Милиони луѓе во Европа го зголемуваат текстот, зумираат или се наведнуваат кон екранот за да прочитаат. Дали веб-страницата ќе го издржи тоа, зависи од контрастот и од распоредот што може да се прераспредели.
Накратко
Според проценката на Регионалната канцеларија на СЗО за Европа, околу 90 милиони луѓе во Европскиот регион на СЗО имаат оштетен вид или се слепи, односно приближно секој десетти. Во ЕУ, во 2019 година 18,1% од луѓето на 15 и повеќе години изјавиле дека тешко гледаат и со очила или контактни леќи, а 2,1% дека гледаат многу тешко. Кај веб-страниците, најважните решенија се: контраст на текстот од најмалку 4,5:1, текст што може да се зголеми на 200% и распоред што при зумирање од 400% се прераспределува без хоризонтално лизгање (критериумите 1.4.3, 1.4.4 и 1.4.10 од WCAG 2.2).
Колку луѓе во Европа имаат слаб вид?
„Слаб вид“ опфаќа најразлични степени на губење на видот што не може целосно да се поправи со обични очила или контактни леќи. Тоа не е една единствена состојба. Едни гледаат заматено, други го губат централниот или периферниот вид, а многумина тешко читаат бледи или ситни букви. Изворите го мерат различно, па најдобро е да се споредат три вида бројки.
Регионални проценки
| Извор | Подрачје и година | Бројка | Метод |
|---|---|---|---|
| Регионална канцеларија на СЗО за Европа [1][2] | Европски регион на СЗО, информативен лист од 2023 | Околу 90 милиони луѓе со оштетен вид или слепи, околу 9% од населението | Проценка на СЗО; информативниот лист не ги наведува референтната година и методот |
| Европски сојуз на слепи (European Blind Union, EBU) [3] | Географска Европа | Над 30 милиони слепи и слабовидни лица; слабовидните се четири пати повеќе од слепите | Проценка на EBU врз основа на бројките на СЗО од 2010 (2,55 милиони слепи, 23,8 милиони со слаб вид), заокружена нагоре поради стареењето на населението и непријавените случаи |
| IAPB Vision Atlas [4] | Западна Европа (регион според GBD, 24 земји, 434 милиони жители), 2020 | 32,4 милиони со губење на видот: 1,5 милиони слепи, 15,4 милиони со умерено до тешко, 10,9 милиони со благо губење на видот и 4,5 милиони со губење на видот на блиску | Проценка според модел (VLEG/GBD 2020) |
| IAPB Vision Atlas [5] | Централна Европа (регион според GBD, 13 земји, 114 милиони жители), 2020 | 18,4 милиони со губење на видот: 0,3 милиони слепи, 4,0 милиони со умерено до тешко, 2,0 милиони со благо губење на видот и 12,2 милиони со губење на видот на блиску | Проценка според модел (VLEG/GBD 2020) |
Според моделот на IAPB, бројот на луѓе со губење на видот во Западна Европа ќе порасне од 32,4 милиони во 2020 на 49,7 милиони во 2050 година, главно поради стареењето на населението [4]. Регионите на студијата Global Burden of Disease (GBD) не се совпаѓаат со ЕУ-27: опфаќаат и некои земји надвор од ЕУ, а изоставаат некои членки на ЕУ.
Што изјавуваат самите жители на ЕУ
Европското истражување за здравјето (EHIS) ги прашува сите лица на 15 и повеќе години што живеат во приватни домаќинства: „Дали тешко гледате дури и кога носите очила или контактни леќи?“ (наш превод). Оние што не носат очила, едноставно се прашани дали тешко гледаат [6][7]. Можните одговори се „немам тешкотии“, „имам извесни тешкотии“, „имам големи тешкотии“ и „воопшто не можам“. Евростат ги групира во умерени и сериозни тешкотии.
