Kunnen klanten de knop “Doorgaan” niet bereiken met de Tab-toets, dan kunnen ze niets bij u kopen, hoe mooi de rest van de pagina er ook uitziet.
In het kort
Toetsenbordtoegankelijkheid betekent dat elke link, knop en elk formulierveld zonder muis te bereiken en te bedienen is, in een logische volgorde en met een zichtbare focusrand. Volgens Eurostat had in 2025 24,2% van de mensen van 16 jaar en ouder in de EU een beperking in dagelijkse activiteiten; volgens onze berekening zijn dat zo'n 92 miljoen mensen. Velen van hen, onder wie blinde schermlezergebruikers en mensen met een motorische beperking, zijn aangewezen op een toetsenbord of een apparaat dat zich als een toetsenbord gedraagt. WCAG 2.2 regelt dit in 2.1.1 Toetsenbord, 2.4.3 Focus volgorde, 2.4.7 Focus zichtbaar en 2.4.11 Focus niet bedekt (minimum).
Wie is aangewezen op het toetsenbord?
“Toetsenbordgebruikers” zijn geen homogene groep. Dezelfde toetsenbordbediening helpt mensen met heel verschillende behoeften:
- Blinde en slechtziende mensen die een schermlezer gebruiken. Een schermlezer bedient u met het toetsenbord. Wie blind is, kan een muisaanwijzer niet richten op iets wat niet te zien is, en gaat dus met Tab, de pijltoetsen en sneltoetsen door een pagina.
- Mensen met een motorische beperking. Bij een tremor, artrose, multiple sclerose, cerebrale parese, na een beroerte of met RSI kan nauwkeurig bewegen met de muis pijnlijk of onmogelijk zijn. Een toetsenbord vraagt alleen om drukken, niet om mikken.
- Gebruikers van schakelaars en andere invoermiddelen. Mensen die heel weinig kunnen bewegen, gebruiken soms een of twee schakelaars, een mondstokje, hoofdbesturing of oogbesturing. De meeste van die hulpmiddelen sturen toetsaanslagen of volgen dezelfde focusvolgorde als een toetsenbord.
- Gebruikers van spraakbesturing. Spraaksoftware gebruikt vaak dezelfde toegankelijke namen en focusbare elementen als toetsenbordnavigatie.
- Ervaren gebruikers en mensen met een tijdelijke beperking. Ontwikkelaars, mensen die veel gegevens invoeren en iedereen met een gebroken pols of een trackpad met een lege batterij gebruiken ook het toetsenbord.
Daarom is toetsenbordondersteuning de basis voor zoveel andere vormen van toegankelijkheid: wat niet met het toetsenbord werkt, werkt meestal ook niet met hulptechnologie.
Om hoeveel mensen in Europa gaat het?
Er bestaat geen officiële statistiek over het aantal Europeanen dat alleen het toetsenbord gebruikt. Eurostat en de nationale statistiekbureaus vragen niet hoe mensen een computer bedienen. Wat de cijfers wel laten zien, is hoeveel mensen een beperking hebben die vaak tot gebruik van een toetsenbord of schakelaar leidt.
Cijfers voor de hele EU (meest recent):
- 24,2% van de mensen van 16 jaar en ouder in de EU had in 2025 een beperking (een lichte of ernstige langdurige beperking in hun gewone activiteiten); 6,9% had een ernstige beperking. Bron: Eurostat, EU-SILC 2025, op basis van zelfrapportage.
- Omgerekend naar de EU-bevolking van 16 jaar en ouder op 1 januari 2025 (381,6 miljoen) gaat het om ruwweg 92 miljoen mensen met een beperking en 26 miljoen met een ernstige beperking. Dit is onze eigen berekening op basis van Eurostat-cijfers, geen officiële telling van Eurostat.
- 2,5% van de mensen van 16 jaar en ouder (volgens dezelfde berekening ongeveer 9,5 miljoen) had in 2025 ernstige moeite met zien, en 19,7% had matige of ernstige moeite. Bron: Eurostat, EU-SILC 2025.
- Voor de bredere Europese regio van de WHO schat de WHO dat ongeveer 90 miljoen mensen slechtziend of blind zijn.
- Met de leeftijd nemen de problemen toe: in 2025 had 65,3% van de 65-plussers in de EU matige of ernstige moeite met minstens één basisactiviteit (zien, horen, lopen, onthouden of concentreren, communiceren of zelfzorg), tegenover 28,2% van de mensen van 16 tot 64 jaar.
