Liczniki odliczające czas i sesje, które wygasają bez ostrzeżenia, odcinają od zakupów miliony klientów w Europie – ludzi, którym wystarczyłoby po prostu trochę więcej czasu.
Krótka odpowiedź
Prawie co czwarta osoba w UE w wieku od 16 lat (24,2% w 2025 r., Eurostat) deklaruje długotrwałe ograniczenie w codziennych czynnościach, a około 22% mieszkańców UE ma 65 lat lub więcej. Wiele z tych osób wolniej czyta, podejmuje decyzje i pisze, więc krótki licznik w koszyku albo niezapowiedziane wygaśnięcie sesji potrafi opróżnić koszyk, zanim zdążą dokończyć zakup. Kryterium sukcesu 2.2.1 Dostosowanie czasu (Timing Adjustable) z WCAG 2.2 wymaga, by użytkownik mógł limit czasu wyłączyć, zmienić albo wydłużyć. Od 28 czerwca 2025 r. obowiązuje Europejski akt o dostępności (EAA), więc dotyczy to każdego procesu zamówienia w sklepach internetowych działających w UE.
Limity czasu są w sieci wszędzie: przy rezerwacji biletów, na stronach płatności, w bankowości internetowej, w formularzach rezerwacji, w quizach i na banerach „oferta kończy się za 05:00”. Zespół, który je zbudował, nie widzi w nich nic złego – zna przecież formularz na pamięć. Ale dla klienta, który korzysta z czytnika ekranu, ma drżenie rąk, żyje z demencją albo po prostu czyta w obcym języku, ten sam licznik może przesądzić o porzuceniu zakupu.
W tym artykule sprawdzamy, ilu Europejczyków może potrzebować więcej czasu, jak limity czasu utrudniają im korzystanie ze stron i jak projektować liczniki oraz wygasanie sesji tak, by nikt nie wypadał ze ścieżki zakupowej.
Ilu Europejczyków potrzebuje w sieci więcej czasu?
Nie ma oficjalnej statystyki „osób, które potrzebują dodatkowego czasu na stronach internetowych”. Można za to przyjrzeć się grupom, których problem dotyczy najczęściej: osobom z niepełnosprawnościami lub ograniczeniami w codziennej aktywności, osobom starszym, osobom z demencją i osobom z niepełnosprawnością wzroku. Grupy te częściowo się pokrywają, dlatego poniższych liczb nie należy sumować.
Niepełnosprawność i ograniczenia aktywności w UE
Eurostat mierzy niepełnosprawność w badaniu gospodarstw domowych EU-SILC za pomocą wskaźnika GALI (Global Activity Limitation Indicator). Obejmuje on osoby, które deklarują, że problem zdrowotny od co najmniej sześciu miesięcy ogranicza ich zwykłą aktywność. W 2025 r. umiarkowane lub poważne ograniczenia zgłosiło 24,2% mieszkańców UE-27 w wieku od 16 lat. W grupie 65+ odsetek ten wyniósł 47,5%, a wśród osób w wieku 75+ – 58,1%. Komisja Europejska szacuje, że w UE żyje 90 mln osób z niepełnosprawnościami.
| Obszar | Osoby w wieku 16+ z ograniczeniem aktywności, 2025 |
|---|---|
| UE-27 | 24,2% |
| Finlandia | 35,0% |
| Holandia | 32,5% |
| Austria | 30,5% |
| Dania | 29,1% |
| Niemcy | 28,9% |
| Francja | 25,8% |
| Polska | 23,7% |
| Szwecja | 22,3% |
| Hiszpania | 20,2% |
| Włochy | 16,5% |
Źródło: Eurostat, zbiór danych hlth_silc_12 (EU-SILC, deklarowane ograniczenie „umiarkowane” lub „poważne”, osoby w wieku 16+, aktualizacja z października 2026 r.). Różnice między krajami częściowo wynikają z tego, jak respondenci rozumieją pytanie ankiety. Badanie nie obejmuje osób mieszkających w placówkach, np. w domach opieki, więc faktyczne liczby są wyższe.
