Skip to main contentOpen accessibility widget
Disability

Niepełnosprawność ruchowa a dostępność: drżenie rąk, rozmiar przycisków i dane z Europy

Drżenie rąk, artroza i niepełnosprawność ruchowa w Europie. Jak powiększyć cele.

Author avatar

Kiril Petrovski

Author

Dłoń sięgająca do dużych, rozsuniętych przycisków plus i minus oraz przycisku Confirm na ekranie zakupu biletów w smartfonie

Maleńkie przyciski i suwaki „przesuń, aby potwierdzić” wyglądają zgrabnie w projekcie graficznym. Dla klienta, któremu drży ręka, czynność na dwa dotknięcia może jednak zamienić się w prawdziwą udrękę.

W skrócie

Dostępność dla osób z niepełnosprawnością ruchową oznacza, że ze strony lub aplikacji da się korzystać także bez małych, precyzyjnych albo długotrwałych ruchów. Drżenie samoistne, choroba Parkinsona, artroza i stwardnienie rozsiane to w Europie częste schorzenia: według metaanalizy drżenie samoistne występuje u 1,88% badanych w badaniach europejskich, a artrozę zgłosiło 16,3% mieszkańców UE w wieku od 15 lat (Eurostat, 2019). Najważniejsze zmiany według WCAG 2.2 to większe cele (2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum): 24 na 24 piksele CSS), możliwość zastąpienia przeciągania jednym wskazaniem (2.5.7 Dragging Movements (ruchy przeciągania)) oraz pełna obsługa z klawiatury (2.1.1 Klawiatura).

Kogo dotyczą bariery ruchowe?

Niepełnosprawność ruchowa ma wiele postaci. Może być trwała, postępująca, zmienna albo przejściowa, a jej nasilenie bywa różne w kolejnych dniach. Z małymi lub wymagającymi precyzji elementami sterującymi najczęściej mają problem:

  • Osoby z drżeniem, m.in. z drżeniem samoistnym i chorobą Parkinsona, którym ręce mimowolnie drżą przy sięganiu po coś lub przy próbie utrzymania ich w bezruchu.
  • Osoby z artrozą lub zapaleniem stawów, których stawy bywają sztywne lub bolesne, co utrudnia precyzyjne ruchy palców i dłuższe przytrzymanie przycisku.
  • Osoby ze stwardnieniem rozsianym, po udarze, z mózgowym porażeniem dziecięcym lub dystrofią mięśniową, u których mogą występować osłabienie, spastyczność, zmęczenie lub zaburzenia koordynacji.
  • Osoby z urazami przeciążeniowymi albo z przejściowym urazem, np. złamanym nadgarstkiem.
  • Osoby starsze, u których częściej spada sprawność i siła dłoni.
  • Każdy w sytuacji chwilowego ograniczenia: z telefonem w jednej ręce w jadącym tramwaju, w rękawiczkach albo z dzieckiem na ręku.

Wiele z tych osób korzysta z myszy lub ekranu dotykowego w zwykły sposób, tylko mniej precyzyjnie. Inne posługują się klawiaturą, trackballem, przełącznikami, urządzeniami śledzącymi ruch głowy lub wzroku albo sterowaniem głosowym.

Ile osób w Europie ma niepełnosprawność ruchową?

Nie istnieją jedne oficjalne dane o liczbie osób w Europie z ograniczoną sprawnością dłoni lub kończyn górnych. Badania unijne pytają o chodzenie i samoobsługę, ale nie o posługiwanie się dłońmi i palcami. Dlatego poniżej zestawiamy dane z badań Eurostatu z recenzowanymi szacunkami dla poszczególnych schorzeń. Przy każdej liczbie podajemy populację, rok i metodę.

