Jeśli najważniejsze zdanie w filmie pada tylko w ścieżce dźwiękowej, spora część widzów nigdy go nie usłyszy.
W skrócie
Napisy rozszerzone zamieniają mowę i ważne dźwięki w filmie na tekst zsynchronizowany z obrazem; transkrypcja podaje tę samą treść jako zwykły tekst obok odtwarzacza. Według szacunków WHO ok. 190 mln osób w Regionie Europejskim WHO, czyli mniej więcej co piąta, ma jakiś ubytek słuchu albo jest głucha. W UE umiarkowane lub duże trudności ze słyszeniem zgłosiło w 2025 r. 11,4% osób w wieku od 16 lat, a wśród osób w wieku 75 lat i starszych – 38,0% (Eurostat). WCAG 2.2 wymaga napisów do nagrań wideo w kryterium 1.2.2 Napisy rozszerzone (nagranie), a do transmisji na żywo w kryterium 1.2.4 Napisy rozszerzone (na żywo).
Komu pomagają napisy i transkrypcje?
- Osobom głuchym. Dla wielu Głuchych pierwszym językiem jest język migowy, a tekst pisany – drugim. Napisy są dla nich niezbędne, a przy najważniejszych treściach najlepszym rozwiązaniem jest tłumaczenie na język migowy.
- Osobom słabosłyszącym. Większość osób z ubytkiem słuchu nie jest całkowicie głucha. Słyszą część wypowiedzi, ale gubią słowa, zwłaszcza gdy w tle gra muzyka, ktoś mówi szybko albo dźwięk jest słabej jakości. Napisy uzupełniają te luki.
- Osobom starszym. Z wiekiem ubytek słuchu staje się znacznie częstszy, co pokazują dane poniżej.
- Osobom z zaburzeniami przetwarzania słuchowego lub trudnościami z koncentracją uwagi, a także osobom oglądającym film w obcym języku.
- Wszystkim, którzy oglądają bez dźwięku – w pociągu, w biurze typu open space albo obok śpiącego dziecka.
Transkrypcja pomaga też osobom głuchoniewidomym, które czytają tekst na monitorze brajlowskim, osobom z wolnym internetem oraz każdemu, kto woli przeszukać lub przejrzeć treść, zamiast oglądać cały film.
Ile osób w Europie ma ubytek słuchu?
Dane dla całej Europy:
- WHO szacuje, że ok. 190 mln osób w Regionie Europejskim WHO ma jakiś ubytek słuchu albo jest głucha, co według organizacji oznacza 20% populacji, czyli co piątą osobę. To szacunek oparty na modelu, uwzględniający także lekki ubytek słuchu.
- Na całym świecie, według WHO, rehabilitacji z powodu niepełnosprawności słuchowej potrzebuje 430 mln osób (ponad 5% ludności świata), a do 2050 r. jakiś stopień ubytku słuchu będzie mieć blisko 2,5 mld ludzi.
- W UE umiarkowane lub duże trudności ze słyszeniem zgłosiło w 2025 r. 11,4% osób w wieku od 16 lat, a duże trudności – 1,8%. Źródło: Eurostat, EU-SILC 2025, dane deklaratywne.
- W przeliczeniu na liczbę mieszkańców UE w wieku od 16 lat według stanu na 1 stycznia 2025 r. (381,6 mln) to ok. 43 mln osób z umiarkowanymi lub dużymi trudnościami ze słyszeniem i ok. 7 mln z dużymi trudnościami. To nasze obliczenia na podstawie danych Eurostatu, a nie oficjalne dane.
Trudności ze słyszeniem wyraźnie rosną z wiekiem (UE-27, 2025, umiarkowane lub duże):
| Grupa wiekowa | Trudności ze słyszeniem |
|---|---|
| 16–64 lata | 5,6% |
| 65 lat i więcej | 27,5% |
| 75 lat i więcej | 38,0% |
Źródło: Eurostat, ilc_hch19, EU-SILC 2025.