Во истражувањето од 2019 година, 18,1% од луѓето на 15 и повеќе години во ЕУ изјавиле дека имаат извесен степен на тешкотии со видот, а 2,1% дека имаат сериозни тешкотии [8]. Меѓу државите има разлики:
| Држава | Тешкотии со видот (умерени или сериозни) | Сериозни тешкотии со видот |
|---|---|---|
| ЕУ-27 | 18,1% | 2,1% |
| Германија | 19,9% | 2,1% |
| Франција | 19,3% | 2,5% |
| Италија | 18,9% | 1,9% |
| Шпанија | 11,9% | 1,6% |
| Полска | 20,2% | 2,4% |
| Холандија | 13,9% | 3,2% |
| Белгија | 5,5% | 1,5% |
| Австрија | 14,0% | 1,8% |
| Шведска | 19,8% | 1,6% |
| Данска | 23,2% | 1,3% |
| Португалија | 21,7% | 3,8% |
| Романија | 22,5% | 1,9% |
| Чешка | 19,5% | 1,4% |
| Ирска | 8,1% | 0,8% |
Извор: Евростат, EHIS, трет бран, база hlth_ehis_pl1e, 2019, лица на 15 и повеќе години, според нивна изјава [8]. Анкетирањето во Белгија е спроведено во 2018 година, а во Австрија и Германија меѓу 2018 и 2020 година [7]. Разликите меѓу државите делумно зависат од тоа како луѓето го разбрале прашањето и како одговориле, па табелата покажува редови на големина, а не рангирање.
Тешкотиите со видот нагло растат со возраста. Во ЕУ, тешкотии со видот пријавиле 8,4% од младите на 15 до 24 години, наспроти 29,5% од луѓето на 65 и повеќе години и 36,1% од оние на 75 и повеќе години. Сериозните тешкотии растат од 0,6% кај лицата на 15 до 24 години до 7,6% кај лицата на 75 и повеќе години [8]. Населението во Европа старее, па најверојатно ќе има сè повеќе посетители што зумираат и го зголемуваат текстот.
Овие бројки не покажуваат колку луѓе користат екранска лупа или читач на екран. Но покажуваат дека послабиот вид е чест кај луѓето за кои ја дизајнирате страницата.
Како слабиот вид го отежнува користењето на веб-страниците
Луѓето со слаб вид се снаоѓаат на многу начини: зумираат во прелистувачот, поставуваат поголем текст, користат лупа во оперативниот систем, режим со висок контраст, очила за читање или едноставно го приближуваат телефонот до очите. Веб-страниците најчесто ги изневеруваат на неколку предвидливи места:
- Блед текст. Светлосив текст на бела подлога, тенки фонтови и текст преку слики тешко се читаат или воопшто не можат да се прочитаат.
- Текст што не се зголемува. Големината на буквите е заклучена и не ја почитува поставката за големина на текстот што ја избрал корисникот.
- Пресечен или преклопен текст кога буквите се поголеми. Рамки со фиксна висина и скриен вишок ги сечат редовите, а ознаките се преклопуваат со копчињата.
- Лизгање во две насоки. При големо зумирање страницата станува поширока од екранот и секој ред мора да се лизга лево-десно за да се прочита.
- Изгубен контекст. Фиксните заглавија и банери покриваат голем дел од зголемениот приказ, а поп-ап прозорците се отвораат надвор од видливиот дел.
- Слаб фокус и нејасни рабови. Рабовите на полињата и ознаката на фокусот се толку бледи што тешко се забележуваат.
Сето ова се дизајнерски одлуки и секоја од нив може да се смени без страницата да изгледа поинаку при стандардните поставки.
Испробајте сами: дознајте кога се отвораат вратите
Во примерот A closer look од Симулаторот за пристапност се наоѓате на измислена страница за настан, со текст веќе зголемен на 200%. Задачата е едноставна: најдете во колку часот се отвораат вратите.
Во оригиналната верзија, бледите бои и крутата рамка го кријат податокот што ви треба. Зголемениот текст е пресечен, па мора да го барате. Изберете Show the fix (Прикажи го решението): текстот останува на 200%, но контрастот е посилен, а текстот се прелева во нов ред во рамките на својата рамка. Одговорот веднаш се гледа.
Примерот не го пресликува ничиј вид. Слабиот вид е многу различен од човек до човек, а ова е само една од многуте пречки во дизајнот. Сепак покажува дека исто зголемување може да биде употребливо или неупотребливо само поради CSS-от на страницата.
Како да ги отстраните пречките за слабовидните на веб-страницата
Во загради се наведени критериумите за успешност од WCAG 2.2 што се најважни за слабиот вид [9].
