Około 8% mężczyzn pochodzenia europejskiego nie odróżnia pewnie niektórych odcieni czerwieni i zieleni. Jeśli sklep oznacza „dostępne” na zielono, a „wyprzedane” na czerwono, część klientów po prostu tego nie odczyta.
W skrócie
Według dużych badań populacyjnych zaburzenia widzenia barw w zakresie czerwieni i zieleni ma około 8% mężczyzn i około 0,4% kobiet pochodzenia europejskiego. W przeliczeniu na ludność UE w 2025 r. to około 18 mln osób, choć oficjalnych danych dla całej Unii nie ma. Najczęstsza bariera na stronach to informacja przekazana wyłącznie kolorem: kolorowe kropki statusu, czerwone obramowania błędnych pól, kolorowe linie wykresów i linki odróżniające się od tekstu tylko barwą. Da się to łatwo naprawić, a wymaga tego kryterium sukcesu 1.4.1 Użycie koloru (WCAG 2.2): kolorowi zawsze powinien towarzyszyć tekst, ikona, wzór lub kształt.
Ile osób w Europie ma daltonizm?
„Daltonizm” to potoczna nazwa zaburzeń widzenia barw (ang. color vision deficiency, CVD). Większość osób z daltonizmem widzi kolory, ale niektóre pary barw wyglądają dla nich podobnie. Zdecydowanie najczęstsze są dziedziczne zaburzenia widzenia czerwieni i zieleni. Ich gen leży na chromosomie X, dlatego występują one znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet.
Ani Eurostat, ani Europejskie ankietowe badanie zdrowia (European Health Interview Survey) nie mają wskaźnika dotyczącego widzenia barw. Najlepsze dane dla Europy pochodzą z dużych badań przesiewowych, prowadzonych głównie za pomocą tablic Ishihary, oraz z przeglądów, które je zestawiają. Podstawowym źródłem jest przegląd Jennifer Birch z 2012 r. opublikowany w Journal of the Optical Society of America A. Autorka stwierdza w nim, że „duże, losowe badania populacyjne pokazują, że zaburzenia te występują u około 8% mężczyzn i około 0,4% kobiet pochodzenia europejskiego” [1].
Poszczególne europejskie badania uwzględnione w przeglądzie dają bardzo zbliżone wyniki:
| Kraj | Badanie (rok) | Zbadani mężczyźni | Mężczyźni z zaburzeniem widzenia czerwieni i zieleni | Zbadane kobiety | Kobiety z zaburzeniem widzenia czerwieni i zieleni |
|---|---|---|---|---|---|
| Norwegia | Waaler (1927) | 9 049 | 8,01% | 9 072 | 0,44% |
| Niemcy | Schmidt (1936) | 6 863 | 7,75% | 5 604 | 0,36% |
| Niemcy | Feig i Ropers (1978) | 5 565 | 7,80% | b.d. | b.d. |
| Francja | Kherumian i Pickford (1959) | 6 635 | 8,95% | 6 990 | 0,50% |
| Grecja | Koliopoulos i in. (1976) | 21 231 | 7,95% | 8 754 | 0,42% |
| Holandia | Crone (1968) | 3 167 | 7,95% | 3 359 | 0,45% |
| Finlandia | Forsius i in. (1967) | 2 604 | 7,90% | b.d. | b.d. |
| Belgia | François i in. (1957) | 1 241 | 8,48% | b.d. | b.d. |
| Szwajcaria | Von Planta (1926) | 2 000 | 7,95% | 3 000 | 0,43% |
Źródło: Birch (2012), tabele 2 i 3 [1]. Badania przesiewowe tablicami Ishihary. To badania historyczne; przegląd się na nich opiera, bo objęły duże, reprezentatywne grupy ludności.
