Łotewska kara za brak dostępności to 20 000 € – i kryje się w ustawie z 1996 r.
Łotewska ustawa o dostępności nie przewiduje żadnej kary. Wystarczy jednak sięgnąć do przepisu, do którego odsyła, by znaleźć stopniowany taryfikator kar w ustawie o ocenie zgodności z 1996 r., znowelizowanej w lipcu 2026 r. tak, by wprost obejmowała dostępność. Za usługi nadal nie grozi żadna kara – tylko nakazy.
Krótka odpowiedź
Łotewska ustawa wdrażająca EAA (Preču un pakalpojumu piekļūstamības likums, uchwalona 16 marca 2023 r., obowiązuje od 28 czerwca 2025 r., znowelizowana ze skutkiem od 5 czerwca 2026 r.) nie przewiduje kar pieniężnych. W przypadku produktów odsyła do ustawy „Par atbilstības novērtēšanu” (o ocenie zgodności) z 1996 r., której art. 19 przewiduje stopniowane kary sięgające 20 000 € dla osoby prawnej. Nakłada je PTAC. W przypadku usług kary nie ma: siedem właściwych organów może jedynie wydawać wiążące decyzje nakazujące usunięcie niezgodności. Nowelizacja obowiązująca od 10 lipca 2026 r. wprost wpisała unijne wymagania dostępności do przepisu, od którego zależą kary za produkty.
„Brak określonej kwoty” – dopóki nie sięgnie się do kolejnej ustawy
Łotwę zwykle opisuje się jako kraj, w którym kara nie ma określonej kwoty. Na pierwszy rzut oka to rozumowanie się broni: ani rozdział ustawy o dostępności poświęcony nadzorowi rynku, ani rozdział o usługach nie podaje żadnej kwoty, nie robi tego też rozporządzenie wykonawcze. Ustawa po prostu odsyła do innego aktu.
Wystarczy go otworzyć, a kary są na miejscu – i to konkretne:
| Naruszenie (art. 19) | Osoba prawna | Osoba fizyczna |
|---|---|---|
| (ust. 9) Niezapewnienie zgodności zgodnie z art. 4 ust. 2 albo nieprzestrzeganie procedury obrotu towarami | 40–1400 jednostek, czyli 200–7000 € | 14–140 jednostek (70–700 €) |
| (ust. 10) Wprowadzanie do obrotu lub sprzedaż towarów niespełniających wymagań bezpieczeństwa, wymagań zasadniczych lub technicznych, o których mowa w art. 4 ust. 2 | 56–2800 jednostek, czyli 280–14 000 € | 14–140 jednostek (70–700 €) |
| (ust. 11) Niezapewnienie wewnętrznych procedur kontroli, skutkujące systematyczną niezgodnością | 140–4000 jednostek, czyli 700–20 000 € | 40–400 jednostek (200–2000 €) |
Kwoty podano w jednostkach kary (naudas soda vienības) po 5 € (art. 16 ust. 2 łotewskiej ustawy o odpowiedzialności administracyjnej). To jeden z powodów, dla których liczby bywają przekręcane w kolejnych opracowaniach: ustawa mówi o „4000 jednostkach”, a nie o „20 000 €”, więc trzeba znać przelicznik.
W odniesieniu do Łotwy można też spotkać górną granicę 4300 €. Ta kwota pochodzi z art. 19 ust. 8, czyli z pokrewnego, ale odrębnego przepisu o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a nie z punktów dotyczących dostępności. Właściwa ustawa, ale niewłaściwy wiersz.
Wniosek ogólny, który dotyczy kilku krajów z tej serii: ustalenie „brak określonej kwoty” trzeba traktować jako tymczasowe wszędzie tam, gdzie opiera się na odesłaniu, którego nikt nie sprawdził. Łotwa, Węgry i Malta z zewnątrz wyglądają tak samo. Na Łotwie łańcuch odesłań kończy się na 20 000 €, na Węgrzech na 650 mln HUF, a ślepą uliczką okazuje się tylko w przypadku Malty.
Przepis, który łączy kary z dostępnością
Punkty art. 19 dotyczące dostępności działają przez odesłanie do art. 4 ust. 2 tej samej ustawy z 1996 r., który określa, jakich towarów dotyczą przepisy o egzekwowaniu. Nowelizacja z 11 czerwca 2026 r., obowiązująca od 10 lipca 2026 r., wprost dodała do tego zakresu unijne przepisy o wymaganiach dostępności produktów.
Odpada więc argument, że taryfikator kar obejmuje dostępność tylko pośrednio. Teraz mówi o niej wprost.
