Skip to main contentOpen accessibility widget
Disability

Nieostre widzenie w Europie: statystyki i jak projektować czytelne strony

Krótkowzroczność, starczowzroczność i zaćma w Europie a czytelność stron

Author avatar

Kiril Petrovski

Author

Wybór biletu widziany przez lekkie rozmycie: z jednej strony maleńkie ikony i blade podpisy, z drugiej duże, czytelnie opisane karty biletów ze znacznikiem „Wybrano”

Okulary do czytania zostały w domu, szkła są już za słabe, zaćma czeka na operację. Wiele osób ogląda stronę internetową nieostro – i właśnie przy małych, bladych przyciskach najczęściej się mylą.

W skrócie

Wady refrakcji ma nieco ponad połowa dorosłych Europejczyków: metaanaliza 15 badań europejskich wykazała, po standaryzacji względem wieku, krótkowzroczność u 30,6%, nadwzroczność u 25,2% i astygmatyzm u 23,9% dorosłych. Od wieku średniego prawie każdy gorzej widzi z bliska, a operacja zaćmy to najczęstszy zabieg odnotowywany w szpitalach UE – w 2024 r. wykonano ich 5,2 mln. Gdy tekst i przyciski są małe, blade lub stłoczone, rozmycie sprawia, że użytkownik wybiera na chybił trafił. Większe pola kliknięcia (kryterium 2.5.8 WCAG 2.2), wyraźne podpisy tekstowe i mocny kontrast (1.4.3) sprawiają, że stronę da się odczytać, nawet gdy obraz nie jest idealnie ostry.

Ile osób w Europie widzi nieostro?

Nieostre widzenie to objaw, a nie jedna konkretna choroba. Najczęstsze przyczyny:

  • Wady refrakcji: krótkowzroczność (miopia), nadwzroczność (hipermetropia) i astygmatyzm. Zwykle korygują je okulary lub soczewki kontaktowe, ale nie każdy ma je zawsze na nosie, a wzrok z czasem się zmienia.
  • Starczowzroczność (prezbiopia): związane z wiekiem pogorszenie widzenia z bliska, przez które większość osób po czterdziestce zaczyna potrzebować okularów do czytania.
  • Zaćma: zmętnienie soczewki oka; obraz staje się zamglony i mniej kontrastowy, zwłaszcza w starszym wieku.

Żadne ogólnoeuropejskie badanie nie liczy „osób, które widzą nieostro”, dlatego zebraliśmy najlepsze dostępne dane dla każdej z tych przyczyn.

Wady refrakcji w Europie

Konsorcjum European Eye Epidemiology (E3) zebrało dane o refrakcji 61 946 dorosłych z 15 badań populacyjnych prowadzonych w latach 1990–2013 [1]. Po standaryzacji względem Europejskiej Populacji Standardowej z 2010 r. (wiek 25–89 lat) częstość występowania wynosiła:

  • krótkowzroczność (−0,75 dioptrii lub więcej): 30,6%
  • wysoka krótkowzroczność (−6 dioptrii lub więcej): 2,7%
  • nadwzroczność (+1 dioptria lub więcej): 25,2%
  • astygmatyzm (1 dioptria lub więcej): 23,9%

Autorzy podsumowali, że „wady refrakcji dotyczą nieco ponad połowy dorosłych Europejczyków”, i na podstawie danych demograficznych z 2010 r. oszacowali liczbę osób z krótkowzrocznością w Europie na 227,2 mln [1]. Krótkowzroczność była znacznie częstsza u młodszych dorosłych: w grupie 25–29 lat miało ją 47,2% badanych.

Ten sam obraz wyłania się z poszczególnych badań krajowych. Wskaźniki surowe w dużym stopniu zależą od wieku uczestników danego badania, dlatego nie należy ich traktować jako rankingu:

KrajBadanie (lata zbierania danych)Mediana wieku uczestnikówOdsetek krótkowzroczności (wskaźnik surowy)
Wielka Brytaniabrytyjska kohorta urodzonych w 1958 r. (2002–2003)4448,7%
NiemcyKORA (2004–2005)5536,1%
HolandiaRotterdam Study III (2005–2008)5632,5%
NiemcyGutenberg Health Study (2007–2012)5431,9%
NorwegiaTromsø Eye Study (2007–2008)6119,4%
FrancjaALIENOR (2006–2008)7916,7%
GrecjaThessaloniki Eye Study (1999–2005)6914,2%

Źródło: Williams i in. (2015), Konsorcjum E3, tabela 1 [1]. Krótkowzroczność zdefiniowano jako wadę −0,75 dioptrii lub większą; osoby po operacji zaćmy nie zostały uwzględnione.

