Kara EAA w Finlandii nie ma górnej granicy – i nie ma kwoty, którą można rzetelnie podać
Cały przepis o sankcjach to § 14. Jest w nim jedno zdanie o grzywnie w celu przymuszenia i odesłanie do ustawy z 1990 r. – i ani jednej kwoty w euro. Kwoty podawane dla Finlandii (150 000 €, 5000–50 000 €) w ustawie nie występują. Ten brak nie jest luką w przepisach. Na nim właśnie opiera się cały mechanizm.
W skrócie
Fińskie przepisy wdrażające EAA znajdują się w rozdziale 3a ustawy o świadczeniu usług cyfrowych (Laki digitaalisten palvelujen tarjoamisesta, 306/2019), a w odniesieniu do usług dla konsumentów obowiązują od 28 czerwca 2025 r. Jedyną sankcją jest uhkasakko, czyli grzywna w celu przymuszenia, którą Traficom może połączyć z nakazem dostosowania usługi do wymagań. Ustawa nie określa ani kwoty, ani górnej granicy, ani taryfikatora. Wysokość grzywny ustala się w każdej sprawie osobno na podstawie ogólnej ustawy o grzywnie w celu przymuszenia (uhkasakkolaki, 1113/1990), która każe brać pod uwagę charakter obowiązku i możliwości finansowe zobowiązanego. Grzywnę można nakładać ponownie, dopóki usługa nie spełni wymagań. Produkty fizyczne w ogóle nie podlegają tej ustawie – zajmuje się nimi Tukes na podstawie odrębnych przepisów.
Cały przepis o sankcjach w dwóch zdaniach
„Valvontaviranomainen voi asettaa uhkasakon 12 §:n 3 momentissa tarkoitetun saavutettavuusvaatimusten noudattamista koskevan määräyksen sekä 13 §:n 1 ja 2 momentissa säädetyn tiedonsaanti- ja tarkastusoikeuden toteuttamisen tehosteeksi. Uhkasakosta säädetään uhkasakkolaissa (1113/1990).”
(Tłumaczenie własne: „Organ nadzoru może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, aby wzmocnić nakaz przestrzegania wymogów dostępności, o którym mowa w § 12 ust. 3, oraz aby wyegzekwować prawo dostępu do informacji i prawo kontroli, o których mowa w § 13 ust. 1 i 2. Grzywnę w celu przymuszenia regulują przepisy ustawy o grzywnie w celu przymuszenia (1113/1990)”.)
– ustawa 306/2019, § 14 (Finlex)
I to wszystko. Żadnej kwoty, żadnych progów, żadnej stawki za naruszenie. Równie prosto brzmi nakaz, który ta grzywna ma wzmacniać:
„Valvontaviranomainen voi määrätä: 1) […] palveluntarjoajan saattamaan kohtuullisessa määräajassa digitaalisen palvelun vastaamaan 3 ja 3 a luvussa säädettyjä vaatimuksia; […]”
(Tłumaczenie własne: „Organ nadzoru może nakazać: 1) […] usługodawcy dostosowanie w rozsądnym terminie usługi cyfrowej do wymogów określonych w rozdziałach 3 i 3a; […]”.)
– § 12 ust. 3
Kwot, które krążą w sieci, nie ma w ustawie
W zestawieniach porównawczych przy Finlandii pojawiają się dwie kwoty. Żadnej z nich nie ma w ustawie 306/2019.
| Kwota, którą można spotkać | Skąd pochodzi | Czy jest w ustawie? |
|---|---|---|
| „Do 150 000 €” | Materiały dostawców narzędzi do zgodności i streszczenia prawne | Nie |
| „5000–50 000 € za naruszenie” | Tabele porównawcze | Nie – taryfikatora kar za naruszenie po prostu nie ma |
To, że te liczby wciąż wracają, ma swoje uzasadnienie. Grzywna w celu przymuszenia musi mieć określoną kwotę w chwili, gdy organ ją wyznacza. Kiedy więc w Finlandii zapadną pierwsze rozstrzygnięcia, pojawią się prawdziwe kwoty – tyle że nie będą to ustawowe maksima, tylko wyniki konkretnych spraw. Fińskie „maksimum” podawane dziś nie ma oparcia w przepisach.
