagina.
Automatische scanners zien wel dat er een video op de pagina staat, maar niet of de ondertiteling klopt. Onze gratis toegankelijkheidschecker geeft u snel een overzicht van uw site, en bij een toegankelijkheidsaudit worden uw video's en audio ook handmatig beoordeeld. Meer over succescriteria en niveaus leest u in onze gids over WCAG-principes, -niveaus en -normen.
Wat de European Accessibility Act betekent voor video
De European Accessibility Act (EAA), Richtlijn (EU) 2019/882, geldt voor diensten die na 28 juni 2025 aan consumenten worden verleend. Daaronder vallen onder andere e-commerce, bankdiensten voor consumenten, e-books, elektronische communicatie, personenvervoer en diensten die toegang bieden tot audiovisuele mediadiensten.
Voor video zijn drie onderdelen van de richtlijn het belangrijkst:
- Websites en apps. Bijlage I, afdeling III, onder c), bepaalt: “websites, inclusief de daaraan gerelateerde onlinetoepassingen, en diensten op mobiele apparatuur, inclusief mobiele toepassingen, worden toegankelijk gemaakt op een consistente en geschikte manier, door ze waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust te maken”. Met ondertiteling en transcripties wordt video ook zonder geluid waarneembaar.
- Gebruik zonder gehoor. “bij producten of diensten met auditieve bedieningswijzen is minstens één bedieningswijze beschikbaar die geen gehoor vereist” (bijlage I, afdeling VII, onder d), functioneleprestatie-eisen).
- Audiovisuele mediadiensten. Diensten die toegang verschaffen tot audiovisuele mediadiensten, moeten zorgen “voor volledige transmissie van de toegankelijkheidscomponenten (toegangsdiensten) van audiovisuele mediadiensten, zoals ondertiteling voor doven en slechthorenden, audiodescriptie, gesproken ondertiteling en vertolking in gebarentaal, met passende kwaliteit voor accurate weergave, met synchronisatie van geluid en video”. Ook elektronische programmagidsen moeten toegankelijk zijn (bijlage I, afdeling IV, onder b), i) en ii)).
Eén detail wordt vaak over het hoofd gezien: de richtlijn is niet van toepassing op “vooraf opgenomen, op tijd gebaseerde media die gepubliceerd zijn vóór 28 juni 2025” op websites en in mobiele toepassingen (artikel 2, lid 4, onder a)). Video die u vanaf die datum publiceert, valt er wel onder. Ook oudere video's zijn de moeite van het verbeteren waard, want uw klanten kijken ze nog steeds. Micro-ondernemingen die diensten verlenen (minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of jaarlijks balanstotaal van maximaal € 2 miljoen) zijn uitgezonderd van de eisen voor diensten. Hoe er wordt gehandhaafd, bepaalt de nationale wetgeving van elk land.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen ondertiteling en ondertiteling voor doven en slechthorenden?
In het dagelijks taalgebruik lopen de begrippen vaak door elkaar. Strikt genomen vertaalt gewone ondertiteling de dialoog voor kijkers die wel kunnen horen, maar de taal niet verstaan. Ondertiteling voor doven en slechthorenden vermeldt daarnaast wie er spreekt en welke belangrijke geluiden er te horen zijn. Voor toegankelijkheid hebt u die tweede vorm nodig.
Is automatische ondertiteling goed genoeg?
Het is een nuttig begin, geen eindproduct. Automatische ondertiteling maakt vaak fouten in namen, getallen en vaktermen. WCAG vraagt om ondertiteling die de inhoud nauwkeurig weergeeft. Laat haar dus voor publicatie door een mens controleren en verbeteren.
Heb ik ondertiteling nodig als er in mijn video niet wordt gesproken?
Heeft de video geen betekenisvol geluid, dan is ondertiteling niet nodig, maar vermeld dat wel. Brengt de video informatie over via beeld, zorg dan voor een tekstbeschrijving of audiodescriptie, zodat blinde en slechtziende gebruikers dezelfde informatie krijgen.
Kan een transcriptie de ondertiteling vervangen?
Niet bij video met geluid. Voor content met alleen geluid is een transcriptie verplicht, en bij video is ze een uitstekende aanvulling. Maar wie kijkt, heeft synchrone ondertiteling nodig om het te kunnen volgen. Bied als het kan allebei.
Hoeveel mensen in Europa hebben gehoorverlies?
De WHO schat dat ongeveer 190 miljoen mensen in de Europese regio van de WHO, zo'n 1 op de 5, in meer of mindere mate slechthorend of doof zijn. In de EU gaf in 2025 11,4% van de mensen van 16 jaar en ouder aan matig of veel moeite met horen te hebben (Eurostat, EU-SILC).
Bekijk uw video door de ogen van een ander
Probeer het ondertitelingsvoorbeeld in de simulator samen met uw contentteam, en controleer daarna uw eigen pagina's met de gratis toegankelijkheidschecker van EaseAccess24.
Bronnen
- WHO Regional Office for Europe, Ear and hearing care: questions and answers (30 januari 2023): https://www.who.int/europe/news-room/questions-and-answers/item/ear-and-hearing-care
- WHO Regional Office for Europe, Vision and hearing loss fact sheet (30 januari 2023): https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/vision-and-hearing-loss
- WHO, Deafness and hearing loss fact sheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/deafness-and-hearing-loss
- Eurostat, Persons reporting basic activity difficulty by sex, age, level of difficulty, type of basic action and risk of poverty threshold (ilc_hch19), EU-SILC 2025, personen van 16 jaar en ouder: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_hch19/default/table
- Eurostat, Population on 1 January by age and sex (demo_pjan), 2025: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
- W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2: https://www.w3.org/TR/WCAG22/
- W3C, Understanding Success Criterion 1.2.2: Captions (Prerecorded): https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/captions-prerecorded.html
- Richtlijn (EU) 2019/882 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten (European Accessibility Act): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- Europese Commissie, European Accessibility Act: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
- EaseAccess24 Accessibility Simulator, Without a sound (doven en slechthorenden): https://simulator.easeaccess24.com/simulate/captions/



