Elke pop-up, elke video die vanzelf start en elke chatmelding vraagt om aandacht. Voor veel bezoekers bepaalt die strijd of ze hun aankoop of aanvraag überhaupt afronden.
In het kort
Volgens een wereldwijde meta-analyse heeft ongeveer 4,6% van de volwassenen in de Europese regio van de WHO aanhoudende ADHD, en heeft zo'n 7% ADHD-symptomen (Song et al., 2021). Pop-ups, media die automatisch afspelen, chatmeldingen en aanbiedingen halverwege een taak leiden mensen af van wat ze kwamen doen, en de draad weer oppakken kost tijd en moeite. WCAG 2.2 vraagt dat mensen bewegende content kunnen pauzeren, stoppen of verbergen (2.2.2) en, op niveau AAA, dat ze onderbrekingen kunnen uitstellen (2.2.4). Een rustige pagina helpt iedereen, en onder de European Accessibility Act (EAA) hoort het bij een toegankelijk afrekenproces.
Vrijwel geen website is ontworpen om af te leiden. Het sluipt erin, functie voor functie: een cookiebanner op verzoek van de juristen, een nieuwsbriefpop-up van marketing, een chatballon van de klantenservice, een extra aanbieding van sales en een video die vanzelf start bovenaan de homepage, op wens van het merkteam. Elk verzoek is op zich redelijk. Samen maken ze van een taak van twee stappen een hindernisbaan.
Voor mensen met ADHD, en voor veel mensen met een cognitieve beperking of leerstoornis, is dat meer dan een kleine ergernis. Het kan het verschil zijn tussen een kaartje kopen en het tabblad sluiten. In dit artikel leest u hoeveel mensen in Europa het betreft, wat afleiding doet op echte websites en hoe u een rustigere site ontwerpt.
Hoeveel mensen in Europa hebben ADHD?
ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) is een ontwikkelingsstoornis van het brein die invloed heeft op aandacht, activiteitsniveau en impulsbeheersing. Hoe vaak ADHD voorkomt, hangt sterk af van de meetmethode: een gestructureerd diagnostisch interview, geregistreerde diagnoses, voorgeschreven medicatie of wat ouders rapporteren. Cijfers uit verschillende landen kunt u daarom niet zomaar naast elkaar leggen.
Schattingen voor Europa en de wereld
De Europese Unie, WHO/Europe en ADHD Europe publiceren geen officieel cijfer over hoe vaak ADHD voorkomt. De beste schatting specifiek voor Europa komt uit een meta-analyse met peerreview:
- 4,64% van de volwassenen in de Europese regio van de WHO heeft aanhoudende ADHD (ontstaan in de kindertijd en nog aanwezig op volwassen leeftijd), en 7,12% heeft symptomatische ADHD (huidige symptomen, ongeacht of die al in de kindertijd begonnen). Song et al., Journal of Global Health, 2021. De Europese schattingen berusten op een beperkt aantal onderzoeken, die onderling sterk verschillen.
- Wereldwijd heeft volgens hetzelfde onderzoek 2,58% van de volwassenen aanhoudende ADHD (ongeveer 140 miljoen volwassenen in 2020) en 6,76% symptomatische ADHD (ongeveer 366 miljoen).
- Bij kinderen en jongeren wereldwijd komt ADHD naar schatting voor bij 3,4% (Polanczyk et al., 2015, meta-analyse van 41 onderzoeken in 27 landen).
- De World Mental Health Surveys van de WHO vonden ADHD bij 2,8% van de volwassenen van 18–44 jaar in 20 landen, en bij 3,6% in landen met een hoog inkomen (Fayyad et al., 2017).
Kort gezegd: in Europa heeft naar schatting een op de 20 à 25 volwassenen aanhoudende ADHD. En veel meer mensen, met of zonder diagnose, verliezen hun concentratie als een pagina hen steeds onderbreekt.