Szacunki dla poszczególnych schorzeń:

  • Drżenie samoistne: metaanaliza z 2021 r. obejmująca 42 badania populacyjne z 23 krajów oszacowała łączną częstość występowania we wszystkich grupach wiekowych na 1,33%. W pięciu badaniach europejskich, które podawały średni wiek, szacowana częstość wyniosła 1,88% (przy średnim wieku badanych ok. 57 lat). Wśród osób w wieku 65 lat i starszych łączna częstość wyniosła 5,79% (Louis i McCreary, 2021). Inna metaanaliza z 2021 r., oparta na innej metodologii, podała niższy wynik globalny – 0,32% (Song i in.). Pokazuje to, jak bardzo szacunki zależą od przyjętej definicji przypadku.
  • Choroba Parkinsona: według WHO globalne szacunki z 2019 r. wskazywały na ponad 8,5 mln osób z chorobą Parkinsona na świecie. Badanie EUROPARKINSON, czyli wspólna analiza pięciu badań populacyjnych z Francji, Włoch, Holandii i Hiszpanii z udziałem 14 636 osób w wieku 65 lat i starszych, wykazało standaryzowaną względem wieku częstość 1,6 na 100 osób w tej grupie wiekowej. Badania te pochodzą z lat 90., więc wraz ze starzeniem się społeczeństw obecne wartości są zapewne wyższe. Nie znaleźliśmy aktualnych, zweryfikowanych danych dla całej Europy.
  • Stwardnienie rozsiane: według Atlas of MS 2026 na świecie żyje ze stwardnieniem rozsianym 3,1 mln osób (38 na 100 000), a najwyższa chorobowość występuje w Europie i obu Amerykach. Międzynarodowa Federacja Stwardnienia Rozsianego (MS International Federation) podała w 2020 r., na podstawie wstępnych danych European MS Platform, że w Europie żyje obecnie ze stwardnieniem rozsianym ponad milion osób.
  • Zapalenie stawów i inne choroby reumatyczne oraz układu mięśniowo-szkieletowego: w europejskim ankietowym badaniu zdrowia (European Health Interview Survey) z 2019 r. artrozę (chorobę zwyrodnieniową stawów) zgłosiło 16,3% mieszkańców UE w wieku od 15 lat. EULAR, Europejski Związek Stowarzyszeń Reumatologicznych, podaje, że mniej więcej co czwarta osoba w UE w którymś momencie życia choruje na chorobę reumatyczną lub chorobę układu mięśniowo-szkieletowego (RMD).

Szersze dane UE o poruszaniu się i samoobsłudze (EU-SILC 2025, osoby w wieku od 16 lat, dane deklaratywne):

  • 18,2% zgłosiło umiarkowane lub duże trudności z chodzeniem, a 5,7% – duże trudności. W przeliczeniu na liczbę mieszkańców UE w wieku od 16 lat według stanu na 1 stycznia 2025 r. (381,6 mln) to odpowiednio ok. 69 mln i 22 mln osób (obliczenia własne).
  • 6,5% zgłosiło umiarkowane lub duże trudności z samoobsługą.
  • Wśród osób w wieku 75 lat i starszych trudności z chodzeniem zgłosiło 57,7%, a z samoobsługą 26,0%.

Trudności z chodzeniem to nie to samo co trudności z obsługą myszy czy ekranu dotykowego. Podajemy je, bo to najlepsza dostępna miara ograniczeń fizycznych dla całej UE, porównywalna między krajami, a wiele schorzeń wpływa na jedno i drugie.

Dane według krajów:

KrajTrudności z chodzeniem, umiarkowane lub duże (2025)Duże trudności z chodzeniem (2025)Zgłoszona artroza (2019)
UE-2718,2%5,7%16,3%
Niemcy21,9%7,3%16,5%
Francja14,4%5,3%23,4%
Włochy14,2%4,8%18,5%
Hiszpania20,9%6,6%15,1%
Polska18,6%5,2%15,5%
Holandia16,0%4,8%16,1%
Belgia16,8%6,1%18,4%
Austria17,3%5,2%14,2%
Szwecja17,9%4,2%15,3%
Dania19,7%4,9%17,9%
Finlandia21,8%6,2%22,9%
Portugalia14,2%6,0%23,8%

Źródła: trudności z chodzeniem – Eurostat ilc_hch19 (EU-SILC 2025, wiek 16+); artroza – Eurostat hlth_ehis_cd1e (European Health Interview Survey 2019, wiek 15+). Wszystkie dane są deklaratywne; różnice między krajami częściowo wynikają z brzmienia pytań i sposobu ich rozumienia.

