Każde wyskakujące okienko, samoczynnie odtwarzany film i zaproszenie do czatu walczą o uwagę. Dla wielu odwiedzających to właśnie ta walka decyduje, czy w ogóle dokończą to, po co przyszli.
W skrócie
Według światowej metaanalizy przetrwałe ADHD ma około 4,6% dorosłych w Regionie Europejskim WHO, a objawy ADHD – około 7% (Song i in., 2021). Wyskakujące okienka, samoczynnie odtwarzane multimedia, zaproszenia do czatu i oferty pokazywane w połowie zadania odciągają ludzi od tego, po co przyszli, a powrót do przerwanej czynności kosztuje czas i wysiłek. WCAG 2.2 wymaga, by ruchome treści dało się wstrzymać, zatrzymać lub ukryć (2.2.2), a na poziomie AAA – by komunikaty przerywające pracę można było odłożyć na później (2.2.4). Spokojniejsza strona pomaga wszystkim, a w świetle Europejskiego aktu o dostępności jest po prostu częścią dostępnego procesu zamówienia.
Mało kto projektuje stronę po to, żeby rozpraszała. Strony stają się rozpraszające stopniowo, funkcja po funkcji: baner cookie od działu prawnego, okienko newslettera od marketingu, dymek czatu od obsługi klienta, oferta dodatkowa od handlowców i samoczynnie odtwarzany film na górze strony od zespołu brandingu. Każda z tych próśb osobno ma sens. Razem zmieniają zadanie na dwa kliknięcia w tor przeszkód.
Dla osób z ADHD, a także dla wielu osób z niepełnosprawnością poznawczą lub specyficznymi trudnościami w uczeniu się, to nie jest drobna niedogodność. Od tego może zależeć, czy ktoś kupi bilet, czy zamknie kartę. W tym artykule sprawdzamy, ilu osób w Europie to dotyczy, jak rozpraszacze działają na prawdziwych stronach i jak zaprojektować spokojniejszą stronę.
Ile osób w Europie ma ADHD?
ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, ang. attention deficit hyperactivity disorder) to zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa na koncentrację uwagi, poziom aktywności i kontrolę impulsów. Szacunki dotyczące jego częstości bardzo się od siebie różnią, bo zależą od metody: ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego, diagnoz odnotowanych w systemie, recept albo informacji od rodziców. Dlatego danych z różnych krajów nie należy porównywać wprost.
Szacunki dla Europy i świata
Unia Europejska, WHO/Europe ani ADHD Europe nie podają oficjalnego wskaźnika częstości ADHD. Najlepszym szacunkiem dla Europy jest recenzowana metaanaliza:
- 4,64% dorosłych w Regionie Europejskim WHO ma przetrwałe ADHD (zaczynające się w dzieciństwie i utrzymujące w dorosłości), a 7,12% – objawowe ADHD (obecne objawy, bez względu na to, czy występowały w dzieciństwie). Song i in., Journal of Global Health, 2021. Szacunki europejskie opierają się na niewielkiej liczbie badań, których wyniki znacznie się od siebie różnią.
- W skali świata to samo badanie szacuje odsetek dorosłych z przetrwałym ADHD na 2,58% (ok. 140 mln osób w 2020 r.), a z objawowym ADHD na 6,76% (ok. 366 mln).
- Wśród dzieci i młodzieży na świecie ADHD występuje według szacunków u 3,4% (Polanczyk i in., 2015, metaanaliza 41 badań z 27 krajów).
- Badania WHO World Mental Health Surveys wykazały ADHD u 2,8% dorosłych w wieku 18–44 lat w 20 krajach i u 3,6% w krajach o wysokich dochodach (Fayyad i in., 2017).
Mówiąc prościej: przetrwałe ADHD ma prawdopodobnie mniej więcej co dwudziesty–dwudziesty piąty dorosły w Europie. A znacznie więcej osób, z diagnozą lub bez, ma trudność z utrzymaniem uwagi, gdy strona co chwilę im przerywa.