Cijfers per land
De tabel zet nationale cijfers uit enquêtes, gezondheidsregisters en wetenschappelijk onderzoek op een rij. Ze meten niet hetzelfde, dus kijk eerst in de kolom “Wat wordt gemeten” voordat u ze vergelijkt.
| Land | Cijfer | Wat wordt gemeten | Bron |
|---|---|---|---|
| Frankrijk | 7,3% | Volwassenen van 18–44 jaar met ADHD op dat moment, enquête 2001–02 | Fayyad et al. 2017 (WHO WMH Surveys) |
| Nederland | 5,0% | Volwassenen van 18–44 jaar met ADHD op dat moment, enquête 2002–03 | Fayyad et al. 2017 |
| België | 4,1% | Volwassenen van 18–44 jaar met ADHD op dat moment, enquête 2001–02 | Fayyad et al. 2017 |
| Duitsland | 3,1% | Volwassenen van 18–44 jaar met ADHD op dat moment, enquête 2002–03 | Fayyad et al. 2017 |
| Portugal | 3,0% | Volwassenen van 18–44 jaar met ADHD op dat moment, enquête 2008–09 | Fayyad et al. 2017 |
| Italië | 2,8% | Volwassenen van 18–44 jaar met ADHD op dat moment, enquête 2001–02 | Fayyad et al. 2017 |
| Duitsland | 4,4% | Kinderen van 3–17 jaar met een ADHD-diagnose volgens hun ouders, KiGGS Welle 2 | Robert Koch Institut, 2018 |
| Duitsland | 1,1% | Alle leeftijden met een geregistreerde ADHD-diagnose in gegevens van zorgverzekeraars, 2023 (ongeveer 918.000 mensen) | Betzler et al. 2026, Deutsches Ärzteblatt |
| Nederland | 4,7% | Kinderen van 4–12 jaar die volgens hun ouders ADHD of ADD hebben, 2024 | Nederlands Jeugdinstituut (NJi) |
| Zweden | 2,3% / 2,4% | Vrouwen / mannen die ADHD-medicatie ophaalden, 2024 | Socialstyrelsen |
| Denemarken | 9,8% / 7,4% | Jongens / meisjes die vóór hun 18e een ADHD-diagnose of ADHD-medicatie kregen | Bliddal et al. 2026, nationale registers |
De enquêtecijfers van Fayyad et al. zijn 15 tot 25 jaar oud, en volgens de auteurs kan hun methode vergelijkingen tussen landen vertekenen. Register- en receptcijfers tellen alleen mensen die een diagnose of behandeling hebben gekregen, en in verschillende landen is het aantal diagnoses de laatste jaren sterk gestegen.
Wat afleiding doet met websitebezoekers
De W3C-publicatie Making Content Usable for People with Cognitive and Learning Disabilities bevat een doelstelling met de naam “Help users focus” (help gebruikers zich te concentreren). Daarin staat zonder omwegen: “Distractions can prevent users with cognitive and learning disabilities from completing their tasks.” (Afleiding kan voorkomen dat gebruikers met een cognitieve beperking of leerstoornis hun taken afronden.) Op Europese websites zijn dit de gebruikelijke boosdoeners:
- Een stapel pop-ups bij binnenkomst. Eerst een cookiebanner, dan een aanmelding voor de nieuwsbrief, dan een kortingsaanbieding, en dat allemaal voordat de bezoeker de gevraagde pagina heeft gezien.
- Onderbrekingen halverwege een taak. Een chatmelding die tijdens het afrekenen in beeld schuift, een overlay met “Weet u zeker dat u wilt vertrekken?” of een enquête die opduikt terwijl iemand een formulier invult.
- Video en audio die vanzelf starten. Bewegende of geluid makende content vlak bij de hoofdtaak trekt oog en oor er steeds van weg.
- Carrousels en tickers die om de paar seconden wisselen, waardoor bezoekers niet meer weten waar ze waren of het item missen dat ze aan het lezen waren.
- Te veel knoppen die om aandacht vragen. Vijf even opvallende knoppen in één stap, zodat niet duidelijk is welke de bezoeker verder helpt.
- Elementen die de inhoud afdekken. Vaste banners, chatballonnen en cookiemeldingen die precies de knop of het veld verbergen dat iemand wil gebruiken, vooral op mobiel en bij sterk inzoomen.
