Maleńkie przyciski i suwaki „przesuń, aby potwierdzić” wyglądają zgrabnie w projekcie graficznym. Dla klienta, któremu drży ręka, czynność na dwa dotknięcia może jednak zamienić się w prawdziwą udrękę.
W skrócie
Dostępność dla osób z niepełnosprawnością ruchową oznacza, że ze strony lub aplikacji da się korzystać także bez małych, precyzyjnych albo długotrwałych ruchów. Drżenie samoistne, choroba Parkinsona, artroza i stwardnienie rozsiane to w Europie częste schorzenia: według metaanalizy drżenie samoistne występuje u 1,88% badanych w badaniach europejskich, a artrozę zgłosiło 16,3% mieszkańców UE w wieku od 15 lat (Eurostat, 2019). Najważniejsze zmiany według WCAG 2.2 to większe cele (2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum): 24 na 24 piksele CSS), możliwość zastąpienia przeciągania jednym wskazaniem (2.5.7 Dragging Movements (ruchy przeciągania)) oraz pełna obsługa z klawiatury (2.1.1 Klawiatura).
Kogo dotyczą bariery ruchowe?
Niepełnosprawność ruchowa ma wiele postaci. Może być trwała, postępująca, zmienna albo przejściowa, a jej nasilenie bywa różne w kolejnych dniach. Z małymi lub wymagającymi precyzji elementami sterującymi najczęściej mają problem:
- Osoby z drżeniem, m.in. z drżeniem samoistnym i chorobą Parkinsona, którym ręce mimowolnie drżą przy sięganiu po coś lub przy próbie utrzymania ich w bezruchu.
- Osoby z artrozą lub zapaleniem stawów, których stawy bywają sztywne lub bolesne, co utrudnia precyzyjne ruchy palców i dłuższe przytrzymanie przycisku.
- Osoby ze stwardnieniem rozsianym, po udarze, z mózgowym porażeniem dziecięcym lub dystrofią mięśniową, u których mogą występować osłabienie, spastyczność, zmęczenie lub zaburzenia koordynacji.
- Osoby z urazami przeciążeniowymi albo z przejściowym urazem, np. złamanym nadgarstkiem.
- Osoby starsze, u których częściej spada sprawność i siła dłoni.
- Każdy w sytuacji chwilowego ograniczenia: z telefonem w jednej ręce w jadącym tramwaju, w rękawiczkach albo z dzieckiem na ręku.
Wiele z tych osób korzysta z myszy lub ekranu dotykowego w zwykły sposób, tylko mniej precyzyjnie. Inne posługują się klawiaturą, trackballem, przełącznikami, urządzeniami śledzącymi ruch głowy lub wzroku albo sterowaniem głosowym.
Ile osób w Europie ma niepełnosprawność ruchową?
Nie istnieją jedne oficjalne dane o liczbie osób w Europie z ograniczoną sprawnością dłoni lub kończyn górnych. Badania unijne pytają o chodzenie i samoobsługę, ale nie o posługiwanie się dłońmi i palcami. Dlatego poniżej zestawiamy dane z badań Eurostatu z recenzowanymi szacunkami dla poszczególnych schorzeń. Przy każdej liczbie podajemy populację, rok i metodę.
Szacunki dla poszczególnych schorzeń:
- Drżenie samoistne: metaanaliza z 2021 r. obejmująca 42 badania populacyjne z 23 krajów oszacowała łączną częstość występowania we wszystkich grupach wiekowych na 1,33%. W pięciu badaniach europejskich, które podawały średni wiek, szacowana częstość wyniosła 1,88% (przy średnim wieku badanych ok. 57 lat). Wśród osób w wieku 65 lat i starszych łączna częstość wyniosła 5,79% (Louis i McCreary, 2021). Inna metaanaliza z 2021 r., oparta na innej metodologii, podała niższy wynik globalny – 0,32% (Song i in.). Pokazuje to, jak bardzo szacunki zależą od przyjętej definicji przypadku.