Jak bariery ruchowe wyglądają na stronach i w aplikacjach

  1. Małe, ściśnięte cele. Przyciski zmiany liczby sztuk, ikony zamykania, pola wyboru i linki stronicowania szerokie na kilka pikseli i ustawione tuż obok siebie. Przy lekkim drżeniu łatwo trafić w niewłaściwy.
  2. Interakcje wymagające przeciągania. Suwaki „przesuń, aby potwierdzić”, suwaki zakresu cen, przesyłanie plików lub zmiana kolejności metodą „przeciągnij i upuść” oraz karuzele reagujące wyłącznie na przesunięcie palcem.
  3. Złożone gesty. Szczypanie, gesty kilkoma palcami albo gesty po określonej ścieżce bez prostej alternatywy.
  4. Akcje uruchamiane w chwili dotknięcia. Jeśli akcja wykonuje się, gdy tylko palec dotknie ekranu, nie da się zsunąć palca i wycofać omyłkowego dotknięcia.
  5. Presja czasu. Krótkie limity czasu, automatycznie przewijane karuzele i szybko zamykające się menu utrudniają życie osobom, które poruszają się wolniej i ostrożniej.
  6. Menu otwierane po najechaniu kursorem. Menu, które znika, gdy tylko kursor lekko z niego zjedzie.
  7. Elementy, których nie da się obsłużyć z klawiatury – to wyklucza osoby korzystające z klawiatury i przełączników.

Wypróbuj w symulatorze

W naszym bezpłatnym przykładzie z Accessibility Simulator „Within reach” („W zasięgu ręki”) rezerwujesz bilety na fikcyjny koncert. Zadanie: wybierz 2 bilety i potwierdź zakup.

W wersji niedostępnej przyciski minus i plus są malutkie i oddalone od siebie zaledwie o 2 piksele, a rezerwację trzeba potwierdzić przeciągnięciem suwaka, bez możliwości użycia klawiatury czy jednego dotknięcia. Symulowane drżenie przesuwa każde dotknięcie o kilka pikseli od celu. Po wybraniu „Show the fix” (pokaż rozwiązanie) drżenie pozostaje dokładnie takie samo, ale przyciski są duże i dobrze rozsunięte, a zamiast suwaka pojawia się zwykły przycisk „Confirm” (potwierdź). Wybrana liczba biletów zostaje zachowana i możesz przełączać się między wersjami, żeby je porównać.

Drżenie to tylko ilustracja, a nie model medyczny. Niepełnosprawność ruchowa ma bardzo różne postacie, a ten przykład pokazuje jedną barierę projektową.

Jak poprawić dostępność strony dla osób z niepełnosprawnością ruchową

W nawiasach podajemy kryteria sukcesu WCAG 2.2, których to najczęściej dotyczy. Nazwy kryteriów cytujemy za autoryzowanym polskim tłumaczeniem WCAG 2.1, a kryteria dodane dopiero w WCAG 2.2 – w brzmieniu angielskim z polskim objaśnieniem.

Zadbaj o odpowiednią wielkość celów

  • Cele wskazywane kursorem lub palcem powinny mieć co najmniej 24 na 24 piksele CSS. Mniejsze cele muszą mieć wokół siebie tyle miejsca, by okrąg o średnicy 24 pikseli wyśrodkowany na każdym z nich nie nachodził na inny cel. (2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA)
  • W przypadku głównych akcji i wszystkiego, co wyświetla się na urządzeniach mobilnych, staraj się o 44 na 44 piksele CSS. (2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)), poziom AAA)
  • Niech klikalny będzie cały wiersz, kafelek lub etykieta, a nie tylko mała ikona. Powiąż każde pole wyboru i przycisk opcji z etykietą, aby etykieta też była częścią celu.

Unikaj samego przeciągania i złożonych gestów

  • Każdą akcję przeciągania udostępnij także jednym wskazaniem: przyciski plus i minus zamiast samego suwaka, przyciski „Przenieś wyżej/Przenieś niżej” przy zmianie kolejności, zwykły przycisk zamiast „przesuń, aby potwierdzić”. (2.5.7 Dragging Movements (ruchy przeciągania), poziom AA)
  • Każdy gest wielopunktowy lub wykonywany po ścieżce (szczypanie, wzory przesunięć) powinien dać się zastąpić jednym dotknięciem lub kliknięciem. (2.5.1 Gesty dotykowe, poziom A)
  • Uruchamiaj akcje w chwili puszczenia (zdarzenie „up”), a nie dotknięcia, aby dało się zsunąć palec z przypadkowo naciśniętego przycisku. (2.5.2 Rezygnacja ze wskazania, poziom A)
  • Jeśli potrząśnięcie lub przechylenie urządzenia coś uruchamia, dodaj przycisk o tej samej funkcji i możliwość wyłączenia sterowania ruchem. (2.5.4 Aktywowanie ruchem, poziom A)