- Verloren voortgang. Wie een dialoogvenster sluit of een stap teruggaat, ziet eerder gemaakte keuzes verdwijnen en moet na elke afleiding opnieuw beginnen.
Elke onderbreking kost iets: de bezoeker moet haar opmerken, beslissen wat hij ermee doet, haar wegklikken en daarna nog weten waar hij was gebleven. Voor iemand met ADHD is juist die laatste stap vaak het lastigst. Dezelfde patronen zitten ook mensen met een angststoornis in de weg, net als autistische mensen die gevoelig zijn voor beweging en geluid, mensen met hersenletsel, ouderen en iedereen die in een volle trein op een telefoon bezig is.
Probeer het zelf
In ons gratis interactieve voorbeeld, Room to focus, doet u één eenvoudig ding op een fictieve website voor concertkaartjes: een standaardkaartje kiezen en doorgaan.
In de ontoegankelijke versie vechten een cookiebanner, een nieuwsbriefpop-up, een chatballon en een reisaanbieding om uw aandacht voordat u bij “Continue” (doorgaan) bent. U kunt proberen bij de taak te blijven, of een afleiding volgen en zien waar die u brengt. Hun knoppen leiden naar nog meer afleiding, zonder dat er werkelijk iets wordt verstuurd. De pop-ups zijn geanimeerd, en u kunt ze op elk moment pauzeren.
Kies Show the fix (toon de oplossing) en dezelfde boekingsstap wordt rustig: pop-ups en aanbiedingen die er niets mee te maken hebben zijn weg, de volgende stap is duidelijk en het gekozen kaartje blijft bewaard. U kunt zo vaak als u wilt tussen beide versies wisselen.
Het voorbeeld overdrijft bewust een drempel in de omgeving, zodat u die binnen een paar seconden ervaart. Het bootst niet na hoe het is om ADHD te hebben, en ieders ervaring is anders. Wat het wel laat zien: het is de pagina die verandert, niet de persoon.
Zo maakt u een website ADHD-vriendelijk
Een aparte “ADHD-modus” is niet nodig. De meeste verbeteringen komen neer op goed, overzichtelijk ontwerp. Gebruik deze checklist, met de bijbehorende succescriteria van WCAG 2.2:
- Houd belangrijke stappen vrij van onderbrekingen. Toon geen nieuwsbriefpop-ups, chatmeldingen, enquêtes of extra aanbiedingen tijdens het afrekenen, aanmelden of betalen. Laat mensen onderbrekingen die niet dringend zijn uitstellen of uitzetten. (2.2.4 Onderbrekingen, niveau AAA)
- Zorg dat alles wat beweegt te pauzeren, stoppen of verbergen is. Content die langer dan vijf seconden beweegt, knippert, scrolt of zichzelf bijwerkt naast andere content, heeft een manier nodig om die te pauzeren, te stoppen of te verbergen. Dat geldt ook voor carrousels, tickers en geanimeerde banners. (2.2.2 Pauzeren, stoppen, verbergen, niveau A)
- Laat geluid niet vanzelf afspelen. Speelt audio langer dan drie seconden automatisch af, bied dan een manier om die te pauzeren of het volume te regelen. Nog beter: start helemaal niets automatisch. (1.4.2 Geluidsbediening, niveau A)
- Verander de context niet onverwacht. Een veld aanklikken of een optie kiezen mag niet zonder waarschuwing een nieuw venster openen, een formulier verzenden of de bezoeker naar een andere pagina sturen. (3.2.1 Bij focus en 3.2.2 Bij input, niveau A)
- Verberg nooit waar iemand mee bezig is. Vaste headers, cookiemeldingen en chatwidgets mogen het element met de toetsenbordfocus niet volledig afdekken. (2.4.11 Focus niet bedekt (minimum), niveau AA, nieuw in WCAG 2.2)
- Geef elke stap één duidelijke hoofdactie, met rustiger vormgegeven bijkomende opties. Korte, voorspelbare routes verkleinen de kans dat iemand verdwaalt (W3C-doelstelling voor cognitieve toegankelijkheid “Help users focus”).
