Okulary do czytania zostały w domu, szkła są już za słabe, zaćma czeka na operację. Wiele osób ogląda stronę internetową nieostro – i właśnie przy małych, bladych przyciskach najczęściej się mylą.
W skrócie
Wady refrakcji ma nieco ponad połowa dorosłych Europejczyków: metaanaliza 15 badań europejskich wykazała, po standaryzacji względem wieku, krótkowzroczność u 30,6%, nadwzroczność u 25,2% i astygmatyzm u 23,9% dorosłych. Od wieku średniego prawie każdy gorzej widzi z bliska, a operacja zaćmy to najczęstszy zabieg odnotowywany w szpitalach UE – w 2024 r. wykonano ich 5,2 mln. Gdy tekst i przyciski są małe, blade lub stłoczone, rozmycie sprawia, że użytkownik wybiera na chybił trafił. Większe pola kliknięcia (kryterium 2.5.8 WCAG 2.2), wyraźne podpisy tekstowe i mocny kontrast (1.4.3) sprawiają, że stronę da się odczytać, nawet gdy obraz nie jest idealnie ostry.
Ile osób w Europie widzi nieostro?
Nieostre widzenie to objaw, a nie jedna konkretna choroba. Najczęstsze przyczyny:
- Wady refrakcji: krótkowzroczność (miopia), nadwzroczność (hipermetropia) i astygmatyzm. Zwykle korygują je okulary lub soczewki kontaktowe, ale nie każdy ma je zawsze na nosie, a wzrok z czasem się zmienia.
- Starczowzroczność (prezbiopia): związane z wiekiem pogorszenie widzenia z bliska, przez które większość osób po czterdziestce zaczyna potrzebować okularów do czytania.
- Zaćma: zmętnienie soczewki oka; obraz staje się zamglony i mniej kontrastowy, zwłaszcza w starszym wieku.
Żadne ogólnoeuropejskie badanie nie liczy „osób, które widzą nieostro”, dlatego zebraliśmy najlepsze dostępne dane dla każdej z tych przyczyn.
Wady refrakcji w Europie
Konsorcjum European Eye Epidemiology (E3) zebrało dane o refrakcji 61 946 dorosłych z 15 badań populacyjnych prowadzonych w latach 1990–2013 [1]. Po standaryzacji względem Europejskiej Populacji Standardowej z 2010 r. (wiek 25–89 lat) częstość występowania wynosiła:
- krótkowzroczność (−0,75 dioptrii lub więcej): 30,6%
- wysoka krótkowzroczność (−6 dioptrii lub więcej): 2,7%
- nadwzroczność (+1 dioptria lub więcej): 25,2%
- astygmatyzm (1 dioptria lub więcej): 23,9%
Autorzy podsumowali, że „wady refrakcji dotyczą nieco ponad połowy dorosłych Europejczyków”, i na podstawie danych demograficznych z 2010 r. oszacowali liczbę osób z krótkowzrocznością w Europie na 227,2 mln [1]. Krótkowzroczność była znacznie częstsza u młodszych dorosłych: w grupie 25–29 lat miało ją 47,2% badanych.
Ten sam obraz wyłania się z poszczególnych badań krajowych. Wskaźniki surowe w dużym stopniu zależą od wieku uczestników danego badania, dlatego nie należy ich traktować jako rankingu:
| Kraj | Badanie (lata zbierania danych) | Mediana wieku uczestników | Odsetek krótkowzroczności (wskaźnik surowy) |
|---|---|---|---|
| Wielka Brytania | brytyjska kohorta urodzonych w 1958 r. (2002–2003) | 44 | 48,7% |
| Niemcy | KORA (2004–2005) | 55 | 36,1% |
| Holandia | Rotterdam Study III (2005–2008) | 56 | 32,5% |
| Niemcy | Gutenberg Health Study (2007–2012) | 54 | 31,9% |
| Norwegia | Tromsø Eye Study (2007–2008) | 61 | 19,4% |
| Francja | ALIENOR (2006–2008) | 79 | 16,7% |
| Grecja | Thessaloniki Eye Study (1999–2005) | 69 | 14,2% |
Źródło: Williams i in. (2015), Konsorcjum E3, tabela 1 [1]. Krótkowzroczność zdefiniowano jako wadę −0,75 dioptrii lub większą; osoby po operacji zaćmy nie zostały uwzględnione.