- Choroba Parkinsona: według WHO globalne szacunki z 2019 r. wskazywały na ponad 8,5 mln osób z chorobą Parkinsona na świecie. Badanie EUROPARKINSON, czyli wspólna analiza pięciu badań populacyjnych z Francji, Włoch, Holandii i Hiszpanii z udziałem 14 636 osób w wieku 65 lat i starszych, wykazało standaryzowaną względem wieku częstość 1,6 na 100 osób w tej grupie wiekowej. Badania te pochodzą z lat 90., więc wraz ze starzeniem się społeczeństw obecne wartości są zapewne wyższe. Nie znaleźliśmy aktualnych, zweryfikowanych danych dla całej Europy.
- Stwardnienie rozsiane: według Atlas of MS 2026 na świecie żyje ze stwardnieniem rozsianym 3,1 mln osób (38 na 100 000), a najwyższa chorobowość występuje w Europie i obu Amerykach. Międzynarodowa Federacja Stwardnienia Rozsianego (MS International Federation) podała w 2020 r., na podstawie wstępnych danych European MS Platform, że w Europie żyje obecnie ze stwardnieniem rozsianym ponad milion osób.
- Zapalenie stawów i inne choroby reumatyczne oraz układu mięśniowo-szkieletowego: w europejskim ankietowym badaniu zdrowia (European Health Interview Survey) z 2019 r. artrozę (chorobę zwyrodnieniową stawów) zgłosiło 16,3% mieszkańców UE w wieku od 15 lat. EULAR, Europejski Związek Stowarzyszeń Reumatologicznych, podaje, że mniej więcej co czwarta osoba w UE w którymś momencie życia choruje na chorobę reumatyczną lub chorobę układu mięśniowo-szkieletowego (RMD).
Szersze dane UE o poruszaniu się i samoobsłudze (EU-SILC 2025, osoby w wieku od 16 lat, dane deklaratywne):
- 18,2% zgłosiło umiarkowane lub duże trudności z chodzeniem, a 5,7% – duże trudności. W przeliczeniu na liczbę mieszkańców UE w wieku od 16 lat według stanu na 1 stycznia 2025 r. (381,6 mln) to odpowiednio ok. 69 mln i 22 mln osób (obliczenia własne).
- 6,5% zgłosiło umiarkowane lub duże trudności z samoobsługą.
- Wśród osób w wieku 75 lat i starszych trudności z chodzeniem zgłosiło 57,7%, a z samoobsługą 26,0%.
Trudności z chodzeniem to nie to samo co trudności z obsługą myszy czy ekranu dotykowego. Podajemy je, bo to najlepsza dostępna miara ograniczeń fizycznych dla całej UE, porównywalna między krajami, a wiele schorzeń wpływa na jedno i drugie.
Dane według krajów:
| Kraj | Trudności z chodzeniem, umiarkowane lub duże (2025) | Duże trudności z chodzeniem (2025) | Zgłoszona artroza (2019) |
|---|---|---|---|
| UE-27 | 18,2% | 5,7% | 16,3% |
| Niemcy | 21,9% | 7,3% | 16,5% |
| Francja | 14,4% | 5,3% | 23,4% |
| Włochy | 14,2% | 4,8% | 18,5% |
| Hiszpania | 20,9% | 6,6% | 15,1% |
| Polska | 18,6% | 5,2% | 15,5% |
| Holandia | 16,0% | 4,8% | 16,1% |
| Belgia | 16,8% | 6,1% | 18,4% |
| Austria | 17,3% | 5,2% | 14,2% |
| Szwecja | 17,9% | 4,2% | 15,3% |
| Dania | 19,7% | 4,9% | 17,9% |
| Finlandia | 21,8% | 6,2% | 22,9% |
| Portugalia | 14,2% | 6,0% | 23,8% |
Źródła: trudności z chodzeniem – Eurostat ilc_hch19 (EU-SILC 2025, wiek 16+); artroza – Eurostat hlth_ehis_cd1e (European Health Interview Survey 2019, wiek 15+). Wszystkie dane są deklaratywne; różnice między krajami częściowo wynikają z brzmienia pytań i sposobu ich rozumienia.