- Bewaar wat mensen al hebben gekozen. Sluit iemand een dialoogvenster, gaat hij een stap terug of wordt hij onderbroken, bewaar dan wat al is ingevuld. Vraag binnen één proces niet twee keer om dezelfde gegevens. (3.3.7 Overbodige invoer, niveau A, nieuw in WCAG 2.2)
- Respecteer de instelling voor minder beweging. Houd rekening met de voorkeur “beweging verminderen” van het besturingssysteem en laat mensen niet-essentiële animaties uitzetten die door een interactie starten. (2.3.3 Animatie uit interacties, niveau AAA)
- Houd de cookiebanner rustig. In de EU kunt u cookietoestemming meestal niet weglaten, maar u kunt de banner één keer tonen, hem kort en leesbaar houden, alle keuzes even duidelijk maken en er geen andere pop-ups bovenop stapelen.
- Zet hulp op elke pagina op dezelfde plek, in plaats van in een chatballon die uit zichzelf openspringt. (3.2.6 Consistente hulp, niveau A, nieuw in WCAG 2.2)
Een deel van deze problemen, zoals ontbrekende pauzeknoppen of focus die achter een banner verdwijnt, vindt u met een automatische scan, bijvoorbeeld met onze gratis toegankelijkheidschecker. Voor andere, zoals een onderbreking die op het verkeerde moment verschijnt, moet een mens de route doorlopen. Dat gebeurt bij een toegankelijkheidsaudit. Zijn de niveaus A, AA en AAA nieuw voor u? Onze gids over de WCAG-principes en -niveaus legt ze uit.
Wat de European Accessibility Act betekent voor afleidend ontwerp
De European Accessibility Act (EAA), Richtlijn (EU) 2019/882, geldt sinds 28 juni 2025. Ze is van toepassing op e-handelsdiensten, gedefinieerd als diensten die op afstand via websites en mobiele apps worden verleend “met het oog op het sluiten van een consumentenovereenkomst” (artikel 3, punt 30), en daarnaast onder andere op bankdiensten, e-books en de kaartverkoop voor personenvervoer.
De EAA eist dat websites en apps die eronder vallen waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn. WCAG wordt niet bij naam genoemd: conformiteit wordt doorgaans aangetoond met de geharmoniseerde Europese norm EN 301 549. De versie waarnaar nu officieel wordt verwezen, V3.2.1, is gebaseerd op WCAG 2.1 niveau AA. Een nieuwe versie, V4.1.1, verscheen in september 2026, sluit aan op WCAG 2.2 niveau AA en wordt naar verwachting in december 2026 in het Publicatieblad van de EU bekendgemaakt.
In de praktijk betekent dat:
- 2.2.2 Pauzeren, stoppen, verbergen, 1.4.2 Geluidsbediening, 3.2.1 Bij focus en 3.2.2 Bij input zijn niveau A en horen nu al bij de basis.
- 2.4.11 Focus niet bedekt (minimum) en 3.3.7 Overbodige invoer zijn nieuw in WCAG 2.2 en gaan bij de basis horen zodra de norm op basis van WCAG 2.2 van kracht wordt.
- 2.2.4 Onderbrekingen is niveau AAA. Meestal is het niet verplicht, maar het beschrijft het duidelijkst hoe een rustig, ADHD-vriendelijk ontwerp eruitziet.
Veelgestelde vragen
Moet ik alle pop-ups weghalen om toegankelijk te zijn?
Nee. WCAG verbiedt pop-ups niet. Het gaat mis bij onderbrekingen die mensen niet kunnen uitstellen, pop-ups die de inhoud verbergen waarmee iemand bezig is, dialoogvensters die de toetsenbordfocus gevangen houden en keuzes die verloren gaan als een dialoogvenster sluit. Houd de noodzakelijke dialoogvensters, schrap de overbodige en onderbreek nooit een belangrijke taak zoals betalen.
Is een video die vanzelf start een toegankelijkheidsprobleem?
