Skip to main contentOpen accessibility widget
Disability

Dyslexievriendelijk webdesign: opmaak, tekstafstand en koppen

Webtekst beter leesbaar voor mensen met dyslexie: opmaak, witruimte en koppen

Author avatar

Kiril Petrovski

Author

Twee keer hetzelfde restitutiebeleid: één keer als compact tekstblok, één keer opgedeeld onder een duidelijke kop “Refunds” met meer witruimte

Lezers kunnen niet veranderen hoe ze tekst verwerken. U kunt wel veranderen hoe uw pagina die tekst aanbiedt.

In het kort

De European Dyslexia Association schat dat 9–12% van de Europeanen dyslexie of een verwante specifieke leerstoornis heeft. Omgerekend naar de 452 miljoen inwoners van de EU zijn dat zo'n 41 tot 54 miljoen mogelijke lezers. Lange, compacte alinea's, weggestopte kerninformatie, uitgevulde tekst en krappe tekstafstand maken websites voor veel van hen een stuk moeilijker te lezen. Duidelijke koppen, korte zinnen, links uitgelijnde tekst en ruimte om de tekstafstand aan te passen (WCAG 2.2, succescriteria 1.3.1, 2.4.6 en 1.4.12) maken content voor iedereen makkelijker. En door de European Accessibility Act (EAA) is toegankelijke content voor veel bedrijven in de EU een wettelijke plicht.

Wilt u eerst meer weten over dyslexie zelf, zoals de kenmerken, vormen en oorzaken? Lees dan ons artikel Dyslexie uitgelegd. Dit artikel belicht de andere kant: wat een website doet om lezen makkelijker of moeilijker te maken, en hoe u dat verbetert.

Bijna alle adviezen voor dyslexievriendelijk ontwerp komen neer op één gedachte: lezers moeten hun energie steken in het begrijpen van de inhoud, niet in het ontcijferen van de lay-out.

Hoeveel mensen in Europa hebben dyslexie?

Cijfers over dyslexie lopen sterk uiteen, omdat landen het verschillend definiëren en meten. Sommige cijfers zijn wetenschappelijke schattingen van hoe vaak dyslexie voorkomt. Andere tellen leerlingen met een officiële dyslexieverklaring of met begeleiding op school. Voor een Europees publiek zijn dit de bruikbaarste kerncijfers:

  • 9–12% van de Europese bevolking heeft dyslexie of een specifieke leerstoornis, en bij 2–4% is die ernstig, aldus de European Dyslexia Association (schatting van de vereniging).
  • De EU telde op 1 januari 2026 naar schatting 452,0 miljoen inwoners (Eurostat). Met de bandbreedte van de EDA komt dat neer op grofweg 41 tot 54 miljoen mensen in de EU. Dat is onze eigen berekening, geen officiële telling.
  • 7,10% van de basisschoolkinderen wereldwijd heeft ontwikkelingsdyslexie (95%-BI 6,27–7,97%), en het komt vaker voor bij jongens (9,22%) dan bij meisjes (4,66%), volgens een meta-analyse uit 2022 in Brain Sciences (Yang et al.). Dit is een wereldwijd cijfer, geen Europees.

Cijfers per land

LandCijferWat wordt gemetenBron
IerlandOngeveer 10% (bandbreedte 4–17%)Schatting voor de bevolking, afhankelijk van de definitieDyslexia Ireland
Verenigd Koninkrijk10%Schatting voor de bevolkingBritish Dyslexia Association
Zweden5–8%Schatting voor de bevolkingDyslexiförbundet
Frankrijk5–7% (ernstig bij 1–2%)Schoolgaande kinderen met specifieke leerstoornissen (“dys”)Inserm, via Santé.fr (2019)
Italië3,0% dyslexie; 6,0% een specifieke leerstoornis in het algemeenLeerlingen met een officiële verklaring, schooljaar 2022/23Italiaans ministerie van Onderwijs en Verdienste
Nederland3,6%Wetenschappelijke schatting, leerlingen aan het eind van de basisschoolInspectie van het Onderwijs (2019)
Spanje3,1%Leerlingen met begeleiding voor leerstoornissen, 2024/25Spaans ministerie van Onderwijs
Duitsland10–15%Leerlingen met dyslexie of dyscalculie samenBVL (Duitse vereniging voor dyslexie en dyscalculie), volgens news4teachers (2025)