Dane według krajów, EU-SILC 2025 (osoby w wieku od 16 lat, dane deklaratywne):
| Kraj | Umiarkowane lub duże trudności ze słyszeniem | Duże trudności ze słyszeniem |
|---|---|---|
| UE-27 | 11,4% | 1,8% |
| Niemcy | 11,1% | 2,5% |
| Francja | 11,5% | 1,9% |
| Włochy | 7,4% | 1,2% |
| Hiszpania | 14,0% | 2,6% |
| Polska | 11,0% | 1,5% |
| Holandia | 18,7% | 1,4% |
| Belgia | 9,0% | 1,1% |
| Austria | 13,3% | 1,3% |
| Szwecja | 14,1% | 1,2% |
| Dania | 21,3% | 1,6% |
| Finlandia | 14,0% | 1,7% |
| Irlandia | 7,8% | 1,5% |
| Portugalia | 12,3% | 2,3% |
Źródło: zbiór danych Eurostatu ilc_hch19, 2025, dane pobrane w listopadzie 2026 r. Odpowiedzi zależą częściowo od tego, jak badani rozumieją pytania, dlatego różnice między krajami trzeba interpretować ostrożnie.
Skąd tak duża różnica między danymi WHO i Eurostatu? Oba źródła mierzą co innego. 190 mln według WHO to modelowy szacunek wszystkich ubytków słuchu w całym Regionie Europejskim WHO, łącznie z lekkimi, których ludzie mogą nie zauważać lub nie zgłaszać. 11,4% według Eurostatu to dorośli mieszkańcy UE, którzy sami deklarują umiarkowane lub duże trudności ze słyszeniem. Wniosek z obu jest jednak ten sam: ubytek słuchu to częste zjawisko, a z wiekiem bardzo częste.
Jak brak napisów utrudnia korzystanie z internetu
Filmy są dziś na stronach firmowych wszędzie: prezentacje produktów, samouczki dla nowych użytkowników, webinary, zapowiedzi wydarzeń, poradniki pomocy technicznej i klipy z mediów społecznościowych osadzone na stronach docelowych. Najczęstsze bariery to:
- Brak jakichkolwiek napisów. Film po prostu nie ma ścieżki tekstowej.
- Automatyczne napisy, których nikt nie sprawdził. Systemy rozpoznawania mowy przekręcają nazwiska, ceny, adresy i terminy techniczne – czyli dokładnie te szczegóły, których widzowie potrzebują.
- Napisy wtopione w obraz, o słabym kontraście albo zbyt małe, by przeczytać je na telefonie.
- Najważniejsza informacja tylko w dźwięku. Prezenter mówi „autobus odjeżdża ze starego portu”, ale w tekście na stronie nie ma o tym ani słowa.
- Automatyczne odtwarzanie z dźwiękiem bez widocznego przycisku pauzy lub wyciszenia. To problem dla osób korzystających z czytników ekranu i wielu innych, nie tylko dla osób z ubytkiem słuchu.
- Nagrania audio bez transkrypcji, np. podcasty czy nagrane komunikaty telefoniczne.
- Transmisje na żywo bez napisów na żywo, które wykluczają osoby głuche i słabosłyszące z webinarów i wydarzeń.
Wypróbuj w symulatorze
W naszym bezpłatnym przykładzie z Accessibility Simulator „Without a sound” („Bez dźwięku”) oglądasz krótki film promujący fikcyjny koncert. Zadanie: dowiedz się, skąd odjeżdża bezpłatny autobus na koncert.
Film celowo jest niemy – w tym przykładzie nie słychać żadnego dźwięku. Prezenter mówi dokładnie, skąd odjeżdża autobus, ale bez dźwięku i bez napisów ta informacja do Ciebie nie dociera. Po wybraniu „Show the fix” (pokaż rozwiązanie) pojawiają się napisy zsynchronizowane z mową, a pod odtwarzaczem pełna transkrypcja. Film nadal jest niemy – zmienia się tylko dostęp do słów. W każdej chwili możesz zatrzymać odtwarzanie i przełączać się między wersjami, żeby je porównać.
Przykład pokazuje jedną barierę projektową. Nie odzwierciedla niczyich rzeczywistych doświadczeń, a ubytek słuchu u każdej osoby wygląda inaczej.
Jak poprawić filmy i nagrania audio na stronie
W nawiasach podajemy kryteria sukcesu WCAG 2.2, których to najczęściej dotyczy. Nazwy kryteriów cytujemy za autoryzowanym polskim tłumaczeniem WCAG 2.1.