Jak bariery ruchowe wyglądają na stronach i w aplikacjach
- Małe, ściśnięte cele. Przyciski zmiany liczby sztuk, ikony zamykania, pola wyboru i linki stronicowania szerokie na kilka pikseli i ustawione tuż obok siebie. Przy lekkim drżeniu łatwo trafić w niewłaściwy.
- Interakcje wymagające przeciągania. Suwaki „przesuń, aby potwierdzić”, suwaki zakresu cen, przesyłanie plików lub zmiana kolejności metodą „przeciągnij i upuść” oraz karuzele reagujące wyłącznie na przesunięcie palcem.
- Złożone gesty. Szczypanie, gesty kilkoma palcami albo gesty po określonej ścieżce bez prostej alternatywy.
- Akcje uruchamiane w chwili dotknięcia. Jeśli akcja wykonuje się, gdy tylko palec dotknie ekranu, nie da się zsunąć palca i wycofać omyłkowego dotknięcia.
- Presja czasu. Krótkie limity czasu, automatycznie przewijane karuzele i szybko zamykające się menu utrudniają życie osobom, które poruszają się wolniej i ostrożniej.
- Menu otwierane po najechaniu kursorem. Menu, które znika, gdy tylko kursor lekko z niego zjedzie.
- Elementy, których nie da się obsłużyć z klawiatury – to wyklucza osoby korzystające z klawiatury i przełączników.
Wypróbuj w symulatorze
W naszym bezpłatnym przykładzie z Accessibility Simulator „Within reach” („W zasięgu ręki”) rezerwujesz bilety na fikcyjny koncert. Zadanie: wybierz 2 bilety i potwierdź zakup.
W wersji niedostępnej przyciski minus i plus są malutkie i oddalone od siebie zaledwie o 2 piksele, a rezerwację trzeba potwierdzić przeciągnięciem suwaka, bez możliwości użycia klawiatury czy jednego dotknięcia. Symulowane drżenie przesuwa każde dotknięcie o kilka pikseli od celu. Po wybraniu „Show the fix” (pokaż rozwiązanie) drżenie pozostaje dokładnie takie samo, ale przyciski są duże i dobrze rozsunięte, a zamiast suwaka pojawia się zwykły przycisk „Confirm” (potwierdź). Wybrana liczba biletów zostaje zachowana i możesz przełączać się między wersjami, żeby je porównać.
Drżenie to tylko ilustracja, a nie model medyczny. Niepełnosprawność ruchowa ma bardzo różne postacie, a ten przykład pokazuje jedną barierę projektową.
Jak poprawić dostępność strony dla osób z niepełnosprawnością ruchową
W nawiasach podajemy kryteria sukcesu WCAG 2.2, których to najczęściej dotyczy. Nazwy kryteriów cytujemy za autoryzowanym polskim tłumaczeniem WCAG 2.1, a kryteria dodane dopiero w WCAG 2.2 – w brzmieniu angielskim z polskim objaśnieniem.
Zadbaj o odpowiednią wielkość celów
- Cele wskazywane kursorem lub palcem powinny mieć co najmniej 24 na 24 piksele CSS. Mniejsze cele muszą mieć wokół siebie tyle miejsca, by okrąg o średnicy 24 pikseli wyśrodkowany na każdym z nich nie nachodził na inny cel. (2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA)
- W przypadku głównych akcji i wszystkiego, co wyświetla się na urządzeniach mobilnych, staraj się o 44 na 44 piksele CSS. (2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)), poziom AAA)
- Niech klikalny będzie cały wiersz, kafelek lub etykieta, a nie tylko mała ikona. Powiąż każde pole wyboru i przycisk opcji z etykietą, aby etykieta też była częścią celu.