Schattingen van verenigingen tellen meestal ook lichtere gevallen mee. Schoolcijfers tellen verklaringen of begeleiding, en die hangen af van nationale regels. In Nederland heeft 14% van de leerlingen in het voortgezet onderwijs een dyslexieverklaring, ruim boven de wetenschappelijke schatting. Wees dus voorzichtig met vergelijkingen tussen landen.

Laaggeletterdheid speelt breder

Dyslexie is niet de enige reden dat mensen moeite hebben met compacte tekst. Uit de Survey of Adult Skills van de OESO (PIAAC 2023) blijkt dat 26% van de volwassenen van 16–65 jaar in de OESO-landen op niveau 1 of lager scoort voor geletterdheid: hun leesvaardigheid is laag. Deze cijfers meten geletterdheid, geen dyslexie, maar ze laten zien hoeveel volwassenen baat hebben bij duidelijke teksten en een heldere opmaak.

LandVolwassenen (16–65) op geletterdheidsniveau 1 of lager, 2023
Polen39%
Italië35%
Spanje31%
Frankrijk28%
Duitsland22%
Ierland21%
Denemarken18%
Nederland16%
Finland12%
Zweden12%

Bron: OESO, Survey of Adult Skills (PIAAC) 2023, landenprofielen in Education GPS. OESO-gemiddelde: 26%.

Wat tekstopmaak betekent voor lezers met dyslexie

Dyslexie uit zich bij iedereen anders, en geen enkele opmaak past bij elke lezer. Toch kosten een aantal veelvoorkomende patronen op websites veel lezers met dyslexie extra moeite:

  • Muren van tekst. Lange alinea's zonder tussenkoppen dwingen lezers alles door te nemen om één gegeven te vinden, zoals een prijs, een datum of een deadline.
  • Kerninformatie halverwege een alinea. Staat de termijn voor restitutie of de leverdatum midden in de vijfde zin, dan leest iemand er makkelijk overheen.
  • Uitgevulde tekst. Volledig uitvullen geeft ongelijke ruimtes tussen woorden, die als storende “rivieren” van witruimte over de pagina kunnen lopen.
  • Lange regels. Bij tekst over de volle breedte van een groot scherm is het begin van de volgende regel lastig terug te vinden.
  • Krappe tekstafstand. Een kleine regel-, letter- en woordafstand maakt tekst druk en moeilijker te volgen.
  • Cursief, onderstreping en hoofdletters voor lange stukken tekst. Daardoor kunnen woorden in elkaar overlopen. De British Dyslexia Association raadt aan om voor nadruk vet te gebruiken.
  • Nietszeggende koppen. “Informatie” of “Overig” vertelt de lezer niets. Beschrijvende koppen werken als een plattegrond.
  • Ingewikkelde zinnen en vakjargon. Lange zinnen met meerdere bijzinnen vragen lezers om meer tegelijk te onthouden.
  • Lay-outs die breken als gebruikers iets aanpassen. Veel lezers vergroten de tekstafstand of kiezen een ander lettertype via browserinstellingen of extensies. Gaat tekst dan overlappen of valt hij weg, dan laat de pagina hen in de steek.

Probeer het zelf

In ons gratis interactieve voorbeeld, Between the lines, krijgt u één opdracht op een fictieve website voor concertkaartjes: zoek uit wat de laatste dag is om restitutie aan te vragen.