Starzejące się społeczeństwo, które kupuje w internecie
1 stycznia 2025 r. około 22% mieszkańców UE miało 65 lat lub więcej, a 6,2% – co najmniej 80 lat (Eurostat). Najwyższy odsetek osób w wieku 65+ miały m.in. Włochy (24,7%), Bułgaria (24,0%) i Grecja (23,7%), najniższy – Irlandia (15,7%) i Luksemburg (15,2%).
Starsi Europejczycy to jak najbardziej klienci sklepów internetowych. W 2025 r. 80,7% osób w wieku 65–74 lat w UE korzystało z internetu w ciągu ostatniego roku, a 44,4% coś w nim kupiło (badanie Eurostatu dotyczące wykorzystania ICT w gospodarstwach domowych). W Holandii zakupy online robiło 84,0% osób w tym wieku, w Danii 82,3%, w Niemczech 61,0%, a we Francji 55,7%.
Wiek nie odbiera nikomu umiejętności korzystania ze stron internetowych. Wolniejsze czytanie, gorszy wzrok i mniejsza sprawność dłoni, a do tego słabsza znajomość konkretnego serwisu sprawiają jednak, że każde zadanie trwa dłużej.
Demencja, niepełnosprawność wzroku i inne powody
- Demencja: według szacunków WHO/Europe w 2019 r. demencja dotyczyła ponad 14 mln osób w Regionie Europejskim WHO, a do 2030 r. ich liczba ma się podwoić. Alzheimer Europe szacuje, że w UE-27 z demencją żyje 7,85 mln osób (Dementia in Europe Yearbook 2019).
- Niepełnosprawność wzroku: według IAPB Vision Atlas w 2020 r. w Europie Zachodniej żyło 32,4 mln osób z pogorszonym wzrokiem, a w Europie Środkowej 18,4 mln (szacunki modelowe, wszystkie stopnie nasilenia, łącznie z problemami z widzeniem z bliska). Wiele osób słabowidzących korzysta z programów powiększających lub czytników ekranu, a to trwa dłużej niż przebiegnięcie strony wzrokiem.
- Inne grupy trudniej policzyć, ale ich problemy są równie rzeczywiste: osoby z niepełnosprawnością ruchową, które piszą za pomocą przełącznika, wskaźnika nagłownego lub głosu, osoby z zaburzeniami lękowymi, osoby czytające w obcym języku, a także każdy, komu w trakcie zakupów przeszkodzi dziecko, dzwonek do drzwi albo telefon.
Jak limity czasu utrudniają korzystanie ze stron
Problem pojawia się zawsze wtedy, gdy ktoś potrzebuje więcej czasu, niż założył projektant. Najczęstsze bariery to:
- Krótkie liczniki w koszyku lub przy rezerwacji biletów. Pięć minut na dokończenie rezerwacji może wystarczyć komuś, kto sprawnie posługuje się myszą, ale nie osobie, która przechodzi przez długą stronę z czytnikiem ekranu i odsłuchuje po kolei każdą etykietę pola i każdy komunikat o błędzie.
- Sesje wygasające bez ostrzeżenia. Formularz bankowy albo urzędowy wylogowuje użytkownika po 10 lub 15 minutach „bezczynności”, choć w tym czasie czytał on regulamin, szukał dokumentu albo powoli wpisywał dane. Często nie pojawia się przy tym żadne ostrzeżenie.
- Utrata wszystkich danych po upływie czasu. W najgorszym wariancie koszyk zostaje opróżniony albo formularz wyczyszczony, więc klient musi zaczynać od nowa – często z tym samym licznikiem nad głową.
- Liczniki, które łatwo przeoczyć. Mały licznik w rogu ekranu może zniknąć z pola widzenia przy powiększeniu 200% lub w programie powiększającym, a użytkownik czytnika ekranu w ogóle się o nim nie dowie, jeśli komunikat nie pojawi się we właściwym momencie.
- Sztuczna presja. Banery w rodzaju „tylko 3 minuty do końca promocji” podnoszą poziom stresu, a stres u wielu osób spowalnia czytanie i podejmowanie decyzji. Dotyczy to zwłaszcza osób z niepełnosprawnością poznawczą lub zaburzeniami lękowymi.
- Pułapki ponownego logowania. Gdy sesja wygaśnie, niektóre serwisy po ponownym zalogowaniu odsyłają użytkownika na sam początek, zamiast przywrócić go tam, gdzie skończył.