Unikaj samego przeciągania i złożonych gestów
- Każdą akcję przeciągania udostępnij także jednym wskazaniem: przyciski plus i minus zamiast samego suwaka, przyciski „Przenieś wyżej/Przenieś niżej” przy zmianie kolejności, zwykły przycisk zamiast „przesuń, aby potwierdzić”. (2.5.7 Dragging Movements (ruchy przeciągania), poziom AA)
- Każdy gest wielopunktowy lub wykonywany po ścieżce (szczypanie, wzory przesunięć) powinien dać się zastąpić jednym dotknięciem lub kliknięciem. (2.5.1 Gesty dotykowe, poziom A)
- Uruchamiaj akcje w chwili puszczenia (zdarzenie „up”), a nie dotknięcia, aby dało się zsunąć palec z przypadkowo naciśniętego przycisku. (2.5.2 Rezygnacja ze wskazania, poziom A)
- Jeśli potrząśnięcie lub przechylenie urządzenia coś uruchamia, dodaj przycisk o tej samej funkcji i możliwość wyłączenia sterowania ruchem. (2.5.4 Aktywowanie ruchem, poziom A)
Obsłuż inne sposoby sterowania i daj ludziom czas
- Zadbaj, by każdy element działał z klawiatury – dzięki temu działa też z przełącznikami i wieloma narzędziami do sterowania głosem lub ruchem głowy. (2.1.1 Klawiatura, poziom A)
- Unikaj krótkich limitów czasu albo pozwól je wyłączyć, dostosować lub wydłużyć. (2.2.1 Dostosowanie czasu, poziom A)
- Przy zakupach i innych ważnych formularzach pozwól sprawdzić, potwierdzić lub cofnąć działanie, zanim stanie się ostateczne. (3.3.4 Zapobieganie błędom (prawnym, finansowym, w danych), poziom AA)
Przetestuj
- Przejdź najważniejsze ścieżki na prawdziwym telefonie, używając tylko słabszej ręki albo kłykcia, a potem samej klawiatury.
Narzędzia automatyczne zmierzą część celów, ale nie ocenią, czy przeciąganie ma prawdziwą alternatywę. Dobrym początkiem jest bezpłatne skanowanie narzędziem do sprawdzania dostępności EaseAccess24, a audyt dostępności sprawdza gesty i cele na prawdziwych urządzeniach. Jeśli chcesz zobaczyć, jak te kryteria wpisują się w całe WCAG, przeczytaj nasz kompletny przewodnik po zasadach, poziomach i standardach WCAG.
Co Europejski akt o dostępności oznacza dla osób z niepełnosprawnością ruchową
Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) dotyczy produktów wprowadzanych do obrotu i usług świadczonych konsumentom po 28 czerwca 2025 r. Obejmuje m.in. handel elektroniczny, konsumenckie usługi bankowe, e-booki, łączność elektroniczną, usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych oraz część usług lotniczego, autobusowego, kolejowego i wodnego transportu pasażerskiego.
Kilka wymogów z załącznika I wprost dotyczy sprawności ruchowej:
- Użytkowanie w przypadku ograniczonej sprawności manualnej lub siły fizycznej (kryteria funkcjonalne, sekcja VII lit. g): „Jeżeli produkt lub usługa wymagają obsługi manualnej, należy zapewnić co najmniej jeden tryb obsługi, który umożliwia użytkownikom korzystanie z tego produktu za pomocą alternatywnych trybów obsługi niewymagających czynności z zakresu motoryki małej, sprawności manualnej ani siły fizycznej w rękach ani też jednoczesnego manipulowania więcej niż jednym przełącznikiem”.
- Produkty wymagające ręcznej obsługi i sterowania (sekcja I pkt 2 lit. h): produkt taki „musi umożliwiać sterowanie sekwencyjne i alternatywne rozwiązania z zakresu motoryki małej; należy unikać konieczności jednoczesnego manipulowania więcej niż jednym przełącznikiem (…)”.
- Strony internetowe i aplikacje usług objętych dyrektywą muszą być dostępne „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (sekcja III lit. c).
Suwak „przesuń, aby potwierdzić” bez alternatywy albo proces zamówienia oparty na maleńkich, stłoczonych przyciskach trudno pogodzić z tymi wymogami. Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi (zatrudniające mniej niż 10 osób, z rocznym obrotem lub sumą bilansową nieprzekraczającą 2 mln EUR) są zwolnione z wymogów dotyczących usług, a zasady egzekwowania określa prawo krajowe każdego państwa. W praktyce większość zespołów przyjmuje za punkt odniesienia WCAG 2.2 na poziomie AA, które obejmuje kryteria 2.5.7 i 2.5.8.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest minimalny rozmiar celu w WCAG 2.2?