Dat kan. Volgens WCAG 2.2.2 moet bewegende content die langer dan vijf seconden duurt en naast andere content staat, te pauzeren, stoppen of verbergen zijn. Volgens 1.4.2 moet audio die langer dan drie seconden automatisch speelt te pauzeren zijn of een eigen volumeregeling hebben. Daarnaast maakt autoplay het voor veel mensen moeilijker om zich op de rest van de pagina te concentreren.
Kan een ADHD-vriendelijke site nog een cookiebanner hebben?
Ja. Cookietoestemming is in de EU meestal wettelijk verplicht. Houd de banner kort en leesbaar, zorg dat hij met het toetsenbord te bedienen is en geen content met focus afdekt, en stapel er geen nieuwsbrief- of kortingspop-ups bovenop.
Bestaat er een WCAG-succescriterium speciaal voor ADHD?
WCAG deelt de criteria niet in per aandoening. Verschillende criteria helpen mensen die moeite hebben hun aandacht erbij te houden, vooral 2.2.2 Pauzeren, stoppen, verbergen, 2.2.4 Onderbrekingen en 3.3.7 Overbodige invoer. De aanvullende W3C-richtlijnen voor cognitieve toegankelijkheid gaan nog verder, met een doelstelling die volledig draait om gebruikers helpen zich te concentreren.
Een rustige website hoeft geen saaie website te zijn. Het betekent dat elk element op de pagina er een reden heeft. Wilt u weten wat uw klanten halverwege hun bezoek afleidt? Ons team kan de belangrijkste routes op uw site voor u doorlichten.
Bronnen
- Song P, et al. “The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder: A global systematic review and meta-analysis.” Journal of Global Health, 2021;11:04009: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7916320/
- Fayyad J, et al. “The descriptive epidemiology of DSM-IV Adult ADHD in the World Health Organization World Mental Health Surveys.” ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders, 2017;9(1):47–65: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5325787/
- Polanczyk GV, et al. “Annual research review: A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents.” Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2015;56(3):345–365: https://europepmc.org/article/MED/25649325
- Göbel K, et al. “ADHS bei Kindern und Jugendlichen in Deutschland – Querschnittergebnisse aus KiGGS Welle 2 und Trends.” Journal of Health Monitoring, Robert Koch Institut, 2018: https://edoc.rki.de/handle/176904/5768
- Betzler F, et al. “ADHD in Children, Adolescents, and Adults: Incidence, Prevalence, and Treatment. An Analysis of Routine Health Insurance Data.” Deutsches Ärzteblatt International, 2026;123:275–280: https://di.aerzteblatt.de/int/archive/article/249978
- Nederlands Jeugdinstituut (NJi), “Cijfers over ADHD”: https://www.nji.nl/databanken/cijfers/cijfers-over-adhd
- Socialstyrelsen, “Fortsatt ökning av adhd-läkemedel – särskilt bland unga kvinnor” (23 april 2025): https://www.socialstyrelsen.se/om-socialstyrelsen/pressrum/press/fortsatt-okning-av-adhd-lakemedel--sarskilt-bland-unga-kvinnor/
- Bliddal M, et al. “Trends and incidence rates of neurodevelopmental disorders in Danish children and adolescents 2000-2024.” European Child & Adolescent Psychiatry, 2026;35(5):1667–1675: https://portal.findresearcher.sdu.dk/en/publications/trends-and-incidence-rates-of-neurodevelopmental-disorders-in-dan/
- W3C, “Making Content Usable for People with Cognitive and Learning Disabilities” (Working Group Note): https://www.w3.org/TR/coga-usable/
- W3C WAI, “Cognitive Accessibility Objective: Help Users Focus”: https://www.w3.org/WAI/WCAG2/supplemental/objectives/o5-user-focus/
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.2 Pause, Stop, Hide: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/pause-stop-hide.html
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.4 Interruptions: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/interruptions.html
- Richtlijn (EU) 2019/882 (European Accessibility Act): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- National Disability Authority (Ierland), “EN 301 549 V4.1.1 published”: https://nda.ie/news/en301549-published