In de ontoegankelijke versie zit de deadline weggestopt in een lange, compacte alinea met voorwaarden, en verschuiven de letters steeds een beetje terwijl u leest. Kies Show the fix (toon de oplossing) en dezelfde voorwaarden zijn anders ingedeeld: restitutie heeft een eigen kop, de zinnen zijn korter en er is meer ruimte tussen regels en alinea's. Het effect met de letters blijft precies hetzelfde. Zo ziet u dat de deadline makkelijk te vinden is dankzij de opmaak, niet dankzij het effect. U kunt de beweging op elk moment pauzeren zonder dat het ontwerp verandert.

De bewegende letters zijn een illustratie, geen model van dyslexie. Leeservaringen verschillen sterk van persoon tot persoon. Het voorbeeld laat zien waar dyslexievriendelijk ontwerp om draait: de lezer is niet veranderd, de pagina wel.

Zo maakt u een website dyslexievriendelijk

De meeste van deze aanpassingen kosten weinig en maken tekst voor iedereen beter leesbaar. De Dyslexia Style Guide van de British Dyslexia Association en WCAG 2.2 wijzen dezelfde kant op.

Structuur

  1. Deel de inhoud op in secties met beschrijvende koppen, en codeer ze als echte koppen (<h2>, <h3>) in plaats van als vette tekst. Dan kunnen gebruikers van een schermlezer of voorleessoftware er snel doorheen navigeren. (1.3.1 Info en relaties, niveau A; 2.4.6 Koppen en labels, niveau AA)
  2. Zet de belangrijkste gegevens vooraan. Begin met de datum, de prijs of de actie en geef daarna pas uitleg. Gebruik lijsten voor stappen en keuzemogelijkheden.
  3. Vermijd meerdere kolommen voor lopende tekst, en houd de lay-out op alle pagina's voorspelbaar.

Schrijven

  1. Schrijf korte, eenvoudige zinnen in alledaagse woorden. Leg termen uit die u niet kunt vermijden. (3.1.5 Leesniveau, niveau AAA: vraagt tekst meer leesvaardigheid dan het “lager middelbaar onderwijsniveau”, ongeveer de eerste jaren van het voortgezet onderwijs, bied dan aanvullende content of een eenvoudigere versie)
  2. Geef formulieren duidelijke instructies en labels, in plaats van te leunen op voorbeeldtekst in het veld die verdwijnt zodra iemand typt. (3.3.2 Labels of instructies, niveau A)

Typografie en tekstafstand

  1. Lijn lopende tekst links uit en vul niet uit. (1.4.8 Visuele weergave, niveau AAA)
  2. Houd regels prettig kort. WCAG 1.4.8 adviseert maximaal 80 tekens, de BDA 60 tot 70.
  3. Kies een ruime regelafstand, rond 1,5, zoals zowel de stijlgids van de BDA als WCAG 1.4.8 aanbevelen.
  4. Gebruik voor nadruk vet, geen cursief, onderstreping of hoofdletters. Houd onderstreping voor links.
  5. Kies een duidelijk schreefloos lettertype in een prettige grootte, bijvoorbeeld 16 tot 19 px voor lopende tekst, zoals de BDA voorstelt. Een dyslexielettertype zoals OpenDyslexic helpt sommige lezers, maar de voorkeuren lopen uiteen. De opmaak weegt daarom zwaarder dan welk lettertype ook. Wilt u zo'n lettertype als optie aanbieden? Kijk dan op onze pagina over een dyslexievriendelijk lettertype.
  6. Zet donkere tekst op een lichte, gebroken witte achtergrond met goed contrast. (1.4.3 Contrast (minimum), niveau AA)

Laat lezers de pagina aanpassen

  1. Zorg dat niets breekt als mensen de tekstafstand vergroten. De content moet blijven werken als gebruikers de regelafstand instellen op 1,5 keer de lettergrootte, de alinea-afstand op 2 keer, de letterafstand op 0,12 keer en de woordafstand op 0,16 keer. Vermijd tekstvakken met een vaste hoogte. (1.4.12 Tekstafstand, niveau AA)
  2. Ondersteun zoomen en reflow. Tekst moet tot 200% te vergroten zijn en zich op smalle schermen opnieuw schikken zonder horizontaal scrollen. (1.4.4 Herschalen van tekst, niveau AA; 1.4.10 Reflow, niveau AA)

Een deel van deze problemen, zoals koppen die niet als kop zijn gecodeerd, te weinig contrast of vakken die vergrote tekst afsnijden, vindt u met een automatische scan in onze gratis toegankelijkheidschecker. Of de koppen logisch zijn en de kerninformatie makkelijk te vinden is, moet een mens beoordelen. Meer achtergrond over de niveaus A, AA en AAA vindt u in onze volledige gids over WCAG-principes en -niveaus.