Dlaczego brak górnej granicy jest gorszy niż wysoka kara
Odruchowo „brak stałej kary” odbiera się jako łagodność. W przypadku Finlandii jest odwrotnie – z trzech powodów.
Kwota rośnie razem z firmą. Wysokość grzywny ustala się na podstawie ogólnej ustawy o grzywnie w celu przymuszenia, która wymaga od organu uwzględnienia charakteru i zakresu obowiązku oraz – co najważniejsze – możliwości finansowych zobowiązanego. Kwota, która dla małego sklepu byłaby dotkliwa, dla dużego banku byłaby niezauważalna, dlatego system w ogóle nie przewiduje górnej granicy. Duża firma nie sprawdzi w ustawie, ile w najgorszym razie zapłaci, bo najgorszy scenariusz jest dopasowywany do niej samej.
Grzywna się powtarza. Uhkasakko służy wymuszeniu zgodności, a nie ukaraniu za to, co już się stało. Jeśli termin minie, grzywna zostaje nałożona i wyegzekwowana – a organ może wyznaczyć kolejną. Nie ma momentu, w którym naruszenie jest „spłacone” i można działać dalej po staremu.
Nie ma kwoty, którą dałoby się wliczyć w ryzyko. Państwo z górną granicą 10 000 € wręcz zachęca do kalkulacji: ile kosztuje dostosowanie, a ile maksymalnie można stracić? Finlandia odbiera tę możliwość. Mimo braku jakiejkolwiek kwoty w nagłówkach jej system odstrasza skuteczniej niż wiele systemów ze stałą górną granicą opisywanych w tej serii. Dlatego wrzucanie Finlandii do jednego worka z Danią, Grecją, Maltą i Hiszpanią jako krajów „bez stałej kary” więcej zaciemnia, niż wyjaśnia.
W styczniu 2025 r. zmienił się organ nadzoru
1 stycznia 2025 r. organem nadzoru – zarówno w sektorze publicznym, jak i w zakresie usług dla konsumentów z rozdziału 3a – został Traficom, fiński Urząd Transportu i Komunikacji, działający przez swój zespół ds. nadzoru nad dostępnością cyfrową. Wcześniej nadzór sprawował jeden z regionalnych urzędów administracji państwowej (AVI).
W wielu poradnikach i na stronach dostawców nadal jako organ figuruje AVI. Te informacje są nieaktualne. Jeśli firmowa dokumentacja zgodności dla Finlandii wskazuje niewłaściwy organ, to plan postępowania na wypadek kontroli wskazuje go również.
Uprawnienia Traficom na podstawie § 13 są szerokie. Bez względu na przepisy o tajemnicy i bezpłatnie może on uzyskać potrzebne informacje i wyjaśnienia, określić termin i formę ich przekazania oraz zarządzić kontrolę w siedzibie usługodawcy – z wyjątkiem pomieszczeń służących do stałego zamieszkania. Na żądanie usługodawca musi przyznać uprawnienia dostępu potrzebne do objęcia kontrolą usług, do których dostęp w sieci jest ograniczony. Traficom może też korzystać z pomocy zewnętrznych ekspertów – ci podlegają wtedy zasadom postępowania i odpowiedzialności karnej obowiązującym urzędników.
Ta ustawa nie obejmuje produktów
Tu wiele osób popełnia błąd. Ustawa 306/2019 dotyczy wyłącznie usług cyfrowych.
| Obszar | Organ | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Usługi cyfrowe (rozdział 3a) | Traficom | Ustawa 306/2019 |
| Produkty fizyczne – sprzęt konsumencki, terminale samoobsługowe i płatnicze, czytniki e-booków | Tukes (fiński Urząd Bezpieczeństwa i Chemikaliów) | Ustawa 102/2023 o wymogach dostępności niektórych produktów; nadzór rynku na podstawie ustawy 1137/2016 |
| Numer alarmowy 112 | Ministerstwo Spraw Wewnętrznych | – |
„Fińska kara EAA” nie jest więc jednym rozwiązaniem. Firma, która sprzedaje zarówno urządzenie, jak i usługę online, odpowiada przed dwoma organami, na podstawie dwóch ustaw, z dwoma różnymi zestawami środków egzekucyjnych. Każda kwota podawana dla Finlandii opisuje w najlepszym razie tylko jeden z tych systemów.
