Skip to main contentOpen accessibility widget
Compliance

Казни за EAA во Латвија: до 20.000 евра за производи, само решенија за услуги

Латвија: казна до 20.000 евра за производи според EAA, за услуги само решенија.

Author avatar

Alen Velkov

Author

Latvia - EAA Fines

Латвиската казна за пристапност е 20.000 евра и се крие во закон од 1996 година

Латвискиот закон за пристапност не содржи казна. Ако го следите упатувањето во него, ќе стигнете до скала на глоби во закон за оцена на сообразноста донесен во 1996 година, кој во јули 2026 е изменет за изречно да ја опфати и пристапноста. За услугите, пак, глоба и понатаму нема, само решенија.

Накратко

Латвискиот закон со кој се пренесува Европскиот акт за пристапност (European Accessibility Act, EAA), Preču un pakalpojumu piekļūstamības likums (донесен на 16 март 2023, во сила од 28 јуни 2025, изменет со важност од 5 јуни 2026), не предвидува парична казна. За производите упатува на законот „Par atbilstības novērtēšanu“ (за оцена на сообразноста) од 1996 година, чиј член 19 содржи скала на глоби до 20.000 евра за правно лице. Надзорот го врши PTAC. За услугите глоба нема: седум надлежни органи можат само да донесуваат обврзувачки решенија за отстранување на неусогласеноста. Со измена што важи од 10 јули 2026 барањата на ЕУ за пристапност изречно се внесени во одредбата од која зависат глобите за производите.


„Нема утврден износ“, додека не го прочитате следниот закон

За Латвија обично се пишува дека нема утврден износ. На прв поглед тоа е логично: ниту поглавјето за надзор над пазарот ниту поглавјето за услугите во законот за пристапност не наведуваат износ, а го нема ни во подзаконскиот акт. Законот едноставно упатува на друг закон.

Ако го прочитате тој друг закон, глобите се таму, и тоа вистински:

Прекршок според член 19Правно лицеФизичко лице
(9) Необезбедена сообразност според член 4, став 2 или непочитување на постапката за промет на стоки40–1.400 единици: 200–7.000 €14–140 единици (70–700 €)
(10) Ставање на пазарот или продажба на стоки што не ги исполнуваат безбедносните, суштинските или техничките барања од член 4, став 256–2.800 единици: 280–14.000 €14–140 единици (70–700 €)
(11) Необезбедени процеси на внатрешна контрола, што доведува до системска неусогласеност140–4.000 единици: 700–20.000 €40–400 единици (200–2.000 €)

Износите се изразени во казнени единици од по 5 евра и тоа е една од причините зошто бројките подоцна се искривуваат. Законот вели „4.000 единици“, а не „20.000 евра“, и читателот мора сам да ги пресмета.

За Латвија можеби ќе сретнете и горна граница од 4.300 евра. Тој износ е од член 19, став 8, сроден, но посебен прекршок за општата безбедност на производите, а не од точките што се однесуваат на пристапноста. Законот е вистинскиот, но редот е погрешен.

Поуката важи пошироко, за неколку земји од оваа серија: заклучокот „нема утврден износ“ треба да се смета за привремен секогаш кога се темели на упатување што никој не го прочитал до крај. Латвија, Унгарија и Малта однадвор изгледаат исто. Кај Латвија синџирот завршува на 20.000 евра, кај Унгарија на 650 милиони унгарски форинти (HUF), а само кај Малта води во ќорсокак.

Врската што го прави пропис за пристапност

Точките за пристапност во член 19 се повикуваат на член 4, став 2 од истиот закон од 1996 година, кој определува на кои стоки се однесува надзорот. Со измената од 11 јуни 2026, во сила од 10 јули 2026, во тој опсег изречно е додадено и законодавството на ЕУ за барањата за пристапност на производите.

Со тоа отпаѓа секој аргумент дека скалата на глоби важи за пристапноста само посредно. Сега тоа пишува црно на бело.