Napisy
- Dodaj dokładne, zsynchronizowane napisy do każdego nagrania wideo, w którym jest mowa lub istotne dźwięki. (1.2.2 Napisy rozszerzone (nagranie), poziom A)
- Zapewnij napisy w czasie rzeczywistym do transmisji na żywo, takich jak webinary i streamy. (1.2.4 Napisy rozszerzone (na żywo), poziom AA)
- Podawaj, kto mówi, jeśli nie jest to oczywiste, i opisuj ważne dźwięki, np. [brawa] albo [alarm].
- Stosuj napisy, które można włączać i wyłączać (osobny plik napisów, np. WebVTT), zamiast wtapiać je w obraz – wtedy widz może je włączyć, wyłączyć i zmienić ich rozmiar.
- Jeśli zaczynasz od napisów automatycznych, zawsze daj je do sprawdzenia i poprawienia człowiekowi, zwłaszcza nazwiska, liczby i nazwy miejsc.
Transkrypcje i alternatywy
- Zapewnij transkrypcję nagrań audio, np. podcastów. (1.2.1 Tylko audio lub tylko wideo (nagranie), poziom A)
- Opublikuj pełną transkrypcję obok każdego filmu, z oznaczeniem mówców i ważnych dźwięków. Na najwyższym poziomie do nagrań wideo wymagana jest pełna alternatywa tekstowa, która obejmuje też informacje wizualne. (1.2.8 Alternatywa dla mediów (nagranie), poziom AAA)
- Jeśli w filmie ważne informacje są pokazane tylko w obrazie, dodaj audiodeskrypcję lub alternatywę tekstową, aby dotarły także do osób niewidomych. (1.2.3 Audiodeskrypcja lub alternatywa tekstowa dla mediów (nagranie), poziom A; 1.2.5 Audiodeskrypcja (nagranie), poziom AA)
Odtwarzacz i strona
- Nie włączaj dźwięku automatycznie. Jeśli dźwięk odtwarza się sam dłużej niż trzy sekundy, zapewnij wyraźny sposób, by go wstrzymać, zatrzymać lub ściszyć. (1.4.2 Kontrola odtwarzania dźwięku, poziom A)
- Wybierz odtwarzacz, którego przyciski, w tym przycisk napisów, działają z klawiatury i z czytnikiem ekranu.
- Najważniejsze informacje, takie jak miejsca, daty, godziny i ceny, umieść także w tekście strony, a nie tylko w filmie.
Automatyczne skanery wykażą, że na stronie jest film, ale nie ocenią, czy napisy są poprawne. Nasze bezpłatne narzędzie do sprawdzania dostępności da szybki ogląd całej witryny, a audyt dostępności obejmuje ręczny przegląd materiałów wideo i audio. Więcej o kryteriach sukcesu i poziomach zgodności przeczytasz w naszym przewodniku po zasadach, poziomach i standardach WCAG.
Co Europejski akt o dostępności oznacza dla filmów
Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) dotyczy usług świadczonych konsumentom po 28 czerwca 2025 r., m.in. handlu elektronicznego, konsumenckich usług bankowych, e-booków, łączności elektronicznej, usług transportu pasażerskiego oraz usług dostępu do audiowizualnych usług medialnych.
W przypadku filmów najważniejsze są trzy elementy dyrektywy:
- Strony internetowe i aplikacje. Usługi objęte dyrektywą muszą zapewniać dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (załącznik I sekcja III lit. c). To właśnie napisy i transkrypcje sprawiają, że film da się odebrać bez dźwięku.
- Korzystanie bez słuchu. „Jeżeli produkt lub usługa obsługiwane są w sposób angażujący słuch, należy zapewnić co najmniej jeden tryb obsługi, który nie wymaga zaangażowania słuchu” (załącznik I sekcja VII lit. d, kryteria funkcjonalne).
- Audiowizualne usługi medialne. Usługi umożliwiające dostęp do audiowizualnych usług medialnych muszą zapewniać, by elementy dostępności, „takie jak napisy dla osób niesłyszących i niedosłyszących, audiodeskrypcja, napisy czytane i tłumaczenie na język migowy, były w pełni przekazywane z odpowiednią jakością umożliwiającą ich właściwe wyświetlenie oraz zsynchronizowane z dźwiękiem i wideo” (załącznik I sekcja IV lit. b ppkt (ii)). Dostępne muszą być także elektroniczne przewodniki po programach (sekcja IV lit. b ppkt (i)).