Widzenie z bliska i starczowzroczność

Z wiekiem starczowzroczność dotyka niemal wszystkich. Według globalnego badania modelowego w 2015 r. miało ją 1,8 mld osób, czyli 25% ludności świata, a 826 mln z nich gorzej widziało z bliska, bo nie miało okularów albo miało niedopasowane [2]. WHO podaje, że w regionach o wysokich dochodach, w tym w Europie Zachodniej, odsetek osób z nieskorygowanym pogorszeniem widzenia z bliska wynosi według dostępnych danych poniżej 10% [3].

W liczbach bezwzględnych to wciąż dużo. IAPB Vision Atlas szacuje, że w 2020 r. pogorszenie widzenia z bliska miało 4,5 mln osób w regionie Europy Zachodniej i 12,2 mln w regionie Europy Środkowej (chodzi o regiony GBD, które nie pokrywają się z UE-27) [4][5].

Zaćma i nieskorygowane wady refrakcji

Europejskie Biuro Regionalne WHO wskazuje nieskorygowane wady refrakcji i zaćmę jako „główne przyczyny zaburzeń widzenia w regionie” [6]. Według modelu IAPB nieskorygowane wady refrakcji odpowiadają w Europie Zachodniej za 8,5 mln przypadków ślepoty lub umiarkowanego bądź ciężkiego pogorszenia wzroku, a zaćma za 4,5 mln (2020 r.); w Europie Środkowej jest to odpowiednio 2,1 mln i 0,9 mln [4][5].

Spośród zabiegów, dla których Eurostat zbiera dane, operacja zaćmy jest najczęściej wykonywanym zabiegiem chirurgicznym w szpitalach UE. W 2024 r. Eurostat odnotował w UE-27 5 165 099 operacji zaćmy, czyli 1148 na 100 000 mieszkańców; w 2022 r. było ich 4 713 538 [7]:

KrajOperacje zaćmy w 2024 r.Na 100 000 mieszkańców
UE-275 165 0991 148
Francja1 127 4031 639
Niemcy1 065 6451 276
Włochy592 1821 004
Hiszpania445 978913
Polska252 431690
Holandia235 0601 306
Belgia172 1801 453
Austria136 4311 487
Szwecja133 2671 261
Rumunia81 757429
Luksemburg11 3611 678

Źródło: Eurostat, Surgical procedures (hlth_co_proc3), ICD-9-CM 13.1–13.8, wszystkie rodzaje pacjentów [7]. Liczone są operacje, a nie osoby: jedna osoba może mieć operowane oboje oczu w osobnych zabiegach.

Za każdą z tych operacji stoi ktoś, kto przez pewien czas przed zabiegiem widział świat jak przez mgłę.

Co mówią sami badani

W europejskim ankietowym badaniu zdrowia (EHIS) z 2019 r. 16,0% mieszkańców UE w wieku 15 lat i starszych zadeklarowało „pewne trudności” z widzeniem, nawet w okularach lub soczewkach kontaktowych, a kolejne 2,1% – poważne trudności (łącznie 18,1%). Odsetek ten rósł z wiekiem: od 7,8% w grupie 15–24 lata, przez 19,2% w grupie 45–64 lata i 24,6% wśród osób w wieku 65+, do 28,5% wśród osób w wieku 75+ [8][9].

Jak nieostre widzenie utrudnia korzystanie ze stron

Rozmycie w pierwszej kolejności zaciera drobne szczegóły. Na ekranie uderza więc dokładnie w te elementy, które projektanci lubią robić małe:

  • Maleńkie ikony bez podpisów. Mały symbol fotela, gwiazdki czy walizki bywa jedyną różnicą między dwoma rodzajami biletów.
  • Małe, ciasno ułożone pola kliknięcia. Przy nieostrym widzeniu łatwo trafić w niewłaściwą opcję i trudno to potem zauważyć.
  • Blady tekst pomocniczy. Jasnoszare ceny, opłaty i warunki znikają z pola widzenia jako pierwsze.
  • Ledwie widoczne zaznaczenie. Cienka ramka czy delikatna zmiana koloru wybranej opcji łatwo umyka.
  • Zbyt gęsty układ. Przy ciasnych odstępach sąsiednie podpisy zlewają się ze sobą.
  • Podobnie wyglądające opcje. Jeśli różnią się jednym krótkim słowem lub liczbą, po rozmyciu wyglądają identycznie.