Obsłuż inne sposoby sterowania i daj ludziom czas

  • Zadbaj, by każdy element działał z klawiatury – dzięki temu działa też z przełącznikami i wieloma narzędziami do sterowania głosem lub ruchem głowy. (2.1.1 Klawiatura, poziom A)
  • Unikaj krótkich limitów czasu albo pozwól je wyłączyć, dostosować lub wydłużyć. (2.2.1 Dostosowanie czasu, poziom A)
  • Przy zakupach i innych ważnych formularzach pozwól sprawdzić, potwierdzić lub cofnąć działanie, zanim stanie się ostateczne. (3.3.4 Zapobieganie błędom (prawnym, finansowym, w danych), poziom AA)

Przetestuj

  • Przejdź najważniejsze ścieżki na prawdziwym telefonie, używając tylko słabszej ręki albo kłykcia, a potem samej klawiatury.

Narzędzia automatyczne zmierzą część celów, ale nie ocenią, czy przeciąganie ma prawdziwą alternatywę. Dobrym początkiem jest bezpłatne skanowanie narzędziem do sprawdzania dostępności EaseAccess24, a audyt dostępności sprawdza gesty i cele na prawdziwych urządzeniach. Jeśli chcesz zobaczyć, jak te kryteria wpisują się w całe WCAG, przeczytaj nasz kompletny przewodnik po zasadach, poziomach i standardach WCAG.

Co Europejski akt o dostępności oznacza dla osób z niepełnosprawnością ruchową

Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) dotyczy produktów wprowadzanych do obrotu i usług świadczonych konsumentom po 28 czerwca 2025 r. Obejmuje m.in. handel elektroniczny, konsumenckie usługi bankowe, e-booki, łączność elektroniczną, usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych oraz część usług lotniczego, autobusowego, kolejowego i wodnego transportu pasażerskiego.

Kilka wymogów z załącznika I wprost dotyczy sprawności ruchowej:

  • Użytkowanie w przypadku ograniczonej sprawności manualnej lub siły fizycznej (kryteria funkcjonalne, sekcja VII lit. g): „Jeżeli produkt lub usługa wymagają obsługi manualnej, należy zapewnić co najmniej jeden tryb obsługi, który umożliwia użytkownikom korzystanie z tego produktu za pomocą alternatywnych trybów obsługi niewymagających czynności z zakresu motoryki małej, sprawności manualnej ani siły fizycznej w rękach ani też jednoczesnego manipulowania więcej niż jednym przełącznikiem”.
  • Produkty wymagające ręcznej obsługi i sterowania (sekcja I pkt 2 lit. h): produkt taki „musi umożliwiać sterowanie sekwencyjne i alternatywne rozwiązania z zakresu motoryki małej; należy unikać konieczności jednoczesnego manipulowania więcej niż jednym przełącznikiem (…)”.
  • Strony internetowe i aplikacje usług objętych dyrektywą muszą być dostępne „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (sekcja III lit. c).

Suwak „przesuń, aby potwierdzić” bez alternatywy albo proces zamówienia oparty na maleńkich, stłoczonych przyciskach trudno pogodzić z tymi wymogami. Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi (zatrudniające mniej niż 10 osób, z rocznym obrotem lub sumą bilansową nieprzekraczającą 2 mln EUR) są zwolnione z wymogów dotyczących usług, a zasady egzekwowania określa prawo krajowe każdego państwa. W praktyce większość zespołów przyjmuje za punkt odniesienia WCAG 2.2 na poziomie AA, które obejmuje kryteria 2.5.7 i 2.5.8.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki jest minimalny rozmiar celu w WCAG 2.2?

Kryterium sukcesu 2.5.8 Target Size (Minimum) (rozmiar celu – minimum), poziom AA, wymaga celów o wymiarach co najmniej 24 na 24 piksele CSS, chyba że wokół mniejszych celów jest dość miejsca albo zachodzi inny wymieniony wyjątek (np. linki w treści zdania). Kryterium 2.5.5 Rozmiar celu dotykowego (poziom AAA, w WCAG 2.2: Target Size (Enhanced)) wymaga 44 na 44 piksele CSS.