Wat de European Accessibility Act betekent voor leesbare content

De European Accessibility Act (EAA), Richtlijn (EU) 2019/882, geldt sinds 28 juni 2025. Ze is van toepassing op e-commerce en andere diensten voor consumenten, zoals bankdiensten, e-books en personenvervoer, en eist dat hun websites en apps waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn. Leesbare content valt onder “begrijpelijk”: mensen moeten de informatie kunnen begrijpen en snappen hoe ze de dienst gebruiken.

WCAG wordt in de EAA niet bij naam genoemd. Conformiteit wordt doorgaans aangetoond met de geharmoniseerde Europese norm EN 301 549. De versie waarnaar nu wordt verwezen, V3.2.1, is gebaseerd op WCAG 2.1 niveau AA, met onder andere 1.3.1 Info en relaties, 2.4.6 Koppen en labels en 1.4.12 Tekstafstand. Een nieuwe versie, V4.1.1, verscheen in september 2026, sluit aan op WCAG 2.2 niveau AA en wordt naar verwachting in december 2026 in het Publicatieblad van de EU bekendgemaakt.

Criteria op niveau AAA, zoals 1.4.8 Visuele weergave en 3.1.5 Leesniveau, horen niet bij die basis, maar ze zijn wel een goede leidraad voor dyslexievriendelijk ontwerp. Algemene voorwaarden, restitutievoorwaarden en uitleg bij het afrekenen maken deel uit van de dienst. Ze moeten dus net zo leesbaar zijn als uw marketingpagina's.

Veelgestelde vragen

Wat is het beste lettertype bij dyslexie?

Eén beste lettertype bestaat niet. Duidelijke schreefloze letters in een prettige grootte en met ruime tekstafstand werken voor veel lezers goed. Speciale lettertypen zoals OpenDyslexic helpen sommige mensen wel en andere niet. De meest inclusieve aanpak is een helder standaardlettertype, gecombineerd met een opmaak die niet breekt als lezers hun eigen lettertype of tekstafstand instellen.

Is uitgevulde tekst slecht voor de toegankelijkheid?

Voor veel lezers wel. Uitvullen geeft een ongelijke woordafstand, waardoor regels moeilijker te volgen zijn. De British Dyslexia Association raadt links uitgelijnde tekst zonder uitvulling aan, en WCAG 1.4.8 Visuele weergave (niveau AAA) noemt het vermijden van uitgevulde tekst expliciet.

Welke WCAG-criteria zijn het belangrijkst bij dyslexie?

Op niveau A en AA: 1.3.1 Info en relaties (echte codering voor koppen en lijsten), 2.4.6 Koppen en labels, 1.4.12 Tekstafstand, 1.4.4 Herschalen van tekst en 1.4.10 Reflow. Op niveau AAA gaan 1.4.8 Visuele weergave en 3.1.5 Leesniveau nog een stap verder.

Helpt dyslexievriendelijk ontwerp alleen mensen met dyslexie?

Nee. Duidelijke koppen, korte zinnen en voldoende witruimte helpen ook laaggeletterden, mensen die in een tweede taal lezen, oudere lezers, mensen met ADHD en iedereen die een pagina snel scant op een telefoon.

Leesbare content is een van de eenvoudigste toegankelijkheidsverbeteringen die er zijn. Wilt u uw belangrijkste pagina's laten beoordelen door een expert? Onze toegankelijkheidsaudit kijkt naar structuur, tekstafstand en leesbaarheid, naast de rest van WCAG.