Nie zawsze kończy się to tym, że ktoś nie może przejść dalej. Często przechodzi – tylko z niewłaściwym wyborem. W procesie zamówienia oznacza to zły bilet, złą datę albo złą cenę.

Sprawdź sam: kup bilet przez rozmycie

W przykładzie Through the blur z Accessibility Simulator trzeba na fikcyjnej stronie z biletami wybrać bilet Standard za 49 € i przejść dalej.

Strona jest widoczna przez poglądowe rozmycie. W pierwotnym projekcie maleńkie symbole biletów, stłoczone opcje i blady tekst sprawiają, że wybór staje się zgadywaniem. Po kliknięciu „Show the fix” (pokaż poprawioną wersję) rozmycie pozostaje dokładnie takie samo, ale karty biletów są większe i czytelnie opisane, kontrast jest mocniejszy, odstępy większe, a wybrana opcja ma wyraźny znacznik „Selected” (wybrano). Twój wybór zostaje zachowany po przełączeniu wersji.

Rozmycie ma charakter poglądowy i nie odwzorowuje wzroku żadnej konkretnej osoby – każdy widzi inaczej. Przykład pokazuje jedno: wzrok użytkownika się nie zmienił. Zmienił się interfejs.

Jak projektować z myślą o osobach, które widzą nieostro

Poniższe zasady pomagają osobom z nieostrym widzeniem, ale też każdemu, kto korzysta z małego telefonu w pełnym słońcu. W nawiasach podajemy odpowiednie kryteria sukcesu WCAG 2.2 [10].

  1. Zadbaj o odpowiednio duże pola kliknięcia (2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA). Cel wskazywany kursorem lub palcem powinien mieć co najmniej 24 × 24 piksele CSS albo wystarczająco dużo wolnego miejsca wokół. W przypadku najważniejszych działań lepiej przyjąć co najmniej 44 × 44 piksele CSS, czyli próg poziomu AAA z kryterium 2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)).
  2. Opisuj ikony i opcje widocznym tekstem. Zamiast samego symbolu napisz „Bilet Standard, 49 €”. Tekst znosi rozmycie znacznie lepiej niż mały piktogram.
  3. Zaznaczenie musi być oczywiste (1.4.1 Użycie koloru, poziom A; 1.4.11 Kontrast elementów nietekstowych, poziom AA). Użyj znacznika wyboru, grubej ramki i słowa „Wybrano” – sama zmiana koloru czy cienki kontur nie wystarczą.
  4. Zapewnij mocny kontrast cen i drobnego druku (1.4.3 Kontrast (minimum), poziom AA). Dla zwykłego tekstu co najmniej 4,5:1. Sprawdź jasnoszare teksty pomocnicze w naszym narzędziu do sprawdzania kontrastu – często nie spełniają wymagań.
  5. Ustaw wygodny bazowy rozmiar czcionki i pozwól go powiększać (1.4.4 Zmiana rozmiaru tekstu, poziom AA). Stosuj jednostki względne, tak aby tekst można było powiększyć do 200% bez rozsypania się treści.
  6. Zostaw elementom miejsce (1.4.12 Odstępy w tekście, poziom AA). Większe odstępy między opcjami i wierszami sprawiają, że podpisy się nie zlewają.
  7. Fokus musi być dobrze widoczny (2.4.7 Widoczny fokus, poziom AA). Osoby, które widzą nieostro i poruszają się po stronie za pomocą klawiatury, potrzebują mocnego, wyraźnego wskaźnika fokusu.
  8. Potwierdzaj ważne wybory. Przed płatnością powtórz wybraną opcję tekstem („Bilet Standard, 1 × 49 €”), żeby użytkownik mógł wychwycić pomyłkę.