- Обезбедете доволен контраст на текстот (1.4.3 Contrast (Minimum) (контраст, минимум), ниво AA). Основниот текст треба да има контрастен сооднос од најмалку 4,5:1 со подлогата, а големиот текст најмалку 3:1. Комбинациите на бои проверете ги со нашата бесплатна проверка на контраст. За најважната содржина одете и повисоко (1.4.6 Contrast (Enhanced), ниво AAA: 7:1).
- Контролите и графиките нека бидат видливи (1.4.11 Non-text Contrast (контраст на нетекстуални елементи), ниво AA). Рабовите на полињата, иконите што носат значење и ознаката на фокусот треба да имаат контраст од најмалку 3:1 во однос на соседните бои.
- Овозможете текстот да се зголеми на 200% (1.4.4 Resize Text (менување на големината на текстот), ниво AA). Користете релативни единици, како
remиem, и проверете ја страницата и со поставката за големина на текст во прелистувачот и со зумирање. - Овозможете содржината да се прераспредели (1.4.10 Reflow (прелевање на содржината), ниво AA). При ширина од 320 CSS-пиксели (зумирање од 400% на екран широк 1280 пиксели) содржината треба да се собере во една колона, без хоризонтално лизгање. Користете респонзивен распоред и избегнувајте фиксни ширини.
- Рамките со текст нека немаат фиксна висина и скриен вишок. Нека се шират заедно со содржината.
overflow: hiddenна картичка со текст е честа причина содржината да се пресече кога буквите се поголеми. - Дозволете им на корисниците да го менуваат растојанието (1.4.12 Text Spacing (растојание во текстот), ниво AA). Содржината треба да работи и кога корисникот ќе го зголеми проредот, растојанието меѓу буквите и растојанието меѓу зборовите.
- Фокусот нека биде видлив и непокриен (2.4.7 Focus Visible (видлив фокус), ниво AA; 2.4.11 Focus Not Obscured (Minimum) (фокусот не е покриен, минимум), ниво AA). Фиксните заглавија и банерите за колачиња не смеат да го покриваат елементот што е во фокус при навигација со тастатура.
- Проверете ја страницата со текст зголемен на 200% и со зумирање од 400%. Поминете ги најважните чекори, на пример барање работно време, резервација или плаќање, со двете поставки.
Автоматското скенирање со нашата алатка за проверка на пристапноста ќе открие голем дел од проблемите со контрастот. Проблемите со прераспределувањето и пресечениот текст обично ги наоѓа човек што ќе ги зумира страниците и ќе ги испроба. Како се поврзуваат овие критериуми, прочитајте во нашиот целосен водич за начелата, нивоата и стандардите на WCAG.
Што значи Европскиот акт за пристапност за слабиот вид
Европскиот акт за пристапност (European Accessibility Act, EAA), односно Директивата (EU) 2019/882, важи за производите ставени на пазарот и за услугите што им се даваат на потрошувачите по 28 јуни 2025 година [10]. Опфаќа, меѓу другото, е-трговија, банкарски услуги за потрошувачи, е-книги, електронски комуникации и делови од услугите за патнички превоз [10][11].
Неколку барања од Прилогот I директно се однесуваат на слабиот вид (цитатите подолу се наш превод):
- Информациите за услугата треба да се прикажуваат „со фонтови со соодветна големина и погоден облик, земајќи ги предвид предвидливите услови на користење и со доволен контраст, како и со прилагодливо растојание меѓу буквите, редовите и пасусите“ (Прилог I, дел III, точка (b)(v)).
- Веб-страниците и мобилните апликации треба да се направат пристапни „на доследен и соодветен начин, така што ќе бидат восприемливи, оперативни, разбирливи и робусни“ (Прилог I, дел III, точка (c)).
- Корисничките интерфејси на производите што користат визуелни елементи „треба да обезбедат флексибилно зголемување, осветленост и контраст“ (Прилог I, дел I, точка 2(c)).
- Кога производот нуди визуелни начини на користење, барем еден од нив треба да им овозможува „на корисниците со ограничен вид да ракуваат со производот“ (Прилог I, дел VII, точка (b), функционални критериуми за перформанси).
Веб-пристапноста во ЕУ најчесто се проверува според стандардот EN 301 549, што за веб-содржината ги вклучува WCAG 2.1 на ниво AA [12]. Contrast, Resize Text и Reflow се критериуми на ниво AA и во WCAG 2.1 и во WCAG 2.2. Микропретпријатијата што даваат услуги се изземени од барањата на Директивата за услугите [10], иако нивните постари и слабовидни купувачи наидуваат на истите пречки.