Cijfers per land, EU-SILC 2025 (mensen van 16 jaar en ouder, zelfrapportage):
| Land | Beperking (licht of ernstig) | Ernstige beperking | Ernstige moeite met zien |
|---|---|---|---|
| EU-27 | 24,2% | 6,9% | 2,5% |
| Duitsland | 28,9% | 8,7% | 3,3% |
| Frankrijk | 25,8% | 9,8% | 2,3% |
| Italië | 16,5% | 5,7% | 1,9% |
| Spanje | 20,2% | 4,2% | 3,2% |
| Polen | 23,7% | 6,6% | 2,7% |
| Nederland | 32,5% | 4,5% | 1,4% |
| België | 25,4% | 8,8% | 1,3% |
| Oostenrijk | 30,5% | 8,2% | 1,8% |
| Zweden | 22,3% | 4,9% | 2,0% |
| Denemarken | 29,1% | 5,0% | 3,5% |
| Finland | 35,0% | 7,9% | 3,0% |
| Ierland | 20,6% | 5,2% | 1,6% |
| Portugal | 23,8% | 4,8% | 3,3% |
Bronnen: Eurostat, datasets hlth_silc_12 (beperking) en ilc_hch19 (moeite met zien), 2025, geraadpleegd in november 2026. Het gaat om antwoorden in een enquête, dus verschillen tussen landen hangen deels samen met hoe mensen de vragen opvatten, en niet alleen met echte verschillen in gezondheid.
Deze cijfers vertellen u niet hoeveel van uw bezoekers een toetsenbord gebruiken. Ze laten wel zien dat de groepen die het vaakst op toetsenbordtoegang zijn aangewezen geen niche zijn: ze vormen een flink deel van elke Europese markt.
Hoe toetsenbordproblemen zich op echte websites voordoen
De meeste toetsenbordproblemen zijn niet bijzonder. Ze komen voort uit een handvol bekende patronen:
- De focusrand is weggehaald. Een regel als
outline: nonein de stylesheet laat de pagina strakker ogen, maar toetsenbordgebruikers moeten dan raden waar ze zijn. - De focusvolgorde springt alle kanten op. Een visuele opmaak die met CSS is omgegooid, positieve
tabindex-waarden of content die onderaan de pagina wordt ingevoegd, sturen de focus van de bovenkant van het formulier naar de footer en weer terug. - Eigen bedieningselementen krijgen geen focus. Een “knop” die is gebouwd uit een
divmet een klikfunctie, is voor de Tab-toets onzichtbaar. Hetzelfde geldt voor zelfgebouwde keuzelijsten, datumkiezers en fotocarrousels. - Toetsenbordvallen. De focus komt in een onderdeel terecht, zoals een ingesloten kaart, een chatvenster of een dialoogvenster, en kan er niet meer uit.
- Focus verstopt achter vaste elementen. Een vaste kopbalk, cookiebanner of chatknop bedekt het element dat de focus heeft.
- Geen manier om herhaalde inhoud over te slaan. Zonder een link om naar de inhoud te springen of goede landmarks moeten gebruikers op elke pagina opnieuw door dezelfde 40 menulinks tabben.
- Inhoud die alleen bij hover verschijnt. Menu's of tooltips die alleen opengaan als de muis erboven hangt, gaan met het toetsenbord nooit open.
Bij het afrekenen kan elk van deze problemen een aankoop tegenhouden. De bezoeker meldt geen fout, maar vertrekt.
Probeer het zelf
Ons gratis toetsenbordvoorbeeld in de Accessibility Simulator, “Find your way”, zet u op een fictieve afrekenpagina voor concerttickets, zonder muis en alleen met de Tab-toets. De opdracht: kies een ticket en een aantal, en tab daarna naar “Continue” (doorgaan).
In de ontoegankelijke versie is de focusrand slecht te zien en springt de route heen en weer: van “Continue” naar het type ticket en dan naar het aantal. U komt dus bij de knop voordat u uw keuzes hebt gemaakt. Kiest u “Show the fix” (toon de oplossing), dan volgen de bedieningselementen een logische volgorde (type ticket, aantal en dan “Continue”), met een duidelijke focusrand, en blijven uw keuzes bewaard. U kunt zo vaak tussen de twee versies wisselen als u wilt. Op een touchscreen loopt u met de knop “Next focus” (volgende focus) dezelfde route door.
Het voorbeeld laat één ontwerpdrempel zien. Het is geen weergave van iemands dagelijkse ervaring, en hoe mensen een toetsenbord of schermlezer gebruiken, verschilt sterk van persoon tot persoon.