Dane z poszczególnych krajów
Tabela zestawia dane krajowe z badań ankietowych, rejestrów medycznych i badań naukowych. Każde z tych źródeł mierzy coś innego, więc przed porównywaniem liczb warto zajrzeć do kolumny „Co mierzy”.
| Kraj | Wartość | Co mierzy | Źródło |
|---|---|---|---|
| Francja | 7,3% | Dorośli w wieku 18–44 lat z obecnym ADHD, badanie z lat 2001–2002 | Fayyad i in. 2017 (WHO WMH Surveys) |
| Holandia | 5,0% | Dorośli w wieku 18–44 lat z obecnym ADHD, badanie z lat 2002–2003 | Fayyad i in. 2017 |
| Belgia | 4,1% | Dorośli w wieku 18–44 lat z obecnym ADHD, badanie z lat 2001–2002 | Fayyad i in. 2017 |
| Niemcy | 3,1% | Dorośli w wieku 18–44 lat z obecnym ADHD, badanie z lat 2002–2003 | Fayyad i in. 2017 |
| Portugalia | 3,0% | Dorośli w wieku 18–44 lat z obecnym ADHD, badanie z lat 2008–2009 | Fayyad i in. 2017 |
| Włochy | 2,8% | Dorośli w wieku 18–44 lat z obecnym ADHD, badanie z lat 2001–2002 | Fayyad i in. 2017 |
| Niemcy | 4,4% | Dzieci w wieku 3–17 lat z diagnozą ADHD według rodziców, badanie KiGGS (2. fala) | Robert Koch Institute, 2018 |
| Niemcy | 1,1% | Osoby w każdym wieku z diagnozą ADHD odnotowaną w danych kas chorych, 2023 (ok. 918 000 osób) | Betzler i in. 2026, Deutsches Ärzteblatt |
| Holandia | 4,7% | Dzieci w wieku 4–12 lat, które według rodziców mają ADHD lub ADD, 2024 | Netherlands Youth Institute (NJi) |
| Szwecja | 2,3% / 2,4% | Kobiety / mężczyźni, którzy wykupili leki na ADHD, 2024 | Socialstyrelsen |
| Dania | 9,8% / 7,4% | Chłopcy / dziewczęta z diagnozą ADHD lub receptą na leki na ADHD do 18. roku życia | Bliddal i in. 2026, rejestry krajowe |
Dane ankietowe Fayyada i in. mają od 15 do 25 lat, a sami autorzy zaznaczają, że ich metoda może zniekształcać porównania między krajami. Dane z rejestrów i recept obejmują tylko osoby zdiagnozowane lub leczone, a w kilku krajach liczba diagnoz w ostatnich latach gwałtownie wzrosła.
Jak rozpraszacze utrudniają korzystanie ze stron
Opracowanie W3C Making Content Usable for People with Cognitive and Learning Disabilities zawiera cel „Help users focus” (pomóż użytkownikom się skupić). Czytamy w nim wprost: „Distractions can prevent users with cognitive and learning disabilities from completing their tasks” (w naszym tłumaczeniu: „Rozpraszacze mogą uniemożliwić użytkownikom z niepełnosprawnościami poznawczymi i specyficznymi trudnościami w uczeniu się wykonanie zadań”). Na europejskich stronach najczęściej przeszkadzają:
- Okienka jedno po drugim zaraz po wejściu. Najpierw baner cookie, potem zapis na newsletter, potem kod rabatowy – a wszystko, zanim odwiedzający w ogóle zobaczy stronę, na którą chciał wejść.
- Przerwy w trakcie zadania. Zaproszenie do czatu wysuwające się w trakcie składania zamówienia, nakładka „Czy na pewno chcesz opuścić stronę?” albo ankieta, która wyskakuje, gdy ktoś wypełnia formularz.
- Samoczynnie odtwarzane wideo i dźwięk. Ruch lub hałas tuż obok głównego zadania nieustannie odciąga od niego wzrok i słuch.
- Karuzele i przewijane paski informacji, które zmieniają się co kilka sekund, przez co odwiedzający gubi wątek albo nie zdąży doczytać.
- Konkurujące wezwania do działania. Pięć równie wyeksponowanych przycisków w jednym kroku – i nie wiadomo, który prowadzi dalej.
- Elementy zasłaniające treść. Przyklejone banery, dymki czatu i komunikaty o cookie, które przykrywają przycisk lub pole, z którego ktoś chce skorzystać – zwłaszcza na telefonie i przy dużym powiększeniu.
- Utrata postępu. Zamknięcie okna dialogowego albo cofnięcie się o krok kasuje wybory, których ktoś już dokonał, więc po każdym rozproszeniu trzeba zaczynać od nowa.