Uwaga dla tych, którzy chcieliby sami prześledzić tę ścieżkę: kar nie ma w rozdziale III¹, do którego odsyła ustawa o dostępności. Rozdział III¹ określa uprawnienia organu nadzoru rynku – kontrole, pobieranie próbek, nakazy usunięcia niezgodności, wycofanie z rynku, ograniczenia interfejsów internetowych – ale nie podaje żadnych kwot. Kary znajdują się w rozdziale VIII, w art. 19, dodanym w 2019 r. i obowiązującym od 1 lipca 2020 r., równolegle z ogólną łotewską ustawą o odpowiedzialności administracyjnej. Kto pójdzie dosłownie za odesłaniem, trafi do niewłaściwego rozdziału.
Za usługi kary nie ma
Po ustaleniu kwoty dla produktów sprawdziliśmy w ustawie także przepisy o usługach. Odpowiednika tam nie ma.
Kluczowe uprawnienie daje art. 23 ust. 3:
„Ja pakalpojuma sniedzējs nenovērš pakalpojuma neatbilstību tam piemērojamām piekļūstamības prasībām labprātīgi, kompetentā iestāde ir tiesīga pieņemt lēmumu, ar kuru uzdod veikt nepieciešamās darbības neatbilstības novēršanai un nosaka termiņu šo darbību veikšanai.”
(Tłumaczenie własne: „Jeżeli usługodawca dobrowolnie nie usunie niezgodności usługi z mającymi do niej zastosowanie wymaganiami dostępności, właściwy organ jest uprawniony do wydania decyzji, w której nakazuje podjęcie działań niezbędnych do usunięcia niezgodności i wyznacza termin ich wykonania”).
– Preču un pakalpojumu piekļūstamības likums, art. 23 ust. 3 (Likumi.lv)
To wiążący nakaz z terminem i ze sprawdzeniem, czy został wykonany – ale bez żadnej sankcji pieniężnej. Łotwa należy więc, podobnie jak Grecja, do państw, które na jednym z dwóch torów stawiają na nakazy, a nie na pieniądze. Tyle że podział przebiega odwrotnie: w Grecji za produkty kary (na razie) nie ma, a na Łotwie kara grozi za produkty, a za usługi nie.
Sytuację dodatkowo zaostrza szczegół proceduralny: zgodnie z art. 23 ust. 4 zaskarżenie decyzji nie wstrzymuje jej wykonania. Decyzje wszystkich właściwych organów, z wyjątkiem Komisji Regulacji Usług Publicznych, zaskarża się do rejonowego sądu administracyjnego (Administratīvā rajona tiesa), a decyzje tej Komisji – do okręgowego sądu administracyjnego (Administratīvā apgabaltiesa). Decyzję trzeba więc wykonać, nawet jeśli się ją zaskarża.
Najpierw skarga do firmy, potem organ nadzoru
Na Łotwie konsument musi najpierw zwrócić się do firmy, zanim wystąpi przeciwko niej do urzędu.
| Usługi (art. 21) | Produkty | |
|---|---|---|
| Pierwszy adresat | Usługodawca | Sprzedawca |
| Termin na odpowiedź | Miesiąc, na piśmie (z możliwością przedłużenia do dwóch, po zawiadomieniu) | 15 dni roboczych |
| Następny krok | Skarga do właściwego organu z dołączoną odpowiedzią usługodawcy | Skarga do PTAC, który udziela pomocy w ciągu miesiąca (z możliwością przedłużenia do czterech, a w złożonych sprawach do roku) |
Skargi dotyczące łączności elektronicznej podlegają terminom z łotewskiej ustawy o organach regulacji usług publicznych. Podmioty prawa publicznego oraz prywatne osoby prawne, które mają uzasadniony interes w ochronie osób z niepełnosprawnościami, mogą działać w imieniu skarżącego, jeśli ten wyrazi zgodę.
Dla porównania: w Polsce, jeśli firma nie odpowie w ciągu 30 dni, skarga zamienia się w wiążące zobowiązanie. Łotewskie rozwiązanie jest łagodniejsze – brak odpowiedzi skutkuje przekazaniem sprawy wyżej, a nie uznaniem żądania – ale to właśnie z chwilą rozpoczęcia biegu tego miesięcznego terminu zaczyna się sprawa.
Siedem organów dla usług, jeden dla produktów
W przypadku produktów sprawa jest prosta: PTAC (Patērētāju tiesību aizsardzības centrs, Centrum Ochrony Praw Konsumentów) to jedyny organ nadzoru rynku, który prowadzi też postępowania w sprawie naruszeń administracyjnych z art. 19.