Zo maakt u uw website toegankelijk voor toetsenbordgebruikers
Gebruik deze checklist als vertrekpunt. Tussen haakjes staan de succescriteria van WCAG 2.2 die er het vaakst bij betrokken zijn.
Maak alles bereikbaar en bedienbaar
- Gebruik standaard HTML-elementen:
<a href>voor links,<button>voor acties, en echte<input>-,<select>- en<textarea>-elementen in formulieren. Die krijgen vanzelf focus en reageren standaard op Enter en de spatiebalk. (2.1.1 Toetsenbord, niveau A) - Moet u toch een eigen onderdeel bouwen? Geef het dan
tabindex="0", een passende rol en volledige toetsenbordbediening, volgens de patronen in de WAI-ARIA Authoring Practices. - Zorg dat gebruikers elk onderdeel altijd met Tab of Escape kunnen verlaten, ook dialoogvensters en ingesloten content. (2.1.2 Geen toetsenbordval, niveau A)
- Gebruikt u sneltoetsen van één toets, laat gebruikers die dan uitschakelen of anders instellen. (2.1.4 Enkel teken sneltoetsen, niveau A)
Houd de volgorde logisch
- Houd de volgorde in de broncode gelijk aan de visuele volgorde, en vermijd positieve
tabindex-waarden. (2.4.3 Focus volgorde, niveau A) - Verplaats de focus naar een dialoogvenster als dat opengaat, en zet de focus bij het sluiten terug op de knop waarmee het werd geopend.
- Voeg een link “Naar de hoofdinhoud” toe en gebruik landmarks zoals
<header>,<nav>en<main>. (2.4.1 Blokken omzeilen, niveau A)
Maak de focus zichtbaar
- Haal de focusrand nooit weg zonder een duidelijk zichtbaar alternatief. Een volle rand met goed contrast en een kleine tussenruimte, ingesteld met
:focus-visible, werkt op elke achtergrond. (2.4.7 Focus zichtbaar, niveau AA) - Controleer of vaste kopbalken, cookiebanners en chatwidgets het element met de focus nooit volledig bedekken; gebruik waar nodig
scroll-padding. (2.4.11 Focus niet bedekt (minimum), niveau AA) - Wilt u verder gaan, kies dan een grote focusindicator met veel contrast. (2.4.13 Focusweergave, niveau AAA)
- Zorg dat er niets onverwachts gebeurt, zoals een formulier dat wordt verzonden of een nieuwe pagina die opengaat, alleen omdat een element de focus krijgt. (3.2.1 Bij focus, niveau A)
Test het
- Leg de muis weg en doorloop uw drie belangrijkste klantroutes (bijvoorbeeld zoeken, in de winkelwagen leggen en afrekenen) met Tab, Shift+Tab, Enter, de spatiebalk, de pijltoetsen en Escape.
- Doorloop daarna een route met een schermlezer zoals NVDA of VoiceOver.
Geautomatiseerde tools vinden een deel van deze problemen, zoals ontbrekende namen of positieve tabindex-waarden, maar voor de focusvolgorde en de zichtbaarheid van de focus is een mens nodig. Een gratis scan met de toegankelijkheidschecker van EaseAccess24 is een snelle eerste stap. Een handmatige toegankelijkheidsaudit dekt de toetsenbordroutes die geautomatiseerde tools missen. Zijn de succescriteria en conformiteitsniveaus nieuw voor u? In WCAG uitgelegd: principes, niveaus en normen leest u hoe ze samenhangen.
Wat de European Accessibility Act betekent voor toetsenbordtoegang
De European Accessibility Act (Richtlijn (EU) 2019/882) geldt voor producten die na 28 juni 2025 in de handel worden gebracht en voor diensten die vanaf dan aan consumenten worden verleend. Onder de diensten vallen e-commerce, bankdiensten voor consumenten, e-books, diensten die toegang geven tot audiovisuele mediadiensten (in de richtlijn: “tot audiovisuele mediadiensten toegang verschaffende diensten”), elektronische communicatie en onderdelen van personenvervoer door de lucht, per bus, per spoor en over water, zoals websites en mobiele apps.
De Tab-toets wordt in de richtlijn niet genoemd, maar de eisen wijzen rechtstreeks naar toetsenbordtoegang:
- Dienstverleners moeten websites en mobiele apps toegankelijk maken “op een consistente en geschikte manier, door ze waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust te maken” (bijlage I, afdeling III, onder c)).
