Skip to main contentOpen accessibility widget
Accessibility

Dyslexie uitgelegd: signalen, soorten, oorzaken en ondersteuning

Wat is dyslexie, hoe herkent u het en hoe biedt u de juiste ondersteuning?

Erynn Epaulard

Erynn Epaulard

Author

White letter tiles appear to be falling or floating against a black background, creating a scattered, chaotic effect.

Inleiding

Iedereen heeft er weleens van gehoord, maar wat is dyslexie nu eigenlijk? Het is geen ziekte en ook geen teken van zwakte. Dyslexie is een leerstoornis, die vaak wordt verward met andere problemen op school. Ongeveer 5 tot 10% van de wereldbevolking heeft dyslexie, en daarmee hoort het bij de meest voorkomende dys-stoornissen (leerstoornissen waarvan de naam met “dys-” begint). Bovenal is dyslexie een andere manier van leren en van geschreven taal begrijpen. Lezen, schrijven of begrijpend lezen kan er moeilijker door worden, maar succes is zeker niet uitgesloten, integendeel. Wie de signalen van dyslexie vroeg herkent, kan betere begeleiding en ondersteuning op maat bieden. En wie deze stoornis begrijpt, ziet ook hoe informatie voor iedereen toegankelijker kan worden: op school, op het werk en in het dagelijks leven.

Wat is dyslexie?

Dyslexie is een neurologische leerstoornis: de hersenen ontcijferen geschreven taal anders dan bij de meeste mensen. Het is alsof de hersenen een iets andere route naar het lezen nemen. De weg is anders en soms langer, maar de bestemming is dezelfde. Daardoor kunnen lezen, schrijven of het automatiseren daarvan moeilijker gaan, terwijl intelligentie en leervermogen niet minder zijn.

Dyslexie hoort bij de grote familie van dys-stoornissen, net als dysorthografie (ernstige spellingproblemen), dyscalculie en dyspraxie. Deze stoornissen zijn vaak onzichtbaar, maar kunnen invloed hebben op de schoolloopbaan, het werk of het zelfvertrouwen. Daarom wordt dyslexie soms een onzichtbare beperking genoemd.

Welke 3 soorten dyslexie zijn er?

  • Fonologische dyslexie: de meest voorkomende vorm. Hierbij loopt de koppeling tussen klanken en letters stroef. Een nieuw woord lezen is lastig, en er kunnen fouten ontstaan, zoals woorden of lettergrepen die worden omgedraaid.

  • Oppervlaktedyslexie: hier zit het probleem in het visueel herkennen van woorden. Het lezen gaat langzaam en woord voor woord, vooral bij onregelmatige woorden.

  • Gemengde dyslexie: een combinatie van beide vormen, die vaak om meer persoonlijke begeleiding vraagt.

Hoe herkent u dyslexie?

De signalen van dyslexie verschillen per leeftijd, maar sommige komen vaak terug: moeite met lezen, schrijven, onthouden of concentreren. Ze kunnen al in de kindertijd opvallen en veranderen naarmate iemand ouder wordt.

Dyslexie bij kinderen

Bij kinderen valt dyslexie vaak al in de eerste jaren van het leren lezen en schrijven op. Enkele voorbeelden:

Moeite om letters aan klanken te koppelen (in het Frans klinkt de “g” in garçon bijvoorbeeld anders dan in gentil).

Langzaam, haperend of omgekeerd lezen, en bepaalde klanken door elkaar halen (p/b, t/d).

Woorden schrijven zoals ze klinken (“cloune” voor clown).

Moeite om te begrijpen wat er staat: het kind leest wel, maar pakt de betekenis niet echt op.

Weinig zin in lezen of schrijven, vaak door vermoeidheid of frustratie.

Dyslexie bij volwassenen

Dyslexie verdwijnt niet op volwassen leeftijd, maar verandert wel. Volwassenen ontwikkelen vaak manieren om ermee om te gaan, al blijven sommige problemen bestaan:

Langzaam of vermoeiend lezen, vooral bij lange teksten.

Veel spelfouten of rommelige zinnen.

Moeite om schriftelijke instructies, getallen of datums te onthouden.

Problemen met organiseren of concentreren, soms samen met ADHD (aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit).

Een voorkeur voor beeldend, mondeling of praktisch materiaal.

Minder zelfvertrouwen door steeds terugkerende fouten.

Goed om te weten: er bestaan tegenwoordig hulpmiddelen zoals dyslexievriendelijke lettertypen (bijvoorbeeld OpenDyslexic of Lexie Readable). Door aangepaste lettervormen en meer woordafstand lezen die makkelijker.

Hoe ontstaat dyslexie?

Dyslexie heeft meerdere oorzaken. Zo speelt erfelijkheid een rol: heeft een van de ouders dyslexie, dan is de kans groter dat het kind het ook heeft. Ongeveer 40 tot 60% van de kinderen uit een gezin met dyslexie krijgt er zelf een vorm van.

Ook neurologisch is er een verschil te zien. Hersenscans tonen een andere activiteit in de gebieden die klanken en woorden verwerken. Dat verklaart waarom lezen meer moeite kost.

Tot slot speelt ook de omgeving een rol. Weinig taalprikkels in de kindertijd veroorzaken geen dyslexie, maar kunnen de problemen wel groter maken. Omgekeerd helpt een omgeving met veel interactie, steun en leerkansen juist om manieren te ontwikkelen om ermee om te gaan.

Dyslexie of dysorthografie?

Dyslexie en dysorthografie worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn verschillende dingen.

Dyslexie gaat over lezen: geschreven woorden herkennen, ontcijferen en begrijpen.

Dysorthografie gaat over schrijven en spelling: mensen schrijven woorden zoals ze die horen, laten letters weg of verwisselen klanken.

Beide stoornissen hebben dezelfde taalkundige basis en komen daarom vaak samen voor. Toch kan iemand dysorthografie hebben zonder dyslectisch te zijn.

Het onderscheid tussen dyslexie en dysorthografie is dus belangrijk om de juiste ondersteuning te kiezen, zoals logopedie, digitale hulpmiddelen of gespecialiseerde begeleiding op school.

Conclusie

Dyslexie is geen onoverkomelijk obstakel, maar een andere manier van waarnemen en leren. Of het nu in de kindertijd of later aan het licht komt: dyslexie laat zien dat lezen en informatie niet voor iedereen even toegankelijk zijn. Met de juiste hulpmiddelen, meer begrip en een inclusiever ontwerp maken we de digitale wereld voor iedereen toegankelijker.

Digitale toegankelijkheid draait er vooral om het dagelijks leven net wat makkelijker te maken voor mensen met bijvoorbeeld dyslexie.

Zin om de test te doen?

Ontdek in een paar seconden of uw website toegankelijk is met de gratis test op onze homepage. Want een web dat echt toegankelijk is, past zich aan iedereen aan.

Share this post

You might also like

Two more articles worth reading while this topic is still fresh.

What is a good accessibility score?

Wat is een goede toegankelijkheidsscore, en betekent 100 dat uw site voldoet?

Wat is een goede toegankelijkheidsscore? Beoordelingen, controles en eisen.

Банер со три лица кои користат лаптопи, вклучувајќи лице во инвалидска количка и лице што користи знаковен јазик. На сликата има наслов „Веб пристапност, Интернет за сите“.

Webtoegankelijkheid: een internet voor iedereen

Wat is webtoegankelijkheid, en waarom moet internet voor iedereen werken?