Грција засега не може да ве казни со глоба за непристапен производ, може само да ви забрани да го продавате
Грција обично се води под „нема утврден износ на глобата“. Тоа е точно, но е поважно нешто друго: за производите засега воопшто не важи парична казна. Сè што органите имаат на располагање е препорака, заплена и забрана за продажба. А во јули 2025 Грција го измени законот, не за да внесе износ, туку за да им овозможи на организациите на лицата со попреченост да одат на суд.
Накратко
Грчкиот закон со кој се пренесува Европскиот акт за пристапност (European Accessibility Act, EAA), Ν. 4994/2022 (ΦΕΚ Α' 215), вели само дека санкциите се изрекуваат «με βάση την αρχή της αναλογικότητας», односно врз основа на начелото на пропорционалност. Нема најмал износ, нема највисок, нема формула. За производите членот 26(3) наведува три мерки и ниту една не е глоба: препорака за отстранување на недостатоците, привремена заплена и забрана за ставање во промет. Износите на глобите за производите законот ги остава на претседателски указ (чл. 27(2)), кој не е донесен. За услугите паричните казни ги определува секторскиот закон што веќе важи: за телекомуникациите тоа е EETT, за аудиовизуелните медиуми Националниот совет за радио и телевизија. Со измената од јули 2025 здруженијата на лицата со попреченост добија можност за колективна тужба.
Одредбата за пропорционалност и што стои зад неа
Целата законска основа за санкциите е членот 26(1):
« Στους παραβάτες του παρόντος, επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις, με βάση την αρχή της αναλογικότητας. »
Наш превод: „На прекршителите на овој закон им се изрекуваат управни санкции, врз основа на начелото на пропорционалност.“
– Ν. 4994/2022, чл. 26(1) (Εθνικό Τυπογραφείο)
Ова е сè што законот кажува за висината на казната. Членот не наведува горна граница и не упатува на друга одредба што ја наведува. Секој објавен износ што се претставува како „грчката глоба за EAA“ нема основа во овој текст.
Членот 26(2), во формата што ја доби со измената од 2025, барем кажува што се зема предвид: колку е голема неусогласеноста, каква е улогата на економскиот оператор и колкава е фирмата, во какви околности е направена повредата, што е утврдено и какви последици има, што е преземено за да се отстрани проблемот и колку операторот соработувал со инспекциските тимови. Тоа се критериуми, а не износи.
За производите засега нема глоба
Ова е вистинската вест и не е исто што и „нема утврден износ“. Членот 26(3) му дава на органот за надзор над пазарот три мерки кога ќе утврди неусогласен производ:
- препорака за отстранување на недостатоците;
- привремена заплена или запирање на производот;
- забрана за негов промет и за ставање на располагање на пазарот.
Парична казна нема. Законот сепак предвидува таква казна: според членот 27(2), со претседателски указ, на предлог на надлежните министри, за производите ќе се утврдат случаите во кои се изрекуваат санкции, висината на управните глоби за секоја повреда, постапката и органите што ги изрекуваат и начинот на нивна наплата. Таков указ не најдовме во Службениот весник. Додека не биде донесен, последицата од неусогласеноста за производителот, увозникот или дистрибутерот во Грција не е сметка, туку губење на пазарот. Засега санкциите за производите се сведуваат на ограничување на продажбата, а не на плаќање.
Тоа значи и дека искрениот одговор на прашањето „колкава е глобата за неусогласен производ во Грција?“ гласи: засега глоба нема. Ова тврдење е посилно и полесно се проверува од „нема утврден износ“, но следете дали ќе биде донесен указот според членот 27(2), бидејќи тоа би го сменило.
Според чл. 19(2), надзорот над производите го делат четири органи:
| Производи | Орган |
|---|---|
| Општ хардвер, е-читачи, терминали за плаќање, банкомати | Дирекција за безбедност и усогласеност на индустриските производи, Министерство за развој |
| Терминална опрема за електронски комуникации за потрошувачи | EETT |
| Киосци за билети, пријавување и информации | Генерален секретаријат за транспорт, заедно со Дирекцијата за индустриски производи |
| Терминална опрема за пристап до аудиовизуелни медиуми | Национален совет за радио и телевизија, заедно со истата дирекција |
Инспекциските тимови, κλιμάκια ελέγχου, се формираат според годишен план и по поплаки (чл. 19(3)).