Prawo użytkownika, które działa bez organu nadzoru
Paragraf 10 daje użytkownikom bezpośrednie prawo, z którego mogą korzystać indywidualnie i niezależnie od Traficom:
„Jos digitaalisen palvelun käyttäjä tarvitsee etujensa, oikeuksiensa tai velvollisuuksiensa selvittämiseksi tai toteuttamiseksi digitaalisesta palvelusta sellaista sisältöä, joka ei täytä saavutettavuusvaatimuksia, käyttäjällä on oikeus saada nämä sisällöt perustellusta syystä yksittäistapauksessa saavutettavuusvaatimukset täyttävässä muodossa tai muuten vaihtoehtoisella palvelun käyttäjän kannalta saavutettavalla tavalla.”
(Tłumaczenie własne: „Jeżeli użytkownik usługi cyfrowej potrzebuje, w celu ustalenia lub realizacji swoich interesów, praw lub obowiązków, treści usługi cyfrowej, które nie spełniają wymogów dostępności, ma prawo z uzasadnionej przyczyny otrzymać je w indywidualnym przypadku w formie spełniającej wymogi dostępności albo w inny, alternatywny sposób dostępny dla tego użytkownika”.)
– § 10 ust. 2
Termin na odpowiedź jest krótki:
„Palveluntarjoajan on vastattava palautteisiin ja pyyntöihin viipymättä, mutta viimeistään kahden viikon kuluessa yhteydenotosta.”
(Tłumaczenie własne: „Usługodawca odpowiada na uwagi i wnioski niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu dwóch tygodni od zgłoszenia”.)
– § 10 ust. 3
Dwa tygodnie, które po zawiadomieniu użytkownika można przedłużyć o kolejne dwa. Odmowa musi mieć formę pisemnego zaświadczenia z uzasadnieniem, a użytkownik może zwrócić się do Traficom o jej zbadanie – organ wydaje wtedy formalną decyzję, od której przysługuje odwołanie. Dla porównania: w Polsce skargę, na którą firma nie odpowie w ciągu 30 dni, uważa się za rozpatrzoną zgodnie z żądaniem skarżącego. Fińskie rozwiązanie przewiduje krótszy termin, wymaga uzasadnienia i daje drogę do organu nadzoru.
Mikroprzedsiębiorstwa są całkowicie wyłączone
„Tätä lukua ei sovelleta digitaalisiin palveluihin, joita tuottavat eräiden tuotteiden esteettömyysvaatimuksista annetun lain (102/2023) 4 §:n 2 kohdassa tarkoitetut mikroyritykset.”
(Tłumaczenie własne: „Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do usług cyfrowych świadczonych przez mikroprzedsiębiorstwa, o których mowa w § 4 pkt 2 ustawy o wymogach dostępności niektórych produktów (102/2023)”.)
– § 10b
To pełne i jednoznaczne wyłączenie z rozdziału 3a: żadnych obowiązków dokumentacyjnych, żadnych zgłoszeń, nic.
Czy ktoś został już ukarany?
Nie ma informacji o żadnej grzywnie w celu przymuszenia nałożonej na podstawie rozdziału 3a. Finlandia ma jednak sprawniejszy aparat nadzoru niż większość państw członkowskich, bo w sektorze publicznym działa on już od 2019 r.
Zgodnie z opublikowanym programem monitorowania Traficom co roku szczegółowo sprawdza około 20 stron internetowych i 12 aplikacji mobilnych, a w trybie uproszczonym – około 240 stron. Próbę dobiera się z uwzględnieniem sygnałów od organizacji osób z niepełnosprawnościami, a co najmniej 10% usług musi pochodzić z wcześniejszych kontroli. Postępowanie przebiega stopniowo: najpierw wskazówki administracyjne, potem formalny nadzór, a grzywna w celu przymuszenia dopiero na samym końcu.