Nowszy przykład z Europy pochodzi z Irlandii. W badaniu z 2021 r. przebadano tablicami Hardy’ego-Randa-Rittlera 1626 losowo wybranych uczniów w wieku 6–7 i 12–13 lat. Zaburzenia widzenia barw wykryto u 8,3% chłopców i 1,8% dziewcząt [2]. U obu płci najczęstszy był typ deutan (dotyczący czopków wrażliwych na zieleń). Z kolei globalna metaanaliza z 2025 r. dotycząca dzieci i młodzieży wykazała, że najczęściej zaburzenia te występują u osób pochodzenia europejskiego: 2,77% łącznie wśród chłopców i dziewcząt [3].
Co to oznacza w liczbach
Eurostat nie podaje liczby osób z daltonizmem, więc poniższe dane to nasz własny, orientacyjny szacunek. Wskaźniki europejskie z przeglądu Birch (8% mężczyzn, 0,4% kobiet) przemnożyliśmy przez liczbę ludności według Eurostatu na 1 stycznia 2025 r. [4]. Rzeczywiste liczby będą inne, bo częstość zależy od pochodzenia, a ludność UE jest zróżnicowana.
| Obszar | Mężczyźni (2025) | Kobiety (2025) | Szacunkowa liczba osób z zaburzeniem widzenia czerwieni i zieleni |
|---|---|---|---|
| UE-27 | 221,1 mln | 230,2 mln | ok. 18,6 mln |
| Niemcy | 41,2 mln | 42,3 mln | ok. 3,5 mln |
| Francja | 33,4 mln | 35,4 mln | ok. 2,8 mln |
| Włochy | 28,9 mln | 30,1 mln | ok. 2,4 mln |
| Hiszpania | 24,1 mln | 25,0 mln | ok. 2,0 mln |
| Polska | 17,6 mln | 18,9 mln | ok. 1,5 mln |
| Holandia | 9,0 mln | 9,1 mln | ok. 0,75 mln |
Szacunek: ludność według Eurostatu (demo_pjan, 1 stycznia 2025 r.) pomnożona przez 8% w przypadku mężczyzn i 0,4% w przypadku kobiet. To nie są dane z pomiaru.
Dla porównania: brytyjska organizacja Colour Blind Awareness szacuje, że w Wielkiej Brytanii żyje około 3 mln osób z daltonizmem, czyli mniej więcej 4,5% ludności [5]. Organizacja nie podaje, jak wyliczyła tę liczbę.
Wniosek dla właściciela strony: skoro mniej więcej co dwunasty odwiedzający mężczyzna może mieć problem z odróżnieniem czerwieni od zieleni, projekt oparty wyłącznie na kolorze nie jest żadnym rzadkim wyjątkiem.
Jak daltonizm utrudnia korzystanie ze stron
Zaburzenia widzenia barw rzadko całkowicie uniemożliwiają korzystanie ze strony. Sprawiają raczej, że część informacji staje się niejednoznaczna – a to bywa gorsze, bo użytkownik działa na podstawie domysłów. Typowe bariery to:
- Status pokazany tylko kolorem. Zielona kropka „dostępny” i czerwona „niedostępny”, kolorowe plany miejsc, wolne terminy w kalendarzu, oceny w barwach sygnalizacji świetlnej.
- Błąd w formularzu sygnalizowany wyłącznie czerwonym obramowaniem. Pole wygląda jak każde inne, więc nie wiadomo, co poprawić.
- Linki, które od zwykłego tekstu różnią się tylko kolorem. Bez podkreślenia giną w akapicie.
- Wykresy i mapy, na których serie danych rozróżnia tylko kolor. Czerwona i zielona linia albo mapa cieplna od zieleni do czerwieni zlewają się w jeden niewyraźny pas.
- Zaznaczenie pokazane wyłącznie zmianą koloru. Wybrany rozmiar, termin czy pakiet, którego kafelek zmienia się z szarego na zielony.