Кај услугите глобата е телекомуникациска или медиумска
Таму каде што има пари, тие доаѓаат од други закони, а не од законот за пристапност. Членот 26 упатува на секторскиот режим што веќе важи за дадената услуга:
| Сектор | Орган | Закон за казните |
|---|---|---|
| Електронски комуникации | EETT | Ν. 4727/2020 |
| Аудиовизуелни медиумски услуги | Национален совет за радио и телевизија | Ν. 4779/2021 чл. 36(3) или Ν. 2328/1995 чл. 4 |
| Обврски за изградениот простор | — | Постојните прописи за урбанизам и за пристапност во пристанишните зони |
Овие режими имаат свои казнени скали, наменети за прекршоци во телекомуникациите и радиодифузијата воопшто, а не за пристапноста. Затоа износот во евра што се наведува за Грција најверојатно е општа казна на EETT или на медиумскиот регулатор, претставена како единствена санкција за пристапност. Тоа е истата грешка како кога на францускиот режим за EAA му се припишуваат 50.000 евра на Arcom (францускиот регулатор за аудиовизуелни и дигитални комуникации) или кога на пристапноста ѝ се припишува шестата категорија глоби од холандскиот закон.
Не успеавме да утврдиме како во пракса би изгледала глоба конкретно за пристапност според кој и да е од двата секторски режима, и попрво ќе го кажеме тоа отколку да објавиме измислен број. Јавните набавки се изречно исклучени од целиот член 26 со чл. 26(7).
Измената од јули 2025: без износ, но со пат до суд
Нешто повеќе од две недели откако EAA почна да се применува, Грција го измени законот со Ν. 5218/2025, членови 67–69 (ΦΕΚ Α' 125, 14 јули 2025 година). Измената, необично, е вметната во закон што главно се однесува на обуката на службениците за јавни набавки.
Износ на казна не беше додаден. Членот 69 го смени само списокот критериуми во чл. 26(2) и воведе жалба во рок од 30 дена до повисокиот орган од оној што ја изрекол санкцијата. Членовите 26(1) и 26(3), одредбата за пропорционалност и непаричните мерки за производите, останаа непроменети. Грција го разгледа својот казнен режим по истекот на рокот и одлучи да не внесе број.
Она што го додаде е членот 25A: колективна тужба. Здруженијата што ги застапуваат лицата со попреченост (според чл. 61 од Граѓанскиот законик) и јавните органи задолжени да ги штитат колективните интереси на лицата со попреченост можат да поведат судска постапка и да бараат:
- забрана на неусогласеното постапување и
- привремени мерки.
| Член 25A | |
|---|---|
| Кој може да тужи | Здруженија на лица со попреченост (чл. 61 од Граѓанскиот законик) и јавни органи што ги штитат колективните интереси на лицата со попреченост |
| Што можат да бараат | Забрана и привремени мерки |
| Рок | 18 месеци откако ќе дознаат за повредата, но не подоцна од 3 години од последниот пат кога е направена |
| Суд | Повеќечлен првостепен суд според седиштето или живеалиштето на тужениот (исклучива надлежност) |
| Извршување | Можно е привремено извршување |
Последниот ред е важен: привременото извршување значи дека забраната може да почне да важи пред да се исцрпат жалбите. Така Грција оди по патот на Франција. Притисокот нема да доаѓа од регулатор што изрекува глоби, туку од организирани здруженија на лицата со попреченост што добиваат судски наредби. Судското решение од Кан (Caen) во Франција од јуни 2026 покажува до што води тоа.