Od 28 czerwca 2025 r. Traficom przyjmuje też zgłoszenia od samych usługodawców. Jeśli firma nie jest w stanie spełnić jakiegoś wymogu, a nie powołuje się na udokumentowane wyłączenie, musi sama to zgłosić i przedstawić harmonogram działań naprawczych.
Co to oznacza dla firmy
Nie ma sensu szukać tej kwoty – ona nie istnieje, a te, które można znaleźć, nie pochodzą z ustawy. Lepiej skupić się na trzech sprawach:
- Liczy się nakaz. Nic nie kosztuje, dopóki Traficom nie nakaże dostosowania usługi, a firma nie przekroczy wyznaczonego terminu. Wszystko wcześniej to wskazówki i korespondencja.
- Prawdziwy termin to dwa tygodnie. Na indywidualny wniosek z § 10 trzeba odpowiedzieć w ciągu dwóch tygodni, odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia i można ją zaskarżyć – a wszystko to dzieje się bez udziału organu nadzoru.
- Sprawdź, który organ jest właściwy. Usługi cyfrowe: Traficom (od stycznia 2025 r.), a nie AVI. Produkty: Tukes, na podstawie innej ustawy. Łączność alarmowa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.
I jeszcze jedno: jeśli firma otrzymała zewnętrzne finansowanie – publiczne lub prywatne, spoza własnych środków – właśnie na poprawę dostępności, nie może powołać się na nieproporcjonalne obciążenie. To ta sama pułapka związana z dofinansowaniem, którą znamy z Polski, Luksemburga i Danii.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka kara za naruszenie EAA grozi w Finlandii?
Ustawa nie podaje żadnej kwoty. Paragraf 14 przewiduje wyłącznie grzywnę w celu przymuszenia (uhkasakko), która wzmacnia nakaz dostosowania usługi. Jej wysokość ustala się w każdej sprawie osobno na podstawie ustawy o grzywnie w celu przymuszenia (1113/1990).
Czy kwota 150 000 € jest prawdziwa?
Nie. Pojawia się w materiałach z drugiej ręki o zgodności z przepisami i nie ma podstawy w ustawie 306/2019. To samo dotyczy przedziału 5000–50 000 € za naruszenie.
Czy w takim razie Finlandia to kraj niskiego ryzyka?
Nie w tym sensie, jaki sugeruje „brak kary”. Kwotę ustala się z uwzględnieniem możliwości finansowych firmy, a grzywnę można nakładać ponownie aż do skutku. Nie ma więc ani maksimum, ani momentu, w którym naruszenie zostaje „spłacone”.
Kto jest organem nadzoru?
W zakresie usług cyfrowych od 1 stycznia 2025 r. – Traficom, a nie AVI, które wciąż wymieniają starsze źródła. Produktami zajmuje się Tukes, a numerem 112 – Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.
Co zrobić, gdy użytkownik prosi o treść w dostępnej formie?
Odpowiedz w ciągu dwóch tygodni (termin można przedłużyć o kolejne dwa, jeśli zawiadomisz o tym użytkownika). Jeśli odmawiasz, wydaj pisemne zaświadczenie z uzasadnieniem. Tak stanowi § 10.
Powiązane artykuły
- ← Wróć do zestawienia kar EAA we wszystkich państwach UE – pełne porównanie 27 państw
- Tekst urzędowy: Laki digitaalisten palvelujen tarjoamisesta 306/2019 oraz Laki eräiden tuotteiden esteettömyysvaatimuksista 102/2023 (Finlex)
- Kara EAA w Estonii – również przewiduje grzywnę w celu przymuszenia, z górną granicą 10 000 €, a obok niej grzywnę do 20 000 €
- Kary EAA w Szwecji – sąsiedni rynek, na którym obowiązuje zarówno opłata sankcyjna, jak i vite
- Kara EAA w Danii – inny rodzaj „braku kwoty”: grzywna karna wymierzana przez sąd