Każda przerwa ma swoją cenę: trzeba ją zauważyć, zdecydować, co z nią zrobić, zamknąć ją, a potem przypomnieć sobie, na czym się skończyło. Dla osoby z ADHD najtrudniejszy bywa właśnie ten ostatni krok. Te same wzorce przeszkadzają też osobom z zaburzeniami lękowymi, osobom w spektrum autyzmu wrażliwym na ruch i dźwięk, osobom po urazach mózgu, osobom starszym i każdemu, kto przegląda stronę na telefonie w zatłoczonym pociągu.
Sprawdź sam
Nasz bezpłatny interaktywny przykład Room to focus prosi o jedną prostą rzecz na fikcyjnej stronie z biletami na koncert: wybierz bilet standardowy i przejdź dalej.
W wersji niedostępnej, zanim dotrzesz do przycisku „Continue”, o Twoją uwagę walczą baner cookie, okienko newslettera, dymek czatu i oferta podróży. Możesz próbować trzymać się zadania albo pójść za którymś rozpraszaczem i zobaczyć, dokąd prowadzi. Jego przyciski prowadzą do kolejnych rozpraszaczy i niczego naprawdę nie wysyłają. Okienka są animowane, ale w każdej chwili możesz zatrzymać animację.
Po kliknięciu Show the fix (pokaż poprawioną wersję) ten sam krok rezerwacji robi się spokojny: niezwiązane z zadaniem okienka i oferty znikają, następny krok jest oczywisty, a wybrany bilet zostaje zapamiętany. Między obiema wersjami możesz przełączać się dowolnie często.
Przykład celowo wyolbrzymia barierę tkwiącą w otoczeniu, żeby dało się ją odczuć w kilka sekund. Nie oddaje tego, jak to jest mieć ADHD – każdy przeżywa to inaczej. Pokazuje natomiast, że zmienić trzeba stronę, a nie człowieka.
Jak dostosować stronę do potrzeb osób z ADHD
Osobny „tryb ADHD” nie jest potrzebny. Większość zmian to po prostu dobre, uporządkowane projektowanie. Oto lista kontrolna z odpowiadającymi jej kryteriami sukcesu WCAG 2.2:
- Nie przerywaj najważniejszych ścieżek. Nie pokazuj okienek newslettera, zaproszeń do czatu, ankiet ani ofert dodatkowych podczas składania zamówienia, rejestracji czy płatności. Pozwól odłożyć lub wyłączyć komunikaty, które nie są pilne. (2.2.4 Przerywanie, poziom AAA)
- Pozwól wstrzymać, zatrzymać lub ukryć wszystko, co się rusza. Każda treść, która porusza się, miga, przewija się lub sama się aktualizuje dłużej niż pięć sekund obok innych treści, musi mieć mechanizm wstrzymania, zatrzymania lub ukrycia. Dotyczy to karuzel, przewijanych pasków i animowanych banerów. (2.2.2 Pauza, zatrzymanie, ukrycie, poziom A)
- Nie włączaj dźwięku automatycznie. Jeśli dźwięk odtwarza się sam dłużej niż trzy sekundy, zapewnij możliwość jego wstrzymania lub regulacji głośności. Jeszcze lepiej w ogóle zrezygnować z autoodtwarzania. (1.4.2 Kontrola odtwarzania dźwięku, poziom A)
- Nie zmieniaj kontekstu bez ostrzeżenia. Przejście do pola formularza czy wybór opcji nie powinny otwierać nowych okien, wysyłać formularza ani przenosić na inną stronę bez uprzedzenia. (3.2.1 Po otrzymaniu fokusu i 3.2.2 Podczas wprowadzania danych, poziom A)
- Nigdy nie zasłaniaj tego, czym ktoś się właśnie zajmuje. Przyklejone nagłówki, komunikaty o cookie i widżety czatu nie mogą całkowicie zakrywać elementu, który ma fokus klawiatury. (2.4.11 Focus Not Obscured (Minimum) (fokus niezasłonięty – minimum), poziom AA, nowość w WCAG 2.2)
- Daj każdemu krokowi jedno wyraźne główne działanie, a opcje dodatkowe pokaż mniej wyraziście. Krótkie, przewidywalne ścieżki zmniejszają ryzyko, że ktoś się zgubi (cel W3C dotyczący dostępności poznawczej „Help users focus”).