- Pary kolorów o niskim kontraście. Osobom z zaburzeniami widzenia barw niektóre kolory wydają się też ciemniejsze lub jaśniejsze. Na przykład przy typie protan czerwień może wyglądać na ciemniejszą, więc czerwony tekst na ciemnym tle traci kontrast.
Żaden z tych problemów nie wymaga zmiany stylu graficznego. Kolor może zostać – nie może być jedyną wskazówką.
Sprawdź sam: wybierz miejsce na koncercie
Nasz bezpłatny symulator dostępności (Accessibility Simulator) ma interaktywny przykład poświęcony właśnie temu problemowi: Beyond color („więcej niż kolor”).
Jesteś na fikcyjnej stronie z biletami, a Twoje zadanie to wybrać wolne miejsce. Zielone miejsca są wolne, czerwone wyprzedane, a kolor to jedyna wskazówka. Plan miejsc oglądasz przez poglądowy filtr, który naśladuje zaburzenie widzenia czerwieni i zieleni (deuteranopię). Przez ten filtr zarówno zielone, jak i czerwone miejsca mają ten sam złotawy odcień. Spróbuj wybrać miejsce, co do którego masz pewność.
Następnie kliknij „Show the fix” (pokaż poprawioną wersję). Filtr kolorów się nie zmienia, ale przy każdym miejscu pojawia się etykieta „Available” (wolne) lub „Sold out” (wyprzedane) oraz ptaszek albo krzyżyk. Między wersją niedostępną a dostępną możesz przełączać się dowolnie często.
Filtr jest tylko przybliżeniem. Ilustruje barierę w projekcie, a nie to, jak konkretna osoba widzi kolory. Dobrze za to pokazuje, że do naprawy nie trzeba zmieniać wzroku odwiedzającego. Wystarczy, że strona przekaże tę samą informację na więcej niż jeden sposób.
Jak naprawić projekt oparty wyłącznie na kolorze
Korzystaj z tej listy kontrolnej przy przeglądaniu projektów i podstron. W nawiasach podano kryteria sukcesu WCAG 2.2, których to najbardziej dotyczy [6].
- Do każdej informacji przekazanej kolorem dodaj tekst, ikonę lub wzór (1.4.1 Użycie koloru, poziom A). Napis „Wyprzedane” przy czerwonym miejscu, krzyżyk przy niedostępnych terminach, status zapisany słownie w tabeli zamówień. Kryterium 1.4.1 brzmi: „Kolor nie jest wykorzystywany jako jedyny wizualny sposób przekazywania informacji, wskazywania czynności do wykonania lub oczekiwania na odpowiedź, czy też wyróżniania elementów wizualnych”.
- Opisuj błędy w formularzach tekstem (1.4.1 oraz 3.3.1 Identyfikacja błędu, poziom A). Obok pola wyświetl komunikat, np. „Wpisz prawidłowy kod pocztowy”, najlepiej z ikoną – samo czerwone obramowanie nie wystarczy.
- Spraw, by linki dało się rozpoznać bez koloru. Podkreślaj linki w tekście głównym albo wyróżnij je w inny sposób niż kolorem. Jeśli link odróżnia się tylko kolorem, musi mieć kontrast co najmniej 3:1 względem otaczającego tekstu i dodatkowe wyróżnienie po najechaniu kursorem i po otrzymaniu fokusu (zob. techniki W3C do kryterium 1.4.1).
- Opisz serie na wykresach etykietami lub wzorami. Podpisz linie na ich końcach, użyj różnych kształtów znaczników lub rodzajów linii przerywanej i udostępnij dane w tabeli.
- Pokazuj zaznaczenie i stan aktywny nie tylko kolorem. Dodaj ptaszek, grubsze obramowanie, pogrubienie lub słowo „Wybrano”.
- Zadbaj o widoczność grafik i elementów sterujących (1.4.11 Kontrast elementów nietekstowych, poziom AA). Ikony, obramowania pól i wskaźniki fokusu, które niosą znaczenie, muszą mieć kontrast co najmniej 3:1 względem sąsiadujących kolorów.