Osoba z niepełnosprawnością poznawczą może potrzebować kilka razy więcej czasu niż przeciętny użytkownik, by przeczytać i zrozumieć warunki rezygnacji. Osobie z drżeniem rąk poprawne wpisanie danych karty może zająć kilka prób. Dla firmy żadna z tych sytuacji nie jest problemem – dopóki licznik nie przerwie transakcji.
Sprawdź to sam
W naszym bezpłatnym, interaktywnym przykładzie Take your time trafiasz do fikcyjnego koszyka z biletami na koncert. Zadanie jest proste: wybierz sposób dostawy, zaakceptuj regulamin i zapłać.
W wersji niedostępnej mały licznik w rogu rezerwuje bilety na zaledwie 20 sekund. Gdy czas minie, koszyk opróżnia się bez ostrzeżenia i bez możliwości poproszenia o więcej czasu. Licznik jest częścią bariery, więc odlicza dalej, nawet jeśli wstrzymasz pozostałe efekty. Większość osób zaczyna się spieszyć, myli się albo rezygnuje.
Potem kliknij Show the fix (pokaż rozwiązanie). Poprawiony koszyk rezerwuje bilety na 10 minut, wyraźnie pokazuje, ile czasu zostało, i ma przycisk Add 10 minutes (dodaj 10 minut), więc nikt nie traci tego, co już wybrał. Wybrany sposób dostawy zostaje zachowany w obu wersjach, a przełączać się między nimi możesz dowolnie często.
Przykład celowo przesadza z długością licznika, żeby barierę było widać w kilka sekund. Prawdziwe liczniki są zwykle dłuższe, ale prawdziwe procesy zamówienia też – a skutek dla osób, które potrzebują więcej czasu, jest ten sam.
Jak poprawić limity czasu na stronie
Zacznij od spisania wszystkich miejsc na najważniejszych ścieżkach, w których może skończyć się czas: rezerwacji biletów lub towarów, kroków płatności i weryfikacji 3-D Secure, sesji po zalogowaniu, formularzy wieloetapowych, kodów jednorazowych, quizów i ofert z odliczaniem. Potem przejdź przez poniższą listę.
- Usuń limity czasu, które nie są potrzebne. Wiele z nich istnieje tylko dlatego, że taką wartość domyślną ustawił framework. Jeśli nie ma ku temu rzeczywistego powodu, np. konieczności zwolnienia ograniczonej puli towaru, wyłącz limit. (WCAG 2.2.1 Dostosowanie czasu, poziom A)
- Pozwól limit wyłączyć, zmienić albo wydłużyć. Według kryterium 2.2.1 musi być spełniony co najmniej jeden z warunków: użytkownik może wyłączyć limit; może go wydłużyć co najmniej dziesięciokrotnie w stosunku do wartości domyślnej; albo przed upływem czasu dostaje ostrzeżenie, ma co najmniej 20 sekund, by przedłużyć limit prostą czynnością (np. jednym przyciskiem), i może to zrobić co najmniej dziesięć razy. (2.2.1, poziom A)
- Ostrzegaj wyraźnie, zanim czas się skończy. Pokaż ostrzeżenie w oknie dialogowym lub w obszarze ARIA live, który odczytują czytniki ekranu, przenieś fokus na przycisk przedłużenia i pisz prosto: „Bilety są zarezerwowane jeszcze przez 2 minuty. Dodać 10 minut?”. (2.2.1, poziom A; 4.1.3 Komunikaty o stanie, poziom AA)
- Zachowuj dane, gdy czas minie. Zapisuj zawartość koszyka, wpisane dane i dokonane wybory, by klient mógł wrócić do miejsca, w którym przerwał. Jeśli musi zalogować się ponownie, przywróć go do tego samego kroku, z kompletem danych. (2.2.5 Ponowne potwierdzenie autentyczności, poziom AAA)
- Z góry informuj, ile jest czasu. Jeśli bezczynność może skończyć się utratą danych, uprzedź o tym przed rozpoczęciem zadania („Rezerwujemy miejsca na 10 minut; w razie potrzeby możesz dodać czas”), chyba że dane przechowujesz dłużej niż 20 godzin. (2.2.6 Ostrzeżenie o limicie czasu, poziom AAA)
- Licznik ma być widoczny, ale nie alarmujący. Pokazuj pozostały czas tekstem, który pozostaje czytelny przy powiększeniu 200%, i nie każ czytnikom ekranu odczytywać każdej sekundy. Unikaj migania i czerwonych, alarmowych stylów, które tylko zwiększają presję. (1.4.4 Zmiana rozmiaru tekstu, poziom AA; 2.2.2 Pauza, zatrzymanie, ukrycie, poziom A – w przypadku treści aktualizowanych automatycznie)
- Korzystaj z wyjątków uczciwie. WCAG dopuszcza limity czasu, które są częścią wydarzenia na żywo, np. aukcji, są niezbędne do wykonania danej czynności albo przekraczają 20 godzin. Baner „wyprzedaż kończy się dziś wieczorem” przy zwykłym produkcie do tej kategorii nie należy.
