Handhaving van de EAA in Ierland: aansprakelijke bestuurders en strafrechtelijke sancties
Ierland legt bedrijven niet alleen boetes op als ze tekortschieten in toegankelijkheid. Wie de regels niet naleeft, pleegt er een strafbaar feit, met tot 18 maanden gevangenisstraf en persoonlijke aansprakelijkheid voor bestuurders. Hieronder leest u wat de wet precies zegt.
In het kort
In Ierland is een overtreding van de EAA een strafbaar feit, niet alleen een bestuursrechtelijke kwestie. Bij een veroordeling na een formele tenlastelegging (conviction on indictment, de zwaardere strafprocedure) staat er een boete van maximaal € 60.000, maximaal 18 maanden gevangenisstraf, of beide op (S.I. 636/2023, Reg. 32). Bestuurders, managers en andere functionarissen kunnen persoonlijk worden vervolgd als de overtreding met hun instemming of medeweten of door hun nalatigheid is gepleegd. De regeling bevat uitdrukkelijk een verweer van gepaste zorgvuldigheid voor bedrijven die een serieus nalevingsproces kunnen aantonen. Er zijn nog geen vervolgingen bekend.
Waarom Ierland anders is
De meeste EU-landen behandelen een overtreding van de toegankelijkheidsregels als bestuursrechtelijke zaak: een toezichthouder doet onderzoek, beveelt herstel en kan een boete opleggen. Ierland gaat verder. Op grond van S.I. No. 636/2023, de regeling die de EAA op 28 juni 2025 in het Ierse recht invoerde, is het niet voldoen aan de eisen een strafbaar feit. Daardoor verandert het risico op drie manieren die een bedrag in euro niet laat zien:
- Er kan gevangenisstraf volgen, tot 18 maanden.
- Niet alleen het bedrijf, maar ook personen kunnen worden vervolgd: bestuurders, managers, de bedrijfssecretaris (company secretary).
- Een veroordeling levert een strafblad op, met alle gevolgen voor de reputatie en voor deelname aan aanbestedingen.
De boete van € 60.000 die de krantenkoppen haalt, is bijna nog het minste.
| Summiere procedure (summary conviction, District Court) | Formele tenlastelegging (conviction on indictment, hogere rechter) | |
|---|---|---|
| Maximumboete | Boete van klasse A (tot € 5.000) | € 60.000 |
| Maximale gevangenisstraf | 6 maanden | 18 maanden |
| Beide? | Ja, boete en gevangenisstraf kunnen samen worden opgelegd | Ja, boete en gevangenisstraf kunnen samen worden opgelegd |
| Wettelijke basis | S.I. 636/2023, Reg. 32(6)(a) | S.I. 636/2023, Reg. 32(6)(b) |
Wat er precies in de wet staat
De straffen staan in Regulation 32(6):
“A person who commits an offence under these Regulations shall be liable – (a) on summary conviction to a class A fine or to imprisonment for a term not exceeding 6 months or to both, or (b) on conviction on indictment to a fine not exceeding €60,000 or to imprisonment for a term not exceeding 18 months or to both.”
— S.I. No. 636/2023, Reg. 32(6) (Irish Statute Book)
(Onze vertaling: “Wie een strafbaar feit uit deze regeling pleegt, is strafbaar – (a) bij veroordeling in een summiere procedure met een boete van klasse A of met een gevangenisstraf van ten hoogste 6 maanden of met beide, of (b) bij veroordeling na formele tenlastelegging met een boete van ten hoogste € 60.000 of met een gevangenisstraf van ten hoogste 18 maanden of met beide.”)
(Een boete van klasse A is het maximum in de summiere procedure: ten hoogste € 5.000 volgens de Fines Act 2010.)
De bepaling over persoonlijke aansprakelijkheid, Regulation 33(1), moeten bestuurders zeker lezen:
“Where an offence under these Regulations is committed by a body corporate and is proven to have been so committed with the consent, connivance or approval of, or to be attributable to any wilful neglect on the part of, any person, being a director, manager, secretary or other officer of the body corporate […], that person, as well as the body corporate, commits an offence […]”
— S.I. No. 636/2023, Reg. 33(1)
(Onze vertaling: “Wanneer een strafbaar feit uit deze regeling door een rechtspersoon is gepleegd en bewezen is dat het is gepleegd met instemming, medeweten of goedkeuring van, of te wijten is aan opzettelijke nalatigheid van, een persoon die bestuurder, manager, secretaris of andere functionaris van de rechtspersoon is […], pleegt die persoon, net als de rechtspersoon, een strafbaar feit […]”)
Kort gezegd: pleegt het bedrijf een strafbaar feit en heeft een bestuurder dat laten gebeuren, dan kan ook die bestuurder worden vervolgd en gestraft alsof de bestuurder het feit zelf had begaan.
De straf groeit mee met de schade
Ierland kent geen vaste straf. Volgens Regulation 32(7) houdt de rechter bij het bepalen van de straf rekening met drie dingen: hoe ernstig de overtreding is, het aantal producten of diensten waarop die betrekking heeft en het aantal mensen dat erdoor wordt getroffen. In de praktijk betekent dat: hoe groter uw bereik, hoe zwaarder de straf binnen die grenzen waarschijnlijk uitvalt. Een groot consumentenplatform loopt dus een heel ander risico dan een kleine winkel.