Widzenie z bliska i starczowzroczność
Z wiekiem starczowzroczność dotyka niemal wszystkich. Według globalnego badania modelowego w 2015 r. miało ją 1,8 mld osób, czyli 25% ludności świata, a 826 mln z nich gorzej widziało z bliska, bo nie miało okularów albo miało niedopasowane [2]. WHO podaje, że w regionach o wysokich dochodach, w tym w Europie Zachodniej, odsetek osób z nieskorygowanym pogorszeniem widzenia z bliska wynosi według dostępnych danych poniżej 10% [3].
W liczbach bezwzględnych to wciąż dużo. IAPB Vision Atlas szacuje, że w 2020 r. pogorszenie widzenia z bliska miało 4,5 mln osób w regionie Europy Zachodniej i 12,2 mln w regionie Europy Środkowej (chodzi o regiony GBD, które nie pokrywają się z UE-27) [4][5].
Zaćma i nieskorygowane wady refrakcji
Europejskie Biuro Regionalne WHO wskazuje nieskorygowane wady refrakcji i zaćmę jako „główne przyczyny zaburzeń widzenia w regionie” [6]. Według modelu IAPB nieskorygowane wady refrakcji odpowiadają w Europie Zachodniej za 8,5 mln przypadków ślepoty lub umiarkowanego bądź ciężkiego pogorszenia wzroku, a zaćma za 4,5 mln (2020 r.); w Europie Środkowej jest to odpowiednio 2,1 mln i 0,9 mln [4][5].
Spośród zabiegów, dla których Eurostat zbiera dane, operacja zaćmy jest najczęściej wykonywanym zabiegiem chirurgicznym w szpitalach UE. W 2024 r. Eurostat odnotował w UE-27 5 165 099 operacji zaćmy, czyli 1148 na 100 000 mieszkańców; w 2022 r. było ich 4 713 538 [7]:
| Kraj | Operacje zaćmy w 2024 r. | Na 100 000 mieszkańców |
|---|---|---|
| UE-27 | 5 165 099 | 1 148 |
| Francja | 1 127 403 | 1 639 |
| Niemcy | 1 065 645 | 1 276 |
| Włochy | 592 182 | 1 004 |
| Hiszpania | 445 978 | 913 |
| Polska | 252 431 | 690 |
| Holandia | 235 060 | 1 306 |
| Belgia | 172 180 | 1 453 |
| Austria | 136 431 | 1 487 |
| Szwecja | 133 267 | 1 261 |
| Rumunia | 81 757 | 429 |
| Luksemburg | 11 361 | 1 678 |
Źródło: Eurostat, Surgical procedures (hlth_co_proc3), ICD-9-CM 13.1–13.8, wszystkie rodzaje pacjentów [7]. Liczone są operacje, a nie osoby: jedna osoba może mieć operowane oboje oczu w osobnych zabiegach.
Za każdą z tych operacji stoi ktoś, kto przez pewien czas przed zabiegiem widział świat jak przez mgłę.
Co mówią sami badani
W europejskim ankietowym badaniu zdrowia (EHIS) z 2019 r. 16,0% mieszkańców UE w wieku 15 lat i starszych zadeklarowało „pewne trudności” z widzeniem, nawet w okularach lub soczewkach kontaktowych, a kolejne 2,1% – poważne trudności (łącznie 18,1%). Odsetek ten rósł z wiekiem: od 7,8% w grupie 15–24 lata, przez 19,2% w grupie 45–64 lata i 24,6% wśród osób w wieku 65+, do 28,5% wśród osób w wieku 75+ [8][9].
Jak nieostre widzenie utrudnia korzystanie ze stron
Rozmycie w pierwszej kolejności zaciera drobne szczegóły. Na ekranie uderza więc dokładnie w te elementy, które projektanci lubią robić małe:
- Maleńkie ikony bez podpisów. Mały symbol fotela, gwiazdki czy walizki bywa jedyną różnicą między dwoma rodzajami biletów.