Szybkie skanowanie naszym narzędziem do sprawdzania dostępności wykryje wiele problemów z kontrastem i część problemów z wielkością pól kliknięcia. Ocena, czy ikony są zrozumiałe bez podpisów i czy zaznaczenie jest oczywiste, wymaga jednak człowieka, który przejdzie przez rzeczywisty proces. Jak te kryteria i poziomy łączą się w całość, wyjaśnia nasz kompletny przewodnik po zasadach, poziomach i standardach WCAG.

Europejski akt o dostępności a nieostre widzenie

Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) obejmuje produkty wprowadzane do obrotu i usługi świadczone konsumentom po 28 czerwca 2025 r., w tym handel elektroniczny, konsumenckie usługi bankowe, e-booki, łączność elektroniczną oraz elementy usług transportu pasażerskiego, takie jak sprzedaż biletów [11][12].

Kilka wymogów z załącznika I dotyczy tego tematu bezpośrednio:

  • Informacje o usłudze trzeba przedstawiać „za pomocą czcionki o odpowiednim rozmiarze i kształcie, z uwzględnieniem przewidywalnych warunków użytkowania oraz z zastosowaniem wystarczającego kontrastu i regulowanych odstępów między literami, wierszami i akapitami” (załącznik I sekcja III lit. b ppkt (v)).
  • Dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych trzeba zapewniać „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (załącznik I sekcja III lit. c).
  • Jeżeli produkt wykorzystuje elementy wizualne, „musi zapewniać elastyczne rozwiązania dotyczące powiększania obrazu, zwiększania jasności i kontrastu” oraz „elastyczne sposoby poprawy wyrazistości wizji” (załącznik I sekcja I pkt 2 lit. c i f).
  • Należy zapewnić „co najmniej jeden tryb obsługi, który umożliwia użytkownikom obsługę produktu przy ograniczonej zdolności widzenia” (załącznik I sekcja VII lit. b).

Treści internetowe w UE ocenia się zwykle na podstawie normy EN 301 549, która obejmuje WCAG 2.1 na poziomie AA [13]. Kryterium Target Size (Minimum) pojawiło się dopiero w WCAG 2.2, więc dziś wykracza poza to minimum, ale jest praktycznym i mierzalnym sposobem na ograniczenie pomyłek u osób, które widzą nieostro. Kryteria dotyczące kontrastu i zmiany rozmiaru tekstu są na poziomie AA w obu wersjach.

Najczęściej zadawane pytania

Jak często występuje krótkowzroczność w Europie?

Metaanaliza konsorcjum E3, obejmująca 15 europejskich badań populacyjnych, wykazała po standaryzacji względem wieku krótkowzroczność u 30,6% dorosłych w wieku 25–89 lat i u 47,2% osób w wieku 25–29 lat. Liczbę osób z krótkowzrocznością w Europie oszacowano na 227,2 mln [1].

Czy nieostre widzenie to niepełnosprawność?

Nieostre widzenie, które okulary w pełni korygują, zwykle nie jest uznawane za niepełnosprawność. Okulary nie zawsze są jednak pod ręką, wzrok się zmienia, a takich chorób jak zaćma okulary nie skorygują. W unijnym badaniu zdrowia z 2019 r. 18,1% osób w wieku 15+ zgłosiło pewne lub poważne trudności z widzeniem nawet w okularach lub soczewkach kontaktowych [9]. Dostępny projekt pomaga im wszystkim – niezależnie od tego, czy same uważają się za osoby z niepełnosprawnością.

Jaki jest minimalny rozmiar pola dotyku według WCAG 2.2?

Kryterium sukcesu 2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA, wymaga, aby cel wskazywany kursorem lub palcem miał co najmniej 24 × 24 piksele CSS. Przewidziano wyjątki, m.in. przy wystarczających odstępach, w przypadku linków w tekście oraz gdy dany sposób prezentacji jest niezbędny. Kryterium poziomu AAA 2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)) wymaga 44 × 44 pikseli CSS [10].

Dlaczego zaćma ma znaczenie przy projektowaniu stron?

Zaćma sprawia, że obraz jest zamglony, a wrażliwość na kontrast spada, więc blady tekst i cienkie linie trudno odczytać. To schorzenie jest tak powszechne, że operacja zaćmy jest najczęstszym zabiegiem odnotowywanym w szpitalach UE – w 2024 r. wykonano ich ponad 5 mln [7].