- Nie odwołuj się w instrukcjach do samego koloru (1.3.3 Właściwości zmysłowe, poziom A). Zamiast „Kliknij zielony przycisk” napisz „Kliknij Dalej (zielony przycisk)”.
- Sprawdzaj strony w skali szarości i z filtrem symulującym daltonizm. Jeśli ekran w odcieniach szarości nadal jest zrozumiały, nie zależy od barwy. Narzędzia dla programistów w Chrome i Firefoksie potrafią symulować najczęstsze rodzaje zaburzeń widzenia barw.
- Sprawdzaj kontrast tekstu (1.4.3 Kontrast (minimum), poziom AA). Bezpłatnym narzędziem do sprawdzania kontrastu zbadasz, czy para kolorów spełnia progi 4,5:1 i 3:1.
Narzędzia automatyczne wykrywają część tych problemów, np. zbyt niski kontrast. Nie są jednak w stanie pewnie stwierdzić, czy czerwona kropka to jedyny sposób przekazania statusu. Nasze bezpłatne narzędzie do sprawdzania dostępności dobrze sprawdza się na początek, ale informacje przekazywane wyłącznie kolorem zwykle wymagają ręcznego przejrzenia najważniejszych ścieżek, takich jak rezerwacja, proces zamówienia i konto klienta.
Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z WCAG, nasz kompletny przewodnik po zasadach, poziomach i standardach WCAG wyjaśnia, jak kryteria sukcesu łączą się z poziomami zgodności.
Kolor a Europejski akt o dostępności
Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) ma zastosowanie do produktów wprowadzanych do obrotu i usług świadczonych konsumentom po 28 czerwca 2025 r. [7]. Obejmuje m.in. handel elektroniczny, konsumenckie usługi bankowe, e-booki, łączność elektroniczną oraz elementy usług transportu pasażerskiego, takie jak strony internetowe, aplikacje i sprzedaż biletów [7][8].
Kolor jest wprost wymieniony w załączniku I do dyrektywy:
- W odniesieniu do interfejsu użytkownika produktów: „jeżeli produkt wykorzystuje kolor do przekazywania informacji, wskazania działania, które należy wykonać, wskazania konieczności reakcji ze strony użytkownika lub zaznaczenia pewnych elementów, musi zapewnić rozwiązanie alternatywne do stosowania kolorów” (załącznik I sekcja I pkt 2 lit. d).
- Kryteria funkcjonalne stanowią: „Jeżeli produkt lub usługa obsługiwane są w sposób angażujący wzrok, należy zapewnić co najmniej jeden tryb obsługi, który nie wymaga od użytkownika zdolności widzenia barw” (załącznik I sekcja VII lit. c).
- W przypadku usług dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych trzeba zapewniać „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (załącznik I sekcja III lit. c).
W praktyce dostępność stron w UE ocenia się według europejskiej normy EN 301 549, która dla treści internetowych obejmuje WCAG 2.1 na poziomie AA [9]. Kryterium 1.4.1 Użycie koloru należy do poziomu A zarówno w WCAG 2.1, jak i 2.2, więc jest częścią każdego podstawowego testu. Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są zwolnione z wymogów dyrektywy dotyczących usług [7], ale ich klientom projekt oparty wyłącznie na kolorze przeszkadza dokładnie tak samo.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki odsetek Europejczyków ma daltonizm?
Oficjalnych danych dla całej UE nie ma. Według dużych badań populacyjnych zestawionych przez Birch (2012) zaburzenia widzenia czerwieni i zieleni ma około 8% mężczyzn i 0,4% kobiet pochodzenia europejskiego [1]. W przeliczeniu na ludność UE-27 w 2025 r. daje to mniej więcej 18–19 mln osób, ale to szacunek, a nie wynik pomiaru.