- Testuj z prawdziwymi użytkownikami i technologiami wspomagającymi. Zmierz, ile czasu zajmuje przejście ścieżki osobie korzystającej z czytnika ekranu, osobie obsługującej stronę wyłącznie z klawiatury i komuś, kto nie zna Twojego serwisu. Jeśli którakolwiek z nich zbliża się do limitu, jest on za krótki.
Narzędzia automatyczne wykryją część powiązanych problemów, np. brak obszarów ARIA live albo przyciski bez etykiet, ale nie ocenią, czy licznik daje wystarczająco dużo czasu. Dobrym pierwszym krokiem jest szybkie skanowanie naszym bezpłatnym narzędziem do sprawdzania dostępności, natomiast problemy z limitami czasu zwykle wychodzą dopiero w testach ręcznych podczas audytu dostępności. Więcej o wspomnianych poziomach A, AA i AAA przeczytasz w naszym kompletnym przewodniku po zasadach i poziomach WCAG.
Co Europejski akt o dostępności oznacza dla limitów czasu
Europejski akt o dostępności (dyrektywa (UE) 2019/882) obowiązuje od 28 czerwca 2025 r. Wprost obejmuje on usługi handlu elektronicznego, czyli – zgodnie z definicją z art. 3 pkt 30 – „usługi świadczone na odległość poprzez strony internetowe i usługi oparte na urządzeniach mobilnych, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie konsumenta w celu zawarcia umowy konsumenckiej”. W praktyce chodzi o większość sklepów internetowych sprzedających konsumentom w UE, a także o bankowość, sprzedaż biletów na przejazdy i inne usługi objęte aktem. Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są z tych obowiązków zwolnione (art. 4 ust. 5).
Akt wymaga zapewniania dostępności stron internetowych „poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi” (załącznik I sekcja III lit. c). Załącznik II podaje przykłady rozwiązań, które pomagają spełnić te wymogi, m.in. „zapewnienie odpowiedniego czasu na przeczytanie” oraz „zapewnienie odpowiedniego czasu na wprowadzenie hasła, tak by osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi nie miały problemów z korzystaniem z danego oprogramowania”. Limity czasu są więc wymienione wprost we wskazówkach zawartych w samym akcie.
Sam akt nie powołuje się na WCAG. Zgodność wykazuje się zwykle na podstawie zharmonizowanej normy europejskiej EN 301 549. Przywoływana obecnie wersja V3.2.1 opiera się na WCAG 2.1 na poziomie AA, a ten obejmuje już kryterium 2.2.1 Dostosowanie czasu. Nowa wersja V4.1.1, opublikowana we wrześniu 2026 r., odpowiada WCAG 2.2 na poziomie AA; jej przywołanie w Dzienniku Urzędowym UE spodziewane jest w grudniu 2026 r. Tak czy inaczej regulowane limity czasu należą do podstawowych wymagań, a kryteria 2.2.5 i 2.2.6 to dobre praktyki z poziomu AAA.
FAQ
Czy WCAG dopuszcza liczniki czasu w koszyku?
Tak, pod warunkiem że użytkownik może licznik wyłączyć, wydłużyć co najmniej dziesięciokrotnie w stosunku do wartości domyślnej albo – po ostrzeżeniu, które daje mu co najmniej 20 sekund – przedłużyć go prostą czynnością. Wyjątkiem są limity niezbędne, np. aukcja na żywo, oraz limity dłuższe niż 20 godzin.