Przy usługach jest inaczej. Art. 22 dzieli je między siedem organów:
| Organ | Zakres |
|---|---|
| Sabiedrisko pakalpojumu regulēšanas komisija (Komisja Regulacji Usług Publicznych) | Łączność elektroniczna |
| Nacionālā elektronisko plašsaziņas līdzekļu padome (Krajowa Rada Elektronicznych Środków Masowego Przekazu) | Dostęp do mediów audiowizualnych |
| Civilās aviācijas aģentūra (Agencja Lotnictwa Cywilnego) | Lotniczy przewóz pasażerów – strony internetowe, aplikacje, informacje dla podróżnych, terminale samoobsługowe |
| Autotransporta direkcija (Dyrekcja Transportu Drogowego) | Przewozy autobusowe i krajowe przewozy kolejowe |
| Valsts dzelzceļa administrācija (Państwowa Administracja Kolejowa) | Międzynarodowe przewozy kolejowe |
| PTAC | Usługi finansowe, e-booki i oprogramowanie, handel elektroniczny, transport wodny oraz elektroniczna sprzedaż biletów lotniczych |
| Pašvaldība (samorząd gminy) | Miejskie terminale samoobsługowe w autobusach, tramwajach i trolejbusach |
Wyróżniają się tu dwie rzeczy. PTAC to jedyny organ nadzoru dla produktów, a zarazem organ odpowiedzialny za najwięcej kategorii usług. W praktyce większość firm będzie mieć na Łotwie do czynienia z PTAC, bez względu na to, czy sprzedaje produkty, czy usługi. Nietypowa jest też siódma pozycja: samorząd gminy jako organ egzekwujący EAA. Podobne rozwiązanie widzieliśmy dotąd tylko w Portugalii, gdzie terminale samoobsługowe również nadzorują gminy.
Co przydatne, PTAC udostępnił gotowe arkusze Excel – osobny dla produktów i osobny dla usług – do oceny nieproporcjonalnego obciążenia. To bardziej praktyczne wsparcie niż u większości innych organów nadzoru.
Czy przepisy są już egzekwowane?
Nie odnotowano żadnych kar ani decyzji. Sytuację komplikuje harmonogram: sama ustawa o dostępności została znowelizowana ze skutkiem od 5 czerwca 2026 r., a przepis, który wprost obejmuje dostępność taryfikatorem kar za produkty, obowiązuje dopiero od 10 lipca 2026 r. System egzekwowania jest więc w pełni gotowy dopiero od tego lata.
Co to oznacza dla firmy
Produkty i usługi to na Łotwie dwa różne światy. Firma, która wprowadza produkty na rynek łotewski, ryzykuje rzeczywistą, stopniowaną karę do 20 000 € nakładaną przez jeden, dobrze przygotowany organ, według taryfikatora wprost rozszerzonego na dostępność w lipcu 2026 r. Firmie świadczącej usługi grozi wiążący nakaz usunięcia niezgodności – bez kary – wydany przez jeden z siedmiu organów. Taki nakaz trzeba wykonać nawet wtedy, gdy się go zaskarża.
- Odpowiadaj na skargi w ciągu miesiąca, bo od tej odpowiedzi zależy, czy sprawa w ogóle trafi do organu nadzoru.
- Licz się z tym, że trafisz na PTAC, bez względu na to, czy sprzedajesz produkty, czy usługi.
- Jeśli powołujesz się na nieproporcjonalne obciążenie, skorzystaj z arkuszy Excel przygotowanych przez PTAC. Ocenę sporządzoną w narzędziu samego organu znacznie trudniej podważyć niż dokument w dowolnym formacie.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka kara za brak dostępności grozi na Łotwie?
Za produkty – do 20 000 € dla osoby prawnej na podstawie art. 19 ust. 11 ustawy o ocenie zgodności z 1996 r.; niższe progi wynoszą 7000 € i 14 000 €. Za usługi kary nie ma.
Dlaczego niektóre źródła podają, że na Łotwie nie ma kary?
Bo sama ustawa o dostępności jej nie przewiduje, tylko odsyła do innego aktu. Kary znajdują się właśnie w nim.
Skąd w niektórych źródłach kwota 4300 €?
Pochodzi z art. 19 ust. 8, czyli z ogólnego przepisu o bezpieczeństwie produktów, a nie z punktów dotyczących dostępności.
Kto egzekwuje przepisy?
PTAC – w przypadku wszystkich produktów oraz usług finansowych, e-booków, handlu elektronicznego, transportu wodnego i elektronicznej sprzedaży biletów lotniczych. Pozostałe kategorie usług nadzoruje sześć innych organów, w tym samorząd gminy w przypadku miejskich terminali samoobsługowych.
Czy zaskarżenie decyzji daje więcej czasu?
Nie. Zaskarżenie nie wstrzymuje wykonania decyzji.
Powiązane artykuły
- ← Wróć do zestawienia Kary EAA według krajów – pełne porównanie 27 państw
- Teksty urzędowe: Preču un pakalpojumu piekļūstamības likums i Par atbilstības novērtēšanu (Likumi.lv)
- Kara EAA na Węgrzech – drugi łańcuch odesłań, który kończy się konkretną kwotą
- Kara EAA na Malcie – łańcuch, który prowadzi donikąd
- Kary EAA w Grecji – odwrotna sytuacja: na razie brak kary za produkty, kary sektorowe za usługi