- Zapamiętuj wybory użytkownika. Jeśli ktoś zamknie okno dialogowe, cofnie się o krok albo coś mu przerwie, zachowaj to, co już wpisał. Nie proś dwa razy o te same dane w jednym procesie. (3.3.7 Redundant Entry (zbędne ponowne wprowadzanie danych), poziom A, nowość w WCAG 2.2)
- Uwzględniaj ustawienie ograniczenia ruchu. Respektuj systemową preferencję „reduce motion” (ogranicz ruch) i pozwól wyłączyć zbędne animacje wywoływane interakcją. (2.3.3 Animacja po interakcji, poziom AAA)
- Zaprojektuj baner zgód tak, by nie przytłaczał. W UE zgody na cookie zwykle nie da się usunąć, ale można pokazać baner tylko raz, napisać go krótko i czytelnie, przedstawić wszystkie wybory równie wyraźnie i nie nakładać na niego innych okienek.
- Umieść pomoc w tym samym miejscu na każdej podstronie, zamiast w dymku czatu, który otwiera się sam. (3.2.6 Consistent Help (spójna pomoc), poziom A, nowość w WCAG 2.2)
Część tych problemów, np. brak przycisku wstrzymania czy fokus schowany pod banerem, wykryje automatyczne skanowanie – choćby naszym bezpłatnym narzędziem do sprawdzania dostępności. Inne, np. to, czy przerwa pojawia się w złym momencie, wymagają, by człowiek przeszedł całą ścieżkę – i to właśnie robi audyt dostępności. Jeśli poziomy A, AA i AAA są dla Ciebie nowe, wyjaśnia je nasz przewodnik po zasadach i poziomach WCAG.
Rozpraszający projekt a Europejski akt o dostępności
Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) obowiązuje od 28 czerwca 2025 r. Obejmuje usługi handlu elektronicznego, czyli – zgodnie z art. 3 pkt 30 – „usługi świadczone na odległość poprzez strony internetowe i usługi oparte na urządzeniach mobilnych, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie konsumenta w celu zawarcia umowy konsumenckiej”, a także m.in. bankowość, e-booki i sprzedaż biletów w transporcie pasażerskim.
Akt wymaga zapewniania dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych „poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (załącznik I sekcja III lit. c). Nie wymienia WCAG z nazwy; zgodność wykazuje się zwykle na podstawie zharmonizowanej normy europejskiej EN 301 549. Obecnie przywoływana wersja V3.2.1 opiera się na WCAG 2.1 na poziomie AA. Nowa wersja V4.1.1, opublikowana we wrześniu 2026 r., jest dostosowana do WCAG 2.2 na poziomie AA i ma zostać przywołana w Dzienniku Urzędowym UE w grudniu 2026 r.
W praktyce oznacza to, że:
- 2.2.2 Pauza, zatrzymanie, ukrycie, 1.4.2 Kontrola odtwarzania dźwięku, 3.2.1 Po otrzymaniu fokusu i 3.2.2 Podczas wprowadzania danych to kryteria poziomu A, które już dziś należą do podstawowych wymagań.
- 2.4.11 Focus Not Obscured (Minimum) (fokus niezasłonięty – minimum) i 3.3.7 Redundant Entry (zbędne ponowne wprowadzanie danych) to nowości WCAG 2.2; staną się częścią podstawowych wymagań, gdy zacznie obowiązywać norma oparta na WCAG 2.2.
- 2.2.4 Przerywanie to kryterium poziomu AAA. Zwykle nie jest wymagane, ale najlepiej opisuje, jak wygląda spokojny projekt przyjazny osobom z ADHD.
Najczęściej zadawane pytania
Czy żeby strona była dostępna, muszę usunąć wszystkie wyskakujące okienka?
Nie. WCAG nie zakazuje wyskakujących okienek. Problemem są przerwy, których nie da się odłożyć, okienka zasłaniające treść, z której ktoś właśnie korzysta, okna dialogowe, które więżą fokus klawiatury, i wybory, które przepadają po zamknięciu okna. Zostaw okna niezbędne, usuń zbędne i nigdy nie przerywaj ważnego zadania, takiego jak płatność.
Czy samoczynnie odtwarzane wideo to problem z dostępnością?