- Małe, ciasno ułożone pola kliknięcia. Przy nieostrym widzeniu łatwo trafić w niewłaściwą opcję i trudno to potem zauważyć.
- Blady tekst pomocniczy. Jasnoszare ceny, opłaty i warunki znikają z pola widzenia jako pierwsze.
- Ledwie widoczne zaznaczenie. Cienka ramka czy delikatna zmiana koloru wybranej opcji łatwo umyka.
- Zbyt gęsty układ. Przy ciasnych odstępach sąsiednie podpisy zlewają się ze sobą.
- Podobnie wyglądające opcje. Jeśli różnią się jednym krótkim słowem lub liczbą, po rozmyciu wyglądają identycznie.
Nie zawsze kończy się to tym, że ktoś nie może przejść dalej. Często przechodzi – tylko z niewłaściwym wyborem. W procesie zamówienia oznacza to zły bilet, złą datę albo złą cenę.
Sprawdź sam: kup bilet przez rozmycie
W przykładzie Through the blur z Accessibility Simulator trzeba na fikcyjnej stronie z biletami wybrać bilet Standard za 49 € i przejść dalej.
Strona jest widoczna przez poglądowe rozmycie. W pierwotnym projekcie maleńkie symbole biletów, stłoczone opcje i blady tekst sprawiają, że wybór staje się zgadywaniem. Po kliknięciu „Show the fix” (pokaż poprawioną wersję) rozmycie pozostaje dokładnie takie samo, ale karty biletów są większe i czytelnie opisane, kontrast jest mocniejszy, odstępy większe, a wybrana opcja ma wyraźny znacznik „Selected” (wybrano). Twój wybór zostaje zachowany po przełączeniu wersji.
Rozmycie ma charakter poglądowy i nie odwzorowuje wzroku żadnej konkretnej osoby – każdy widzi inaczej. Przykład pokazuje jedno: wzrok użytkownika się nie zmienił. Zmienił się interfejs.
Jak projektować z myślą o osobach, które widzą nieostro
Poniższe zasady pomagają osobom z nieostrym widzeniem, ale też każdemu, kto korzysta z małego telefonu w pełnym słońcu. W nawiasach podajemy odpowiednie kryteria sukcesu WCAG 2.2 [10].
- Zadbaj o odpowiednio duże pola kliknięcia (2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA). Cel wskazywany kursorem lub palcem powinien mieć co najmniej 24 × 24 piksele CSS albo wystarczająco dużo wolnego miejsca wokół. W przypadku najważniejszych działań lepiej przyjąć co najmniej 44 × 44 piksele CSS, czyli próg poziomu AAA z kryterium 2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)).
- Opisuj ikony i opcje widocznym tekstem. Zamiast samego symbolu napisz „Bilet Standard, 49 €”. Tekst znosi rozmycie znacznie lepiej niż mały piktogram.
- Zaznaczenie musi być oczywiste (1.4.1 Użycie koloru, poziom A; 1.4.11 Kontrast elementów nietekstowych, poziom AA). Użyj znacznika wyboru, grubej ramki i słowa „Wybrano” – sama zmiana koloru czy cienki kontur nie wystarczą.
- Zapewnij mocny kontrast cen i drobnego druku (1.4.3 Kontrast (minimum), poziom AA). Dla zwykłego tekstu co najmniej 4,5:1. Sprawdź jasnoszare teksty pomocnicze w naszym narzędziu do sprawdzania kontrastu – często nie spełniają wymagań.
- Ustaw wygodny bazowy rozmiar czcionki i pozwól go powiększać (1.4.4 Zmiana rozmiaru tekstu, poziom AA). Stosuj jednostki względne, tak aby tekst można było powiększyć do 200% bez rozsypania się treści.
- Zostaw elementom miejsce (1.4.12 Odstępy w tekście, poziom AA). Większe odstępy między opcjami i wierszami sprawiają, że podpisy się nie zlewają.