Една напомена за оние што сакаат сами да го проследат синџирот: глобите не се во поглавјето III¹, на кое упатува законот за пристапност. Во поглавјето III¹ се овластувањата за надзор над пазарот (инспекција, земање примероци, решенија за отстранување на недостатоците, повлекување од пазарот, ограничувања за онлајн-интерфејси), но износи нема. Парите се во поглавјето VIII, член 19, внесен во 2019 година и во сила од 1 јули 2020, истовремено со општиот латвиски закон за прекршоците, Administratīvās atbildības likums (Закон за управната одговорност). Ако буквално го следите упатувањето, ќе завршите во погрешно поглавје.

За услугите глоба нема

Откако го најдовме износот за производите, директно во законот проверивме и што важи за услугите. Соодветна одредба нема.

Клучното овластување е во член 23, став 3:

„Ja pakalpojuma sniedzējs nenovērš pakalpojuma neatbilstību tam piemērojamām piekļūstamības prasībām labprātīgi, kompetentā iestāde ir tiesīga pieņemt lēmumu, ar kuru uzdod veikt nepieciešamās darbības neatbilstības novēršanai un nosaka termiņu šo darbību veikšanai.“

Наш превод: „Ако давателот на услугата доброволно не ја отстрани неусогласеноста на услугата со барањата за пристапност што важат за неа, надлежниот орган има право да донесе решение со кое му наложува да ги преземе потребните дејствија за отстранување на неусогласеноста и определува рок за тоа.“

– Preču un pakalpojumu piekļūstamības likums, чл. 23(3) (Likumi.lv)

Обврзувачко решение со рок и проверка дали е извршено. Парична казна не следува. Така Латвија, како и Грција, на едната од двете страни се потпира на решенија наместо на пари, само што поделбата е обратна. Во Грција за производите засега нема глоба, а во Латвија глоба има за производите, а не за услугите.

Едно процесно правило дополнително ја заострува работата: според член 23, став 4, жалбата не го одлага извршувањето на решението. Решенијата на сите надлежни органи, освен на Комисијата за регулирање на јавните услуги, се оспоруваат пред првостепениот управен суд (Administratīvā rajona tiesa), а решенијата на Комисијата пред управниот апелационен суд (Administratīvā apgabaltiesa). Решението го извршувате додека трае постапката по жалбата.

Прво поплака, па регулатор

Во Латвија потрошувачот мора прво да се обрати до вас, па дури потоа до органот.

Услуги (чл. 21)Производи
Прво доДавателот на услугатаПродавачот
Рок за одговорЕден месец, писмено (може да се продолжи на два, со известување)15 работни дена
ПотоаПоплака до надлежниот орган, со приложен одговор од давателотПоплака до PTAC, кој помага во рок од еден месец (може да се продолжи на четири, а во сложени случаи до една година)

За поплаките за електронски комуникации важи рокот од латвискиот закон за регулаторите на јавните услуги (Par sabiedrisko pakalpojumu regulatoriem). Јавноправни тела и приватни правни лица што имаат легитимен интерес да ги штитат лицата со попреченост може да постапуваат во име на подносителот на поплаката, со негова согласност.

Споредете со Полска, каде што молчењето 30 дена значи дека поплаката станува обврзувачка обврска. Латвиската верзија е поблага: ако не одговорите, предметот оди кај органот, но не се смета дека сте ја признале повредата. Сепак, со рокот од еден месец практично се отвора вашиот предмет.

Седум органи за услугите, еден за производите

Кај производите е едноставно: PTAC (Patērētāju tiesību aizsardzības centrs, латвискиот Центар за заштита на правата на потрошувачите) е единствениот орган за надзор над пазарот и истовремено ја води прекршочната постапка според член 19.

