Вовед
Пред да навлеземе во деталите на RGAA, добро е да ја видиме пошироката правна рамка за дигитална пристапност во Европа. Техничките барања произлегуваат од WCAG, меѓународен стандард. На ниво на ЕУ ги зајакнува Европскиот акт за пристапност (European Accessibility Act, EAA), што од 2025 година воведува правни обврски, пред сè за приватниот сектор. Некои земји, како Франција, овие начела ги претвориле и во задолжителна национална рамка: RGAA.
Многу организации денес тврдат дека нивната веб-страница е „усогласена со RGAA“. Но кога ќе се погледне подлабоко, одговорот често не е јасен: некаков процент, застарена ревизија, објавена изјава. А усогласеноста со RGAA не може да се сведе на една бројка или на формалност.
Кога го разбирате RGAA, полесно ќе сфатите како се оценува пристапноста на една дигитална услуга, подалеку од чисто формалните обврски. Усогласеноста се мери со конкретни критериуми и бара постојано следење, а не еднократна потврда.
Што е стандардот RGAA?
RGAA (Référentiel Général d’Amélioration de l’Accessibilité, француската општа референтна рамка за подобрување на пристапноста) одредува како дигиталните услуги треба да станат пристапни за лицата со попреченост. Ако некој праша „Што е RGAA?“ или „Што значи RGAA?“, одговорот е едноставен: тоа е официјалниот француски стандард за пристапност на дигиталните услуги.
RGAA произлегува од францускиот закон од 11 февруари 2005 година (Loi n° 2005-102). Целта му е онлајн услугите за комуникација со јавноста да можат да ги користат сите, без пречки во дигиталните интерфејси.
RGAA не е само список на добри практики. Тоа е нормативна, правна и оперативна рамка, наменета за примена во пракса. Дава прецизна методологија со која може да се оцени и провери пристапноста на веб-страница, интранет, екстранет или мобилна апликација.
Стандардот RGAA: начела и критериуми за пристапност
Дигиталната пристапност според RGAA почива на четири основни начела, преземени директно од WCAG: восприемлива содржина, оперативни интерфејси, разбирливи информации и робусни технологии.
Од овие начела произлегуваат конкретните технички критериуми на RGAA. Во пракса тоа значи, на пример, дека информацијата не смее да зависи само од едно сетило (на пример само од боја или звук), дека интерфејсот мора да може да се користи со навигација со тастатура и дека содржината мора правилно да работи со асистивни технологии (читачи на екран, гласовни асистенти).
RGAA изречно се потпира на WCAG 2.1 и на европскиот стандард EN 301 549. Затоа толку често се зборува за врската меѓу RGAA и WCAG: RGAA е француската, правно обврзувачка примена на овие меѓународни стандарди.
Која верзија на RGAA е актуелна?
Во сила е верзијата RGAA 4.1.2. Таа е усогласена со WCAG 2.1, нивоата A и AA, и е официјалната референца според која се оценува дали дигиталните услуги во Франција ги исполнуваат законските барања.
RGAA 4.1.2 има 106 критериуми, поткрепени со детални технички тестови. На нив се заснова секоја ревизија според RGAA и секоја сигурна алатка за проверка на усогласеноста со RGAA, без разлика дали проверката е автоматска или ја прави човек.
За кого важи RGAA?
RGAA се применува на онлајн услугите за комуникација со јавноста, односно на секоја дигитална содржина или функционалност што е отворена за јавноста.
Тука спаѓаат особено:
- органите од јавниот сектор (државата, локалната власт, јавните институции),
- приватните организации на кои им е доверено вршење јавна услуга,
- одредени приватни компании,
- особено откако од 2025 година RGAA е поврзан со EAA.
Опфатени се:
- веб-страници (информативни, за е-трговија, институционални),
- интранети и екстранети,
- мобилни апликации,
- одредени софтверски решенија што работат во прелистувач.
Постојат и исклучоци (стара содржина, содржина од трети страни, непропорционално оптоварување), но секој исклучок мора да биде образложен, документиран и јавно објавен.
RGAA и EAA: кои обврски важат во 2026 година?
Во 2026 година RGAA добива нов статус: станува трајна обврска, дополнително зајакната со Европскиот акт за пристапност. Врската меѓу RGAA и EAA сега е во центарот на вниманието, особено за приватните компании.
Најважните обврски се:
- новите услуги да бидат пристапни уште од првиот ден,
- редовни ревизии на постојните услуги според RGAA,
- објавување изјава за пристапност и нејзино редовно ажурирање,
- повеќегодишен план за пристапност,
- пристапноста да се вградува во проектите уште од фазата на дизајн.
Некои сектори се особено изложени:
- е-трговијата кон потрошувачи (B2C),
- транспортот,
- банкарството и осигурувањето,
- аудиовизуелните медиуми.
Ако не се усогласите, Arcom (францускиот регулатор за аудиовизуелни и дигитални комуникации) може да ви упати формална опомена и да изрече глоба до 50.000 евра за непристапни услуги (до 25.000 евра ако недостасува документацијата за пристапност, на пример изјавата за пристапност). Глобата од 50.000 евра важи само за органите од јавниот сектор и за другите субјекти од член 47, дел I, точки 1°–3° од францускиот закон за лицата со попреченост од 2005 година. Кај големите приватни компании (член 47, дел I, точка 4°) Arcom може да ги проверува само обврските за документација, па нивниот ризик е глобата од 25.000 евра. Глобата според EAA за производите и услугите е посебна и значително пониска.
Ревизија според RGAA: цени и улогата на алатките за проверка
Зошто е потребна ревизија според RGAA?
Ревизијата според RGAA е неопходна за да го измерите вистинското ниво на пристапност, да ги откриете неусогласеностите, да објавите исправна изјава за пристапност и да ја докажете усогласеноста ако дојде инспекција.
Автоматските алатки за проверка според RGAA откриваат дел од проблемите, но сами не се доволни. Усогласеноста со RGAA се утврдува со рачно тестирање според 106-те официјални критериуми.
Колку чини ревизија според RGAA во Франција
- Поедноставена ревизија според RGAA (5–10 страници): од 1.500 до 3.000 € (без ДДВ)
- Стандардна ревизија според RGAA (10–15 страници): од 3.000 до 6.000 € (без ДДВ)
- Целосна ревизија според RGAA / сложени услуги: од 6.000 до 15.000 € (без ДДВ) и повеќе
Ако сакате усогласеност што може да се докаже и што ќе издржи правна проверка, по правило ќе ви треба ревизија според RGAA.
Заклучок: RGAA како двигател на дигиталната зрелост
RGAA често се доживува како уште едно законско ограничување. Всушност, значи многу повеќе. RGAA е алатка за управување со дигиталната пристапност, заснована на објективни, мерливи и признати критериуми.
Од 2026 година прашањето веќе не гласи „Дали треба да се усогласиме со RGAA?“, туку „Кога и како трајно да ја вградиме пристапноста во дигиталните проекти?“. Организациите што RGAA го гледаат како постојан процес, а не како еднократна ревизија, го намалуваат правниот ризик, го подобруваат корисничкото искуство и стекнуваат поголема доверба.
Така пристапноста станува вистински показател за дигитална зрелост, рамо до рамо со безбедноста и перформансите.