Често поставувани прашања
Колку луѓе во Европа имаат оштетен вид?
Зависи од дефиницијата. Регионалната канцеларија на СЗО за Европа проценува дека во Европскиот регион на СЗО околу 90 милиони луѓе имаат оштетен вид или се слепи [1]. Европскиот сојуз на слепи проценува дека во географска Европа има над 30 милиони слепи и слабовидни лица [3]. Во здравственото истражување на ЕУ од 2019 година, 2,1% од луѓето на 15 и повеќе години изјавиле дека гледаат многу тешко дури и со очила [8].
Која е разликата меѓу слаб вид и слепило?
Повеќето луѓе што го губат видот не се слепи. Според Европскиот сојуз на слепи, слабовидните се четири пати повеќе од слепите [3]. Луѓето со слаб вид најчесто сè уште можат да го читаат екранот, но им треба поголем текст, посилен контраст или зголемување.
Колкав контрастен сооднос бараат WCAG?
Критериумот за успешност 1.4.3 од WCAG 2.2 на ниво AA бара контрастен сооднос од најмалку 4,5:1 за обичен текст и 3:1 за голем текст. Критериумот 1.4.11 бара 3:1 за графиките што носат значење и за рабовите на елементите од интерфејсот [9].
Дали зумирањето во прелистувачот е доволно за луѓето со слаб вид?
Само ако веб-страницата го поддржува. Зумирањето и зголемувањето на текстот функционираат само кога распоредот може да се шири и да се прераспределува. Рамките со фиксна висина, скриениот вишок и широките фиксни распореди можат да ја пресечат содржината или да наметнат хоризонтално лизгање при 200% или 400%.
Како да проверам дали страницата одговара на луѓе со слаб вид?
Проверете го контрастот со алатка за проверка на контраст, зголемете го текстот на 200% во поставките на прелистувачот, зумирајте на 400% на компјутер и поминете ги најважните чекори. Барајте пресечен текст, преклопени елементи и хоризонтално лизгање. Ревизијата на пристапноста ги документира пропустите и решенијата.
Следен чекор
Испробајте го примерот „A closer look“, а потоа отворете ја својата веб-страница со текст зголемен на 200%. Ако исчезнуваат информации или мора да лизгате настрана, почнете од контрастот, флексибилните рамки и прераспределувањето на содржината.
Извори
- WHO Regional Office for Europe. "Vision and hearing loss" (информативен лист), 30 јануари 2023. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/vision-and-hearing-loss
- WHO Regional Office for Europe. "Eye and vision care" (прашања и одговори), 7 јуни 2023. https://www.who.int/europe/news-room/questions-and-answers/item/eye-and-vision-care
- European Blind Union. "Facts and figures." https://euroblind.org/about-blindness-and-partial-sight/facts-and-figures
- IAPB Vision Atlas. "Western Europe: GBD Region snapshot" (модел VLEG/GBD 2020), февруари 2021. https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Western-Europe-Snapshot_24022021.pdf
- IAPB Vision Atlas. "Central Europe: GBD Region snapshot" (модел VLEG/GBD 2020), февруари 2021. https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Central-Europe-Snapshot_24022021.pdf
- Eurostat. European Health Interview Survey (EHIS wave 3) Methodological manual, преиздание од 2020, прашање PL2. https://www.cso.ie/en/media/csoie/methods/irishhealthsurveyihs/EHIS_Wave_3_Methodological_Manual.pdf
- Eurostat. European health interview survey (hlth_det), референтни метаподатоци. https://ec.europa.eu/eurostat/cache/metadata/en/hlth_det_esms.htm
- Eurostat. Functional limitations by sex, age and educational attainment level (hlth_ehis_pl1e), 2019, здравствен проблем „Seeing“. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_ehis_pl1e/default/table
- W3C. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2, и Understanding SC 1.4.10 Reflow. https://www.w3.org/TR/WCAG22/ и https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/reflow.html
- Directive (EU) 2019/882 (European Accessibility Act), Articles 2, 4 and Annex I. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj/eng
- European Commission. "European Accessibility Act." https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
- W3C Web Accessibility Initiative. "Web Accessibility Laws & Policies: European Union." https://www.w3.org/WAI/policies/european-union/