Jak sprawdzić, czy proces zamówienia w moim sklepie ma te problemy?

Przejdź przez cały proces na telefonie trzymanym na wyciągnięcie ręki albo – jeśli nosisz okulary – bez nich. Sprawdź, czy każda opcja ma podpis tekstowy, czy od razu widać, która jest wybrana, i czy ceny oraz drobny druk mają wystarczający kontrast. Pełną ocenę zapewni audyt dostępności, w którym sprawdzamy kontrast, etykiety, wielkość elementów sterujących i odstępy.

Co dalej

Kup bilet w przykładzie Through the blur, a potem porównaj go z procesem rezerwacji lub zamówienia na własnej stronie. Większe pola kliknięcia, widoczne podpisy i wyraźne zaznaczenie wybranej opcji to jedne z najtańszych usprawnień dostępności, jakie można wdrożyć.

Źródła

  1. Williams KM, Verhoeven VJM, Cumberland P, et al. „Prevalence of refractive error in Europe: the European Eye Epidemiology (E3) Consortium.” Eur J Epidemiol 2015;30(4):305–315. https://doi.org/10.1007/s10654-015-0010-0 (otwarty dostęp: https://europepmc.org/article/PMC/PMC4385146)
  2. Fricke TR, Tahhan N, Resnikoff S, et al. „Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling.” Ophthalmology 2018;125(10):1492–1499. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29753495/
  3. World Health Organization. „Blindness and vision impairment” fact sheet, 10 lutego 2026 r. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment
  4. IAPB Vision Atlas. „Western Europe: GBD Region snapshot” (model VLEG/GBD 2020), luty 2021 r. https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Western-Europe-Snapshot_24022021.pdf
  5. IAPB Vision Atlas. „Central Europe: GBD Region snapshot” (model VLEG/GBD 2020), luty 2021 r. https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Central-Europe-Snapshot_24022021.pdf
  6. WHO Regional Office for Europe. „Vision and hearing loss” fact sheet, 30 stycznia 2023 r. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/vision-and-hearing-loss
  7. Eurostat. Surgical procedures (hlth_co_proc3), operacje zaćmy, 2022–2024, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_co_proc3/default/table ; oraz „Surgical operations and procedures statistics”, Statistics Explained (dane pobrane w lutym 2026 r.), https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Surgical_operations_and_procedures_statistics
  8. Eurostat. European Health Interview Survey (EHIS wave 3) Methodological manual, wydanie poprawione z 2020 r., pytanie PL2. https://www.cso.ie/en/media/csoie/methods/irishhealthsurveyihs/EHIS_Wave_3_Methodological_Manual.pdf
  9. Eurostat. Functional limitations by sex, age and educational attainment level (hlth_ehis_pl1e), 2019, problem zdrowotny „Seeing”, osoby w wieku 15+. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_ehis_pl1e/default/table
  10. W3C. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 oraz Understanding SC 2.5.8 Target Size (Minimum). https://www.w3.org/TR/WCAG22/ i https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/target-size-minimum.html
  11. Dyrektywa (UE) 2019/882 (Europejski akt o dostępności), art. 2, art. 4 i załącznik I. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj/eng
  12. Komisja Europejska. „European Accessibility Act.” https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
  13. W3C Web Accessibility Initiative. „Web Accessibility Laws & Policies: European Union.” https://www.w3.org/WAI/policies/european-union/
Share this post

You might also like

Two more articles worth reading while this topic is still fresh.

Odtwarzacz wideo na stronie internetowej: prezenter, wyraźne napisy u dołu ekranu i transkrypcja pod spodem

Napisy w filmach dla osób głuchych i słabosłyszących: dane z Europy

Ubytek słuchu w Europie według krajów. Jak napisy i transkrypcje pomagają.

Dłoń sięgająca do dużych, rozsuniętych przycisków plus i minus oraz przycisku Confirm na ekranie zakupu biletów w smartfonie

Niepełnosprawność ruchowa a dostępność: drżenie rąk, rozmiar przycisków i dane z Europy

Drżenie rąk, artroza i niepełnosprawność ruchowa w Europie. Jak powiększyć cele.