- Fokus musi być dobrze widoczny (2.4.7 Widoczny fokus, poziom AA). Osoby, które widzą nieostro i poruszają się po stronie za pomocą klawiatury, potrzebują mocnego, wyraźnego wskaźnika fokusu.
- Potwierdzaj ważne wybory. Przed płatnością powtórz wybraną opcję tekstem („Bilet Standard, 1 × 49 €”), żeby użytkownik mógł wychwycić pomyłkę.
Szybkie skanowanie naszym narzędziem do sprawdzania dostępności wykryje wiele problemów z kontrastem i część problemów z wielkością pól kliknięcia. Ocena, czy ikony są zrozumiałe bez podpisów i czy zaznaczenie jest oczywiste, wymaga jednak człowieka, który przejdzie przez rzeczywisty proces. Jak te kryteria i poziomy łączą się w całość, wyjaśnia nasz kompletny przewodnik po zasadach, poziomach i standardach WCAG.
Europejski akt o dostępności a nieostre widzenie
Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) obejmuje produkty wprowadzane do obrotu i usługi świadczone konsumentom po 28 czerwca 2025 r., w tym handel elektroniczny, konsumenckie usługi bankowe, e-booki, łączność elektroniczną oraz elementy usług transportu pasażerskiego, takie jak sprzedaż biletów [11][12].
Kilka wymogów z załącznika I dotyczy tego tematu bezpośrednio:
- Informacje o usłudze trzeba przedstawiać „za pomocą czcionki o odpowiednim rozmiarze i kształcie, z uwzględnieniem przewidywalnych warunków użytkowania oraz z zastosowaniem wystarczającego kontrastu i regulowanych odstępów między literami, wierszami i akapitami” (załącznik I sekcja III lit. b ppkt (v)).
- Dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych trzeba zapewniać „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (załącznik I sekcja III lit. c).
- Jeżeli produkt wykorzystuje elementy wizualne, „musi zapewniać elastyczne rozwiązania dotyczące powiększania obrazu, zwiększania jasności i kontrastu” oraz „elastyczne sposoby poprawy wyrazistości wizji” (załącznik I sekcja I pkt 2 lit. c i f).
- Należy zapewnić „co najmniej jeden tryb obsługi, który umożliwia użytkownikom obsługę produktu przy ograniczonej zdolności widzenia” (załącznik I sekcja VII lit. b).
Treści internetowe w UE ocenia się zwykle na podstawie normy EN 301 549, która obejmuje WCAG 2.1 na poziomie AA [13]. Kryterium Target Size (Minimum) pojawiło się dopiero w WCAG 2.2, więc dziś wykracza poza to minimum, ale jest praktycznym i mierzalnym sposobem na ograniczenie pomyłek u osób, które widzą nieostro. Kryteria dotyczące kontrastu i zmiany rozmiaru tekstu są na poziomie AA w obu wersjach.
Najczęściej zadawane pytania
Jak często występuje krótkowzroczność w Europie?
Metaanaliza konsorcjum E3, obejmująca 15 europejskich badań populacyjnych, wykazała po standaryzacji względem wieku krótkowzroczność u 30,6% dorosłych w wieku 25–89 lat i u 47,2% osób w wieku 25–29 lat. Liczbę osób z krótkowzrocznością w Europie oszacowano na 227,2 mln [1].
Czy nieostre widzenie to niepełnosprawność?
Nieostre widzenie, które okulary w pełni korygują, zwykle nie jest uznawane za niepełnosprawność. Okulary nie zawsze są jednak pod ręką, wzrok się zmienia, a takich chorób jak zaćma okulary nie skorygują. W unijnym badaniu zdrowia z 2019 r. 18,1% osób w wieku 15+ zgłosiło pewne lub poważne trudności z widzeniem nawet w okularach lub soczewkach kontaktowych [9]. Dostępny projekt pomaga im wszystkim – niezależnie od tego, czy same uważają się za osoby z niepełnosprawnością.
Jaki jest minimalny rozmiar pola dotyku według WCAG 2.2?