- Voor gebruik zonder zicht bepalen de functioneleprestatie-eisen: “bij producten of diensten met visuele bedieningswijzen is minstens één bedieningswijze beschikbaar die geen zicht vereist” (bijlage I, afdeling VII, onder a)). Voor websites is dat meestal een schermlezer die met het toetsenbord wordt bediend.
- Voor gebruik met beperkte motoriek of kracht geldt: “bij producten of diensten die manuele handelingen vereisen, is minstens één bedieningswijze beschikbaar waarmee gebruikers het product kunnen gebruiken door middel van alternatieve handelingen die geen fijne motoriek en manuele vaardigheden of gelijktijdige bediening van meer dan één besturingselement vereisen” (bijlage I, afdeling VII, onder g)).
Micro-ondernemingen die diensten verlenen (minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van ten hoogste € 2 miljoen), zijn vrijgesteld van de toegankelijkheidseisen voor diensten. De nationale wetten waarmee de richtlijn is omgezet, regelen de handhaving en de sancties, en die verschillen per land. In de praktijk is WCAG 2.2 niveau AA de meest gebruikte maatstaf om aan te tonen dat een website bedienbaar is, en de toetsenbordcriteria hierboven zijn een van de eerste dingen die testers controleren.
Veelgestelde vragen
Wat is toetsenbordtoegankelijkheid?
Toetsenbordtoegankelijkheid betekent dat alles wat u op een pagina met de muis kunt doen, ook met alleen het toetsenbord kan, in een voorspelbare volgorde en met een zichtbare aanwijzing waar de toetsenbordfocus staat.
Wie gebruikt een website zonder muis?
Blinde en slechtziende mensen die een schermlezer gebruiken, mensen met een motorische beperking zoals een tremor of artrose, gebruikers van schakelaars en oogbesturing, gebruikers van spraakbesturing en veel ervaren gebruikers. Ook schakelen veel mensen na een blessure tijdelijk over op het toetsenbord.
Welke WCAG 2.2-criteria gaan over toetsenbordtoegang?
De belangrijkste zijn 2.1.1 Toetsenbord (A), 2.1.2 Geen toetsenbordval (A), 2.4.3 Focus volgorde (A), 2.4.7 Focus zichtbaar (AA) en, nieuw in WCAG 2.2, 2.4.11 Focus niet bedekt (minimum) (AA). 2.4.1 Blokken omzeilen (A) en 2.1.4 Enkel teken sneltoetsen (A) hangen er nauw mee samen.
Mag ik de focusrand weghalen als ik die lelijk vind?
Alleen als u er een focusstijl voor in de plaats zet die minstens zo goed zichtbaar is. Wie de rand zonder vervanging weghaalt, voldoet niet aan 2.4.7 Focus zichtbaar. Met :focus-visible toont u een duidelijke rand voor toetsenbordgebruikers, zonder dat er iets verandert aan hoe muisklikken eruitzien.
Hoe test ik snel de toegankelijkheid voor toetsenbordgebruikers?
Leg de muis weg en probeer uw belangrijkste klantroute af te ronden met Tab, Shift+Tab, Enter, de spatiebalk, de pijltoetsen en Escape. Noteer elk punt waarop u niet ziet waar u bent, een bedieningselement niet kunt bereiken of vastloopt.
Controleer uw afrekenproces
Weet u niet zeker hoe uw eigen site scoort? Begin met de gratis toegankelijkheidschecker van EaseAccess24 en probeer daarna met uw team het toetsenbordvoorbeeld in de simulator om te ervaren waarom de focusvolgorde zo belangrijk is.
Bronnen
- Eurostat, Level of disability (activity limitation) by sex, age and income quintile (hlth_silc_12), EU-SILC 2025, mensen van 16+: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_silc_12/default/table
- Eurostat, Persons reporting basic activity difficulty by sex, age, level of difficulty, type of basic action and risk of poverty threshold (ilc_hch19), EU-SILC 2025, mensen van 16+: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_hch19/default/table
- Eurostat, Population on 1 January by age and sex (demo_pjan), 2025: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
- WHO Regional Office for Europe, factsheet Vision and hearing loss (30 januari 2023): https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/vision-and-hearing-loss
- W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2: https://www.w3.org/TR/WCAG22/
- W3C, Understanding Success Criterion 2.4.3: Focus Order: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/focus-order.html
- Richtlijn (EU) 2019/882 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten (European Accessibility Act): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- Europese Commissie, European Accessibility Act: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
- EaseAccess24 Accessibility Simulator, Find your way (toetsenbordtoegang): https://simulator.easeaccess24.com/simulate/keyboard/