Правило за цените што го немаме видено никаде на друго место
Членот 24 им забранува на операторите да применуваат дискриминаторски или селективни цени за потрошувачите на кои усогласувањето со барањата за пристапност им го олеснило пристапот. Попросто кажано: пристапниот начин не смее да биде поскап.
Таква одредба не најдовме во ниту еден од другите 26 национални закони. Таа ја затвора празнината што ја остава самата директива и е важна ако за пристапниот канал имате други надоместоци, доплати или пакети на производи отколку за стандардниот.
Два датума и еден исклучок
Обврските за бројот за итни повици 112 важат дури од 28 јуни 2027 година (чл. 3(3)), две години по сè друго. Директивата го дозволува тоа и неколку држави членки ја искористиле оваа можност.
Преодните периоди се стандардни (чл. 28): постојните договори за услуги важат до истекот, но најмногу пет години од 28 јуни 2025, а терминалите за самопослужување што законски се користеле пред тој датум може да работат до 20 години од првата употреба.
Микропретпријатијата што даваат услуги се целосно изземени (чл. 5(4)) од барањата во дел III и IV и од секоја обврска да докажуваат усогласеност со нив. Тоа е целосниот исклучок што го дозволува директивата.
Освен тоа, чл. 25 ги внесува барањата за пристапност од Прилог I директно во грчкиот закон за јавни набавки (Ν. 4412/2016) како задолжителни технички спецификации. Малку национални закони ја поврзуваат пристапноста со јавните набавки толку јасно.
Дали досега е изречена некоја казна?
Не е објавено ништо. Нема санкции според чл. 26 ниту колективни тужби според новиот чл. 25A. Тој член постои дури од јули 2025 и дава рок од 18 месеци за поднесување тужба, па првите случаи сè уште не мора да се очекуваат.
Што значи ова за вашата фирма
Ако продавате производи во Грција, не барајте глоба, бидејќи засега ја нема. Пресметајте го реалниот ризик: заплена и забрана за промет, што може да ги изрече еден од четирите органи, со инспекциски тимови што работат и според годишен план и по поплаки.
Ако давате услуги, ризикот зависи од тоа кој секторски регулатор е надлежен за вас, а казната е општа телекомуникациска или медиумска, а не казна наменета за пристапноста. Прво утврдете кој режим важи за вас, па дури потоа обидете се да пресметувате.
И следете го членот 25A. Најверојатно првиот грчки случај за пристапност нема да го покрене регулатор, туку здружение на лицата со попреченост што ќе бара забрана со привремено извршување. Стандардната заштита, документирана усогласеност со EN 301 549 / WCAG 2.1 AA, е токму она што го отежнува таквото тужење.
Една проверка што важи само за Грција: ако пристапниот канал има различна цена од стандардниот, членот 24 тоа го забранува.
Често поставувани прашања
Колкава е казната за EAA во Грција?
Законот не наведува износ. Членот 26(1) бара само санкциите да бидат во согласност со начелото на пропорционалност. За производите износите на глобите законот ги остава на претседателски указ според членот 27(2), кој не е донесен, па засега не важи никаква парична казна. За услугите износот го определува соодветниот секторски закон.
Што се случува со неусогласен производ?
Според чл. 26(3): препорака за отстранување на недостатоците, привремена заплена или запирање и забрана за промет и за ставање на располагање на пазарот.
Кој е надлежен?
Четири органи за надзор над производите според чл. 19(2), како и EETT за електронските комуникациски услуги и Националниот совет за радио и телевизија за аудиовизуелните медиуми.
Дали со измената од 2025 е воведена глоба?
Не. Со Ν. 5218/2025 се додадени одредба за слободно движење, право на колективна тужба и жалба во рок од 30 дена, а критериумите за санкциите се преформулирани. Одредбата за пропорционалност и мерките за производите останаа исти.
Можат ли организациите на лицата со попреченост да ме тужат?
Да, од јули 2025. Членот 25A им дозволува на здруженијата што ги застапуваат лицата со попреченост да бараат забрана и привремени мерки, со можност за привремено извршување, во рок од 18 месеци откако ќе дознаат за повредата.