Het verweer van gepaste zorgvuldigheid: uw juridische schild
Belangrijk is dat de regeling bedrijven een echt, wettelijk verweer biedt. Volgens Regulation 34 is het een verweer als u kunt aantonen dat u “exercised due diligence and took all reasonable precautions to avoid the commission of the offence”: dat u met gepaste zorgvuldigheid hebt gehandeld en alle redelijke voorzorgsmaatregelen hebt genomen om het strafbare feit te voorkomen. Voor een bedrijf dat zijn zaken op orde heeft, is dit de belangrijkste zin in de Ierse regeling. Een vastgelegd en gedateerd toegankelijkheidsproces is dan niet alleen goede praktijk, maar een wettelijk verweer tegen strafrechtelijke aansprakelijkheid. Het is het verschil tussen “we hebben ons best gedaan” en “we kunnen bewijzen dat we ons best hebben gedaan”.
Wie handhaaft
Ierland verdeelt de handhaving over zes sectortoezichthouders. Ongebruikelijk is dat elk van hen binnen het eigen domein zelf strafzaken in de summiere procedure kan aanbrengen (Regulation 35):
| Toezichthouder | Domein |
|---|---|
| CCPC (Competition and Consumer Protection Commission, de Ierse mededingings- en consumentenautoriteit) | Producten, e-books, software, e-commerce |
| ComReg (Commission for Communications Regulation, de telecomtoezichthouder) | Elektronische communicatiediensten |
| Coimisiún na Meán (de mediatoezichthouder) | Toegang tot audiovisuele media |
| Central Bank of Ireland (de Ierse centrale bank) | Bankdiensten voor consumenten (ook kredietcoöperaties) |
| National Transport Authority (de vervoersautoriteit) | Vervoer per bus, trein en over water |
| Irish Aviation Authority (de luchtvaartautoriteit) | Luchtvervoer van passagiers |
(De National Disability Authority, het nationale kenniscentrum voor handicap, adviseert de toezichthouders, maar handhaaft zelf niet.) De aangewezen toezichtambtenaren (authorised officers) hebben op grond van Regulation 31 stevige bevoegdheden: ze mogen bedrijfsruimten betreden en doorzoeken, kunnen bij de rechter een machtiging aanvragen en die zo nodig met redelijk geweld uitvoeren. Wie hen hindert, pleegt zelf een strafbaar feit.
Daarnaast loopt er een civielrechtelijke route. Toezichthouders kunnen bevelen tot naleving en verboden opleggen. Opvallend genoeg kunnen ook consumenten zelf naar de Circuit Court stappen (de Ierse rechtbank op het middelste niveau) voor een rechterlijk bevel dat naleving afdwingt (Regulation 30). Met instemming van de consument kan een organisatie met een gerechtvaardigd belang namens die consument optreden of de zaak ondersteunen (Regulation 30(10)). Ierse juristen vergelijken dit met de rechtszaken in het algemeen belang die onder de AVG op gang kwamen.
Is er al gehandhaafd?
Nog niet. Op dit moment zijn er geen strafzaken of zaken bij de Circuit Court op grond van S.I. 636/2023 bekend. Het kader is wel volledig van kracht, de zes toezichthouders zijn operationeel en de regels voor het bepalen van de straf zijn gedetailleerd en klaar voor gebruik. Dat er nog geen eerste zaak is, is een kwestie van tijd. Het is geen teken van een wet die alleen op papier bestaat.
Wat dit betekent voor uw bedrijf
Biedt u in Ierland een product of dienst aan consumenten aan? Behandel dit dan als een kwestie van strafrechtelijke naleving en niet als “misschien krijgen we een boete”, want het risico raakt uw bestuurders persoonlijk. Daaruit volgen twee dingen. Zorg ten eerste dat u aan EN 301 549 / WCAG 2.1 niveau AA voldoet, met echte, geteste toegankelijkheid. En ten tweede, specifiek voor Ierland: leg alles vast en bewaar het, want het verweer van gepaste zorgvuldigheid werkt alleen als u gedateerd bewijs kunt overleggen van de maatregelen die u hebt genomen. (Een nuttig filter: zuivere B2B-diensten vallen doorgaans buiten de regeling, die zich richt op producten en diensten voor consumenten.)
Veelgestelde vragen
Kunt u in Ierland de gevangenis in voor een overtreding van de EAA?
Ja. Bij een veroordeling na een formele tenlastelegging kan de straf bestaan uit maximaal 18 maanden gevangenisstraf, een boete tot € 60.000, of beide.
Kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld?
Ja. Op grond van Regulation 33 kan een bestuurder, manager of andere functionaris persoonlijk worden vervolgd als het strafbare feit met diens instemming of medeweten of door diens opzettelijke nalatigheid is gepleegd.
Is er een verweer mogelijk?
Ja, een wettelijk verweer van gepaste zorgvuldigheid (Regulation 34). Kunt u aantonen dat u alle redelijke voorzorgsmaatregelen hebt genomen en met gepaste zorgvuldigheid hebt gehandeld, dan is dat een verweer. Een vastgelegd nalevingsproces maakt dat verweer sterk.
Wie vervolgt?
De sectortoezichthouder die bevoegd is voor het betreffende product of de betreffende dienst. Elk van de zes vervolgt binnen het eigen domein.
Lees ook
- ← Terug naar EAA-boetes per land: de volledige vergelijking van alle 27 lidstaten
- EAA-boetes in Duitsland: bestuurlijke boetes plus sommatiebrieven van concurrenten
- Hoe we alle 27 nationale wetten hebben gecontroleerd: onze werkwijze en bronnen