Po jakim czasie powinna wygasać sesja?
WCAG nie określa konkretnej długości. Liczy się to, by użytkownik dostał ostrzeżenie, mógł łatwo przedłużyć sesję i nie stracił wprowadzonych danych. W usługach, w których bezpieczeństwo ma szczególne znaczenie, np. w bankowości, krótki czas sesji jest dopuszczalny, jeśli towarzyszy mu jasne, dostępne ostrzeżenie i prosty sposób na kontynuowanie.
Czy muszę ostrzegać użytkowników czytników ekranu przed wygaśnięciem sesji?
Ostrzeżenie musi dotrzeć do wszystkich, także do osób korzystających z czytników ekranu. W praktyce oznacza to okno dialogowe albo obszar ARIA live, który technologie wspomagające odczytują, oraz fokus klawiatury przeniesiony na przycisk „przedłuż”, żeby można go było od razu użyć.
Czy Europejski akt o dostępności dotyczy mojego serwisu rezerwacyjnego lub sprzedaży biletów?
Jeśli sprzedajesz konsumentom w UE przez stronę internetową lub aplikację i nie jesteś mikroprzedsiębiorstwem, Twoja usługa najpewniej jest usługą handlu elektronicznego w rozumieniu aktu. Szczegóły i wysokość kar w każdym kraju określają krajowe przepisy wdrażające akt.
Czy licznik „oferty ograniczonej czasowo” to problem z dostępnością?
Licznik, który jedynie informuje o terminie końca promocji, nie ogranicza czasu na wykonanie zadania, ale może rozpraszać i wywierać presję. Jeśli jednak upływ czasu może przerwać rozpoczętą transakcję, obowiązują zasady dotyczące regulowanych limitów czasu.
Limity czasu to jedna z barier, które najłatwiej przeoczyć – i jedna z tych, które najprościej usunąć. Jeśli nie wiesz, gdzie kryją się na Twoich ścieżkach zakupowych, nasz zespół przejrzy najważniejsze procesy i pomoże je usunąć albo wydłużyć.
Źródła
- Eurostat, „Level of disability (activity limitation) by sex, age and income quintile” (hlth_silc_12), EU-SILC, dane za 2025 r.: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_silc_12/default/table
- Eurostat, Statistics Explained, „Population with disability”: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Population_with_disability
- Komisja Europejska, „Union of Equality: Strategy for the rights of persons with disabilities 2021-2030”: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030_en
- Eurostat, Statistics Explained, „Population structure and ageing”, oraz zbiór danych demo_pjanind (1 stycznia 2025 r.): https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Population_structure_and_ageing
- Eurostat, „Internet purchases by individuals” (isoc_ec_ib20) oraz „Individuals – internet use” (isoc_ci_ifp_iu), 2025: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/isoc_ec_ib20/default/table
- Biuro Regionalne WHO dla Europy, „From cradle to cane: WHO's new European health report warns of lifelong health crises across the Region” (25 lutego 2025 r.): https://www.who.int/europe/news-room/25-02-2025-from-cradle-to-cane--who-s-new-european-health-report-warns-of-lifelong-health-crises-across-the-region
- Alzheimer Europe, Dementia in Europe Yearbook 2019, komunikat prasowy (18 lutego 2020 r.): https://www.eurekalert.org/news-releases/815689
- IAPB Vision Atlas, Western Europe snapshot (szacunki na 2020 r.): https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Western-Europe-Snapshot_24022021.pdf
- IAPB Vision Atlas, Central Europe snapshot (szacunki na 2020 r.): https://www.iapb.org/wp-content/uploads/2021/02/Vision-Atlas_Central-Europe-Snapshot_24022021.pdf
- Dyrektywa (UE) 2019/882 (Europejski akt o dostępności): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj
- Komisja Europejska, „Web Accessibility Directive – standards and harmonisation”: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/web-accessibility-directive-standards-and-harmonisation
- National Disability Authority (Irlandia), „EN 301 549 V4.1.1 published”: https://nda.ie/news/en301549-published
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.1 Timing Adjustable: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/timing-adjustable.html
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.5 Re-authenticating: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/re-authenticating.html
- W3C, Understanding WCAG 2.2: 2.2.6 Timeouts: https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/timeouts.html