Jeden szczegół często umyka: w odniesieniu do stron internetowych i aplikacji mobilnych dyrektywa nie ma zastosowania do treści określonych jako „zarejestrowane z wyprzedzeniem media zmienne w czasie opublikowane przed dniem 28 czerwca 2025 r.” (art. 2 ust. 4 lit. a). Filmy publikowane od tej daty podlegają przepisom, a starsze i tak warto poprawić, bo klienci nadal je oglądają. Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi (zatrudniające mniej niż 10 osób, z rocznym obrotem lub sumą bilansową nieprzekraczającą 2 mln EUR) są zwolnione z wymogów dotyczących usług. Zasady egzekwowania określa prawo krajowe każdego państwa.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różnią się napisy rozszerzone od zwykłych napisów?
W codziennym języku oba pojęcia często się mieszają. Ściśle biorąc, napisy z tłumaczeniem przekładają dialogi dla widzów, którzy słyszą, ale nie znają języka filmu, a napisy rozszerzone (w telewizji zwykle nazywane „napisami dla niesłyszących”) zawierają także oznaczenie mówców i ważnych dźwięków. Z punktu widzenia dostępności potrzebne są te drugie.
Czy napisy automatyczne wystarczą?
To dobry punkt wyjścia, ale nie gotowy produkt. Napisy automatyczne często przekręcają nazwiska, liczby i terminy specjalistyczne. WCAG wymaga napisów, które wiernie oddają treść, więc przed publikacją powinien je sprawdzić i poprawić człowiek.
Czy napisy są potrzebne, jeśli w filmie nikt nic nie mówi?
Jeśli film nie zawiera istotnego dźwięku, napisy nie są potrzebne, ale warto to zaznaczyć. Jeśli film przekazuje informacje obrazem, dodaj opis tekstowy lub audiodeskrypcję, aby osoby niewidome i słabowidzące otrzymały te same informacje.
Czy transkrypcja zastępuje napisy?
Nie w przypadku filmów z dźwiękiem. Transkrypcja jest wymagana dla nagrań audio i świetnie uzupełnia film, ale widzowie potrzebują zsynchronizowanych napisów, żeby śledzić treść na bieżąco. Jeśli to możliwe, zapewnij jedno i drugie.
Ile osób w Europie ma ubytek słuchu?
Według szacunków WHO ok. 190 mln osób w Regionie Europejskim WHO, czyli mniej więcej co piąta, ma jakiś ubytek słuchu albo jest głucha. W UE umiarkowane lub duże trudności ze słyszeniem zgłosiło w 2025 r. 11,4% osób w wieku od 16 lat (Eurostat, EU-SILC).
Spójrz na swoje filmy z perspektywy innych
Wypróbuj przykład z napisami w symulatorze razem z zespołem odpowiedzialnym za treści, a potem sprawdź własne strony bezpłatnym narzędziem do sprawdzania dostępności EaseAccess24.
Źródła
- WHO Regional Office for Europe, Ear and hearing care: questions and answers (30 stycznia 2023 r.): https://www.who.int/europe/news-room/questions-and-answers/item/ear-and-hearing-care
- WHO Regional Office for Europe, Vision and hearing loss, fact sheet (30 stycznia 2023 r.): https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/vision-and-hearing-loss
- WHO, Deafness and hearing loss, fact sheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/deafness-and-hearing-loss
- Eurostat, Persons reporting basic activity difficulty by sex, age, level of difficulty, type of basic action and risk of poverty threshold (ilc_hch19), EU-SILC 2025, osoby w wieku 16+: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_hch19/default/table
- Eurostat, Population on 1 January by age and sex (demo_pjan), 2025: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
- W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2: https://www.w3.org/TR/WCAG22/
- W3C, Understanding Success Criterion 1.2.2: Captions (Prerecorded): https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/captions-prerecorded.html
- Dyrektywa (UE) 2019/882 w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Europejski akt o dostępności): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- Komisja Europejska, European Accessibility Act: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
- EaseAccess24 Accessibility Simulator, Without a sound (osoby głuche i słabosłyszące): https://simulator.easeaccess24.com/simulate/captions/