Czy suwaki i „przeciągnij i upuść” są zabronione?

Nie, pod warunkiem że to samo da się zrobić jednym wskazaniem, bez przeciągania – np. za pomocą przycisków albo pola tekstowego. Tego właśnie wymaga kryterium 2.5.7 Dragging Movements (ruchy przeciągania).

Jak często drżenie rąk występuje w Europie?

Według metaanalizy z 2021 r. drżenie samoistne występuje u 1,88% badanych w pięciu badaniach europejskich (przy średnim wieku ok. 57 lat) i u 5,79% osób w wieku 65 lat i starszych we wszystkich uwzględnionych badaniach. Drżenie jest też częstym objawem choroby Parkinsona i może występować w stwardnieniu rozsianym.

Czy obsługa z klawiatury pomaga osobom z niepełnosprawnością ruchową?

Tak. Wiele osób, które nie mogą precyzyjnie posługiwać się myszą, korzysta z klawiatury, przełączników, sterowania głosowego lub śledzenia ruchu głowy, a większość tych narzędzi działa tylko wtedy, gdy stronę da się obsłużyć z klawiatury (2.1.1 Klawiatura).

Niech przyciski będą w zasięgu ręki

Otwórz przykład w symulatorze na telefonie, a potem sprawdź własne strony bezpłatnym narzędziem do sprawdzania dostępności EaseAccess24.

Źródła

  1. Louis ED, McCreary M. How Common is Essential Tremor? Update on the Worldwide Prevalence of Essential Tremor. Tremor and Other Hyperkinetic Movements, 2021: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8269764/
  2. Song P, Zhang Y, Zha M, et al. The global prevalence of essential tremor, with emphasis on age and sex: a meta-analysis. Journal of Global Health, 2021: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8035980/
  3. WHO, Parkinson disease, fact sheet (9 sierpnia 2023 r.): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/parkinson-disease
  4. de Rijk MC, Tzourio C, Breteler MM, et al. Prevalence of parkinsonism and Parkinson's disease in Europe: the EUROPARKINSON Collaborative Study. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry, 1997: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9010393/
  5. MS International Federation, Atlas of MS 2026: 3.1 million people living with MS worldwide (wrzesień 2026 r.): https://www.msif.org/wp-content/uploads/2026/09/Atlas-Epidemiology-report-text-core-data-2026-FINAL.pdf
  6. MS International Federation, Increase in MS prevalence in Europe (2020): https://www.msif.org/news/2020/06/24/increase-in-ms-prevalence-in-Europe/
  7. Eurostat, Persons reporting a chronic disease, by disease, sex, age and educational attainment level (hlth_ehis_cd1e), EHIS 2019: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_ehis_cd1e/default/table
  8. EULAR, About EULAR advocacy: https://www.eular.org/about-eular-advocacy
  9. Eurostat, Persons reporting basic activity difficulty by sex, age, level of difficulty, type of basic action and risk of poverty threshold (ilc_hch19), EU-SILC 2025, osoby w wieku 16+: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_hch19/default/table
  10. Eurostat, Population on 1 January by age and sex (demo_pjan), 2025: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
  11. W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2: https://www.w3.org/TR/WCAG22/
  12. W3C, Understanding Success Criterion 2.5.7: Dragging Movements: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/dragging-movements.html
  13. Dyrektywa (UE) 2019/882 w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Europejski akt o dostępności): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
  14. EaseAccess24 Accessibility Simulator, Within reach (niepełnosprawność ruchowa i drżenie): https://simulator.easeaccess24.com/simulate/motor/
Share this post

You might also like

Two more articles worth reading while this topic is still fresh.

Odtwarzacz wideo na stronie internetowej: prezenter, wyraźne napisy u dołu ekranu i transkrypcja pod spodem

Napisy w filmach dla osób głuchych i słabosłyszących: dane z Europy

Ubytek słuchu w Europie według krajów. Jak napisy i transkrypcje pomagają.

Informacje o wydarzeniu powiększone do 200%: blady szary tekst ucięty przez sztywne pole, a obok wersja o wysokim kontraście, w której tekst poprawnie się zawija

Osoby słabowidzące w Europie: statystyki, kontrast i powiększenie 200%

Słabowidzenie w Europie: statystyki i jak pomagają kontrast, zoom i reflow