Kryterium sukcesu 2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA, wymaga celów o wymiarach co najmniej 24 na 24 piksele CSS, chyba że wokół mniejszych celów jest dość miejsca albo zachodzi inny wymieniony wyjątek (np. linki w treści zdania). Kryterium 2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (poziom AAA, w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)) wymaga 44 na 44 piksele CSS.
Czy suwaki i „przeciągnij i upuść” są zabronione?
Nie, pod warunkiem że to samo da się zrobić jednym wskazaniem, bez przeciągania – np. za pomocą przycisków albo pola tekstowego. Tego właśnie wymaga kryterium 2.5.7 Dragging Movements (ruchy przeciągania).
Jak często drżenie rąk występuje w Europie?
Według metaanalizy z 2021 r. drżenie samoistne występuje u 1,88% badanych w pięciu badaniach europejskich (przy średnim wieku ok. 57 lat) i u 5,79% osób w wieku 65 lat i starszych we wszystkich uwzględnionych badaniach. Drżenie jest też częstym objawem choroby Parkinsona i może występować w stwardnieniu rozsianym.
Czy obsługa z klawiatury pomaga osobom z niepełnosprawnością ruchową?
Tak. Wiele osób, które nie mogą precyzyjnie posługiwać się myszą, korzysta z klawiatury, przełączników, sterowania głosowego lub śledzenia ruchu głowy, a większość tych narzędzi działa tylko wtedy, gdy stronę da się obsłużyć z klawiatury (2.1.1 Klawiatura).
Niech przyciski będą w zasięgu ręki
Otwórz przykład w symulatorze na telefonie, a potem sprawdź własne strony bezpłatnym narzędziem do sprawdzania dostępności EaseAccess24.
Źródła
- Louis ED, McCreary M. How Common is Essential Tremor? Update on the Worldwide Prevalence of Essential Tremor. Tremor and Other Hyperkinetic Movements, 2021: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8269764/
- Song P, Zhang Y, Zha M, et al. The global prevalence of essential tremor, with emphasis on age and sex: a meta-analysis. Journal of Global Health, 2021: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8035980/
- WHO, Parkinson disease, fact sheet (9 sierpnia 2023 r.): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/parkinson-disease
- de Rijk MC, Tzourio C, Breteler MM, et al. Prevalence of parkinsonism and Parkinson's disease in Europe: the EUROPARKINSON Collaborative Study. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry, 1997: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9010393/
- MS International Federation, Atlas of MS 2026: 3.1 million people living with MS worldwide (wrzesień 2026 r.): https://www.msif.org/wp-content/uploads/2026/09/Atlas-Epidemiology-report-text-core-data-2026-FINAL.pdf
- MS International Federation, Increase in MS prevalence in Europe (2020): https://www.msif.org/news/2020/06/24/increase-in-ms-prevalence-in-Europe/
- Eurostat, Persons reporting a chronic disease, by disease, sex, age and educational attainment level (hlth_ehis_cd1e), EHIS 2019: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_ehis_cd1e/default/table
- EULAR, About EULAR advocacy: https://www.eular.org/about-eular-advocacy
- Eurostat, Persons reporting basic activity difficulty by sex, age, level of difficulty, type of basic action and risk of poverty threshold (ilc_hch19), EU-SILC 2025, osoby w wieku 16+: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_hch19/default/table
- Eurostat, Population on 1 January by age and sex (demo_pjan), 2025: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
- W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2: https://www.w3.org/TR/WCAG22/
- W3C, Understanding Success Criterion 2.5.7: Dragging Movements: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/dragging-movements.html
- Dyrektywa (UE) 2019/882 w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Europejski akt o dostępności): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- EaseAccess24 Accessibility Simulator, Within reach (niepełnosprawność ruchowa i drżenie): https://simulator.easeaccess24.com/simulate/motor/