Który rodzaj daltonizmu jest najczęstszy?
Najczęstsze są zaburzenia typu deutan, które dotyczą czopków wrażliwych na zieleń. W norweskich danych przytoczonych przez Birch stanowiły one około trzech czwartych przypadków zaburzeń widzenia czerwieni i zieleni u mężczyzn [1]; typ deutan był też najczęstszy wśród irlandzkich uczniów [2]. Dlatego przykład w symulatorze naśladuje deuteranopię.
Czy wystarczy dobrać kolory przyjazne osobom z daltonizmem?
Lepiej dobrane kolory pomagają, ale same nie spełniają kryterium 1.4.1 WCAG. Widzenie barw jest różne u różnych osób, podobnie jak ekrany i oświetlenie, a niektórzy korzystają z trybu skali szarości lub wysokiego kontrastu. Pewnym rozwiązaniem jest dodanie wskazówki niezależnej od koloru: tekstu, ikony, wzoru lub kształtu.
Czy czerwone komunikaty o błędach są niezgodne z wymaganiami dostępności?
Czerwień sama w sobie nie jest problemem. Problemem jest czerwone obramowanie jako jedyny sygnał. Jeśli błąd jest też opisany tekstem, a pole wyraźnie wskazane, kolor staje się pomocnym dodatkiem, a nie jedynym sygnałem.
Jak sprawdzić, czy strona nie przekazuje informacji wyłącznie kolorem?
Obejrzyj najważniejsze podstrony w skali szarości i z symulacją zaburzeń widzenia barw w narzędziach dla programistów w przeglądarce. Zastanów się, czy każdy status, komunikat o błędzie, link i wykres nadal jest zrozumiały. Sprawdź kontrast odpowiednim narzędziem i uwzględnij informacje przekazywane wyłącznie kolorem w ręcznym przeglądzie lub audycie dostępności.
Co dalej
Otwórz przykład Beyond color, a potem spójrz tak samo na własne strony rezerwacji, zamówienia czy statusu. Jeśli potrzebujesz uporządkowanego przeglądu, nasz audyt dostępności wskaże informacje przekazywane wyłącznie kolorem, a Twój zespół dostanie konkretne wskazówki, jak je poprawić w kodzie.
Źródła
- Birch J. „Worldwide prevalence of red-green color deficiency.” J Opt Soc Am A 2012;29(3):313–320. Przegląd badań populacyjnych; tabele 2 i 3 zawierają badania europejskie przeprowadzone tablicami Ishihary. https://opg.optica.org/josaa/abstract.cfm?uri=josaa-29-3-313 (streszczenie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22472762/)
- Harrington S, Davison PA, O'Dwyer V. „Prevalence of colour vision deficiency in the Republic of Ireland schoolchildren and associated socio-demographic factors.” Clin Exp Optom 2021;104(1):48–55. 1626 dzieci, tablice HRR. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32285548/
- Jeong YD et al. „Global Prevalence of Congenital Color Vision Deficiency among Children and Adolescents, 1932–2022.” Ophthalmology 2025;132(12):1431–1444. Metaanaliza 56 badań. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40769301/
- Eurostat. Population on 1 January by age and sex (demo_pjan), dane za 2025 r. dla UE-27 i państw członkowskich. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
- Colour Blind Awareness. „Colour blindness.” https://www.colourblindawareness.org/colour-blindness/
- W3C. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 oraz Understanding SC 1.4.1 Use of Color. https://www.w3.org/TR/WCAG22/ i https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/use-of-color.html
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Europejski akt o dostępności), art. 2, art. 4 i załącznik I. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj/eng
- Komisja Europejska. „European Accessibility Act.” https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030/european-accessibility-act_en
- W3C Web Accessibility Initiative. „Web Accessibility Laws & Policies: European Union” (EN 301 549 i WCAG 2.1 na poziomie AA). https://www.w3.org/WAI/policies/european-union/