Кај услугите не е така. Член 22 ги дели на седум органи:

ОрганНадлежност
Sabiedrisko pakalpojumu regulēšanas komisija (Комисија за регулирање на јавните услуги)Електронски комуникации
Nacionālā elektronisko plašsaziņas līdzekļu padome (Национален совет за електронски медиуми)Пристап до аудиовизуелни медиуми
Civilās aviācijas aģentūra (Агенција за цивилно воздухопловство)Воздушен патнички превоз: веб-страници, апликации, патнички информации, терминали за самопослужување
Autotransporta direkcija (Управа за патен превоз)Автобуски и домашен железнички превоз
Valsts dzelzceļa administrācija (Државна управа за железници)Меѓународен железнички превоз
PTACФинансиски услуги, е-книги и софтвер, е-трговија, воден превоз и електронски билети за воздушен превоз
Pašvaldība (локалната општина)Градски терминали за самопослужување во автобуси, трамваи и тролејбуси

Тука се издвојуваат две работи. PTAC е единствениот орган за производите и истовремено органот со најмногу категории услуги, па во пракса повеќето фирми во Латвија ќе имаат работа со PTAC, без оглед на тоа на која страна се. Седмиот ред, пак, е невообичаен: општински совет како орган надлежен за EAA. Таква поставеност сме виделе само во Португалија, каде што општините исто така ги надзираат терминалите за самопослужување.

Корисно е што PTAC објавил готови Excel-алатки за проценка, една за производите и една за услугите, со кои се проценува непропорционалното оптоварување. Тоа е попрактична поддршка отколку што нудат повеќето други регулатори.

Дали досега е изречена некоја казна?

Не се објавени ниту глоби ниту решенија. Кај Латвија проблемот е и времето: законот за пристапност е изменет со важност од 5 јуни 2026, а одредбата што изречно ја поврзува пристапноста со скалата на глоби за производите важи дури од 10 јули 2026. Целата рамка за надзор е заокружена дури ова лето.

Што значи ова за вашата фирма

Кај производите и кај услугите важат сосема различни правила. Ако ставате производи на латвискиот пазар, ризикувате вистинска глоба до 20.000 евра од еден регулатор со добри капацитети, според скала што во јули 2026 изречно е проширена на пристапноста. Ако давате услуги, ризикувате обврзувачко решение, без глоба, од еден од седумте органи, а решението важи и додека се жалите.

  1. Одговорете на поплаките во рок од еден месец, бидејќи од тој одговор зависи дали предметот воопшто ќе стигне до регулаторот.
  2. Сметајте дека ќе имате работа со PTAC, без оглед на тоа дали продавате производи или давате услуги.
  3. Ако се повикувате на непропорционално оптоварување, користете ги Excel-шаблоните на PTAC. Проценка направена со алатката на самиот регулатор многу потешко се отфрла од проценка во ваш формат.

Често поставувани прашања

Колкава е казната за EAA во Латвија?

За производите, до 20.000 евра за правно лице според член 19, став 11 од Законот за оцена на сообразноста од 1996 година, со пониски горни граници од 7.000 и 14.000 евра. За услугите глоба нема.

Зошто некои извори велат дека Латвија нема глоба?

Затоа што самиот закон за пристапност не содржи глоба, туку упатува на друг закон. Ако го прочитате тој закон, глобите се таму.

Зошто некои извори наведуваат 4.300 евра?

Тој износ е од член 19, став 8, општ прекршок за безбедност на производите, а не од точките што се однесуваат на пристапноста.

Кој е надлежен?

PTAC за сите производи и за финансиските услуги, е-книгите, е-трговијата, водениот превоз и електронските билети за воздушен превоз. Шест други органи ги покриваат останатите видови услуги, меѓу нив и локалната општина за градските терминали за самопослужување.

Дали со жалба ќе добијам време?

Не. Жалбата не го одлага извршувањето на решението.


Поврзано

Share this post

You might also like

Two more articles worth reading while this topic is still fresh.

Slovenia - EAA Fines

Казни за EAA во Словенија: двојни за големите фирми и лични глоби

Словенија: двојни глоби за EAA за големите фирми и лични глоби за одговорните

Slovakia - EAA Fines

Казни за EAA во Словачка: од 6.000 до 30.000 евра и како да ги избегнете

Zákon o prístupnosti 351/2022: глоби за EAA во Словачка од 6.000 до 30.000 евра