Bronnen

  1. European Dyslexia Association, “What is dyslexia”: https://eda-info.eu/what-is-dyslexia/
  2. Eurostat, Statistics Explained, “Population and population change statistics” (1 januari 2026): https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Population_and_population_change_statistics
  3. Yang L, et al. “Prevalence of Developmental Dyslexia in Primary School Children: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Brain Sciences, 2022;12(2):240: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35204003/
  4. British Dyslexia Association, “Dyslexia”: https://www.bdadyslexia.org.uk/dyslexia
  5. Dyslexia Ireland, “About Dyslexia”: https://www.dyslexia.ie/about-dyslexia/
  6. Dyslexiförbundet, ledenbrochure: https://dyslexi.org/wp-content/medlemsbroschyr_tryck.pdf
  7. Santé.fr (Inserm), “Troubles spécifiques des apprentissages : les « dys »” (2019): https://www.sante.fr/node/6407203
  8. Ministero dell'Istruzione e del Merito, “I principali dati relativi agli alunni con DSA, aa.ss. 2021/2022 – 2022/2023”: https://www.mim.gov.it/documents/20182/8938897/Focus_Alunni+con+DSA+aa.ss.202122_202223.pdf
  9. Inspectie van het Onderwijs, “Dyslexieverklaringen – Verschillen tussen scholen nader bekeken” (2019): https://www.onderwijsinspectie.nl/binaries/onderwijsinspectie/documenten/themarapporten/2019/04/10/dyslexieverklaringen-verschillen-tussen-scholen-nader-bekeken/Rapport+Dyslexieverklaringen+verschillen+tussen+scholen+nader+bekeken.pdf
  10. Ministerio de Educación, Formación Profesional y Deportes, “Alumnado con necesidad específica de apoyo educativo. Curso 2024-2025”: https://www.educacionfpydeportes.gob.es/dam/jcr:27b3a08d-2d3d-41fd-90e2-30b32e6815cc/2024-25-acneae-nota-resumen.pdf
  11. news4teachers, “Legasthenie und Dyskalkulie: Betroffene fordern Anerkennung – bundeseinheitlich” (februari 2025): https://www.news4teachers.de/2025/02/legasthenie-und-dyskalkulie-betroffene-fordern-anerkennung-bundeseinheitlich/
  12. OECD, Survey of Adult Skills (PIAAC) 2023, Education GPS country profiles (gearchiveerde kopie voor Italië; voor andere landen dezelfde pagina met een andere landcode): https://web.archive.org/web/20260830094332/https://gpseducation.oecd.org/CountryProfile?primaryCountry=ITA&treshold=10&topic=AS
  13. British Dyslexia Association, “Dyslexia friendly style guide” (gearchiveerde kopie, juni 2025): https://web.archive.org/web/20250629142524/https://www.bdadyslexia.org.uk/advice/employers/creating-a-dyslexia-friendly-workplace/dyslexia-friendly-style-guide
  14. W3C, Understanding WCAG 2.2: 1.4.12 Text Spacing: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/text-spacing.html
  15. W3C, Understanding WCAG 2.2: 1.4.8 Visual Presentation: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/visual-presentation.html
  16. Richtlijn (EU) 2019/882 (European Accessibility Act): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
  17. National Disability Authority (Ierland), “EN 301 549 V4.1.1 published”: https://nda.ie/news/en301549-published
Share this post

You might also like

Two more articles worth reading while this topic is still fresh.

Een videospeler op een website met een presentator, duidelijke ondertiteling onderin beeld en een transcriptie eronder

Ondertiteling voor doven en slechthorenden in Europa: cijfers en tips

Gehoorverlies in Europa per land, en hoe ondertiteling en transcripties helpen

Een hand die reikt naar grote plus- en minknoppen met ruimte ertussen en een knop “Confirm” op een ticketscherm van een smartphone

Motorische toegankelijkheid: tremor, aanwijsgebied en Europese cijfers

Tremor, artrose en motorische beperkingen in Europa: zo lost u kleine knoppen op