Może być. Zgodnie z kryterium 2.2.2 WCAG ruchoma treść, która trwa dłużej niż pięć sekund i jest wyświetlana obok innych treści, musi mieć możliwość wstrzymania, zatrzymania lub ukrycia. Zgodnie z kryterium 1.4.2 dźwięk odtwarzany automatycznie dłużej niż trzy sekundy musi dać się wstrzymać albo ściszyć. Poza tym autoodtwarzanie wielu osobom utrudnia skupienie się na reszcie strony.
Czy na stronie przyjaznej osobom z ADHD może być baner cookie?
Tak. Zgoda na pliki cookie jest w UE zwykle wymogiem prawnym. Zadbaj o to, by baner był krótki, czytelny i obsługiwany z klawiatury, by nie zasłaniał elementu z fokusem, i nie nakładaj na niego okienek z newsletterem ani rabatami.
Czy w WCAG jest kryterium sukcesu przeznaczone specjalnie dla osób z ADHD?
WCAG nie grupuje kryteriów według rodzaju niepełnosprawności. Osobom z trudnościami z koncentracją pomaga kilka kryteriów, przede wszystkim 2.2.2 Pauza, zatrzymanie, ukrycie, 2.2.4 Przerywanie i 3.3.7 Redundant Entry (zbędne ponowne wprowadzanie danych). Uzupełniające wytyczne W3C dotyczące dostępności poznawczej idą dalej i mają osobny cel poświęcony pomaganiu użytkownikom w skupieniu uwagi.
Spokojniejsza strona nie musi być nudniejsza. Chodzi o to, by każdy element na niej miał swoje uzasadnienie. Jeśli chcesz ustalić, co odciąga Twoich klientów w połowie ścieżki zakupowej, nasz zespół może przejrzeć najważniejsze procesy na Twojej stronie.
Źródła
- Song P, et al. „The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder: A global systematic review and meta-analysis.” Journal of Global Health, 2021;11:04009: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7916320/
- Fayyad J, et al. „The descriptive epidemiology of DSM-IV Adult ADHD in the World Health Organization World Mental Health Surveys.” ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders, 2017;9(1):47–65: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5325787/
- Polanczyk GV, et al. „Annual research review: A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents.” Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2015;56(3):345–365: https://europepmc.org/article/MED/25649325
- Göbel K, et al. „ADHS bei Kindern und Jugendlichen in Deutschland – Querschnittergebnisse aus KiGGS Welle 2 und Trends.” Journal of Health Monitoring, Robert Koch Institute, 2018: https://edoc.rki.de/handle/176904/5768
- Betzler F, et al. „ADHD in Children, Adolescents, and Adults: Incidence, Prevalence, and Treatment. An Analysis of Routine Health Insurance Data.” Deutsches Ärzteblatt International, 2026;123:275–280: https://di.aerzteblatt.de/int/archive/article/249978
- Netherlands Youth Institute (NJi), „Cijfers over ADHD”: https://www.nji.nl/databanken/cijfers/cijfers-over-adhd
- Socialstyrelsen, „Fortsatt ökning av adhd-läkemedel – särskilt bland unga kvinnor” (23 kwietnia 2025 r.): https://www.socialstyrelsen.se/om-socialstyrelsen/pressrum/press/fortsatt-okning-av-adhd-lakemedel--sarskilt-bland-unga-kvinnor/
- Bliddal M, et al. „Trends and incidence rates of neurodevelopmental disorders in Danish children and adolescents 2000-2024.” European Child & Adolescent Psychiatry, 2026;35(5):1667–1675: https://portal.findresearcher.sdu.dk/en/publications/trends-and-incidence-rates-of-neurodevelopmental-disorders-in-dan/
- W3C, „Making Content Usable for People with Cognitive and Learning Disabilities” (Working Group Note): https://www.w3.org/TR/coga-usable/
- W3C WAI, „Cognitive Accessibility Objective: Help Users Focus”: https://www.w3.org/WAI/WCAG2/supplemental/objectives/o5-user-focus/
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.2 Pause, Stop, Hide: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/pause-stop-hide.html
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.4 Interruptions: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/interruptions.html
- Dyrektywa (UE) 2019/882 (Europejski akt o dostępności): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- National Disability Authority (Irlandia), „EN 301 549 V4.1.1 published”: https://nda.ie/news/en301549-published