Kryterium sukcesu 2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA, wymaga, aby cel wskazywany kursorem lub palcem miał co najmniej 24 × 24 piksele CSS. Przewidziano wyjątki, m.in. przy wystarczających odstępach, w przypadku linków w tekście oraz gdy dany sposób prezentacji jest niezbędny. Kryterium poziomu AAA 2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)) wymaga 44 × 44 pikseli CSS [10].
Dlaczego zaćma ma znaczenie przy projektowaniu stron?
Zaćma sprawia, że obraz jest zamglony, a wrażliwość na kontrast spada, więc blady tekst i cienkie linie trudno odczytać. To schorzenie jest tak powszechne, że operacja zaćmy jest najczęstszym zabiegiem odnotowywanym w szpitalach UE – w 2024 r. wykonano ich ponad 5 mln [7].
Jak sprawdzić, czy proces zamówienia w moim sklepie ma te problemy?
Przejdź przez cały proces na telefonie trzymanym na wyciągnięcie ręki albo – jeśli nosisz okulary – bez nich. Sprawdź, czy każda opcja ma podpis tekstowy, czy od razu widać, która jest wybrana, i czy ceny oraz drobny druk mają wystarczający kontrast. Pełną ocenę zapewni audyt dostępności, w którym sprawdzamy kontrast, etykiety, wielkość elementów sterujących i odstępy.
Co dalej
Kup bilet w przykładzie Through the blur, a potem porównaj go z procesem rezerwacji lub zamówienia na własnej stronie. Większe pola kliknięcia, widoczne podpisy i wyraźne zaznaczenie wybranej opcji to jedne z najtańszych usprawnień dostępności, jakie można wdrożyć.
Źródła
- Williams KM, Verhoeven VJM, Cumberland P, et al. „Prevalence of refractive error in Europe: the European Eye Epidemiology (E3) Consortium.” Eur J Epidemiol 2015;30(4):305–315. https://doi.org/10.1007/s10654-015-0010-0 (otwarty dostęp: https://europepmc.org/article/PMC/PMC4385146)
- Fricke TR, Tahhan N, Resnikoff S, et al. „Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling.” Ophthalmology 2018;125(10):1492–1499. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29753495/
- World Health Organization. „Blindness and vision impairment” fact sheet, 10 lutego 2026 r. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment
- IAPB Vision Atlas. „Western Europe: GBD Region snapshot” (model VLEG/GBD 2020), luty 2021 r. https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Western-Europe-Snapshot_24022021.pdf
- IAPB Vision Atlas. „Central Europe: GBD Region snapshot” (model VLEG/GBD 2020), luty 2021 r. https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Central-Europe-Snapshot_24022021.pdf
- WHO Regional Office for Europe. „Vision and hearing loss” fact sheet, 30 stycznia 2023 r. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/vision-and-hearing-loss
- Eurostat. Surgical procedures (hlth_co_proc3), operacje zaćmy, 2022–2024, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_co_proc3/default/table ; oraz „Surgical operations and procedures statistics”, Statistics Explained (dane pobrane w lutym 2026 r.), https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Surgical_operations_and_procedures_statistics
- Eurostat. European Health Interview Survey (EHIS wave 3) Methodological manual, wydanie poprawione z 2020 r., pytanie PL2. https://www.cso.ie/en/media/csoie/methods/irishhealthsurveyihs/EHIS_Wave_3_Methodological_Manual.pdf
- Eurostat. Functional limitations by sex, age and educational attainment level (hlth_ehis_pl1e), 2019, problem zdrowotny „Seeing”, osoby w wieku 15+. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_ehis_pl1e/default/table
- W3C. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 oraz Understanding SC 2.5.8 Target Size (Minimum). https://www.w3.org/TR/WCAG22/ i https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/target-size-minimum.html
- Dyrektywa (UE) 2019/882 (Europejski akt o dostępności), art. 2, art. 4 i załącznik I. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj/eng
- Komisja Europejska. „European Accessibility Act.” https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
- W3C Web Accessibility Initiative. „Web Accessibility Laws & Policies: European Union.” https://www.w3.org/WAI/policies/european